VGC v1.0 là gì và vì sao đáng chú ý?
VGC v1.0 là chip bảo mật do Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel phối hợp thiết kế, tích hợp thuật toán mật mã Việt Nam trực tiếp vào phần cứng và mở đầu cho một nền tảng bán dẫn bảo mật trong nước. Chiều 3/11, hai đơn vị công bố con chip cùng nền tảng được thiết kế tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển từ làm chủ thuật toán sang đưa thuật toán vào một sản phẩm phần cứng cụ thể.
Điểm đáng giá không nằm ở tuyên bố chip nội địa tự thân, mà ở việc ghép năng lực mật mã với thiết kế vi mạch. Khi chức năng bảo vệ dữ liệu được xử lý ngay trên phần cứng, hệ thống không phải dựa hoàn toàn vào mã hóa bằng phần mềm. Đây là lựa chọn có ý nghĩa với các dữ liệu nhạy cảm, nơi kiểm soát thiết kế và quy trình bảo mật quan trọng không kém tốc độ xử lý.
300 triệu transistor, tiến trình 28 nm nói lên điều gì?
VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 x 10 mm, khoảng 300 triệu transistor và được sản xuất trên quy trình CMOS 28 nm. Những con số này mô tả một vi mạch chuyên dụng, không phải cuộc đua thu nhỏ tiến trình để đạt hiệu năng cao nhất. Theo Viettel, tiến trình 28 nm phù hợp với yêu cầu của chip bảo mật và có thể hỗ trợ định hướng sản xuất tại nhà máy của tập đoàn khi cơ sở hoàn thiện.
Theo kết quả đo được công bố, chip mã hóa và giải mã nhanh khoảng 15 lần so với giải pháp chỉ dùng phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ. Kết quả này đáng chú ý, nhưng không nên hiểu thành tốc độ của mọi ứng dụng đều tăng tương ứng: phép đo phản ánh tác vụ mã hóa, còn hiệu quả trong hệ thống thực tế còn phụ thuộc thiết bị, phần mềm và cách tích hợp. Bên cạnh hiệu năng, nhóm phát triển cũng áp dụng biện pháp bảo vệ thiết kế trước khi gửi sản xuất nhằm giảm nguy cơ rò rỉ hoặc bị phân tích ngược.
Từ chip đến nền tảng bảo mật có thể triển khai
Chip hiện được ứng dụng ban đầu trong thiết bị lưu trữ USB bảo mật dành cho cơ quan Đảng, Nhà nước và quốc phòng. Bước tiếp theo là tích hợp vào hệ thống xác thực chữ ký số quốc gia, nơi đã có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành. Nếu triển khai hiệu quả, công nghệ này có thể tạo lớp bảo vệ phần cứng cho hoạt động ký số và lưu trữ dữ liệu, thay vì chỉ bổ sung một linh kiện mới.
Hai bên cũng thống nhất hợp tác theo bốn hướng: sản xuất hàng loạt VGC v1.0; phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi; đào tạo nhân lực về thiết kế vi mạch, mật mã và an ninh phần cứng; thử nghiệm, kiểm định sản phẩm trên thiết bị thực trước khi triển khai. Trình tự này là cần thiết: một mẫu chip đạt kiểm tra kỹ thuật chưa đồng nghĩa với sản phẩm đã sẵn sàng cho mọi môi trường. Khả năng kiểm chứng, hỗ trợ lâu dài và quy mô sản xuất sẽ quyết định mức độ tin cậy.
Ý nghĩa với bán dẫn Việt Nam: bước khởi đầu, không phải đích đến
Ý nghĩa chiến lược của VGC v1.0 là mở rộng năng lực trong nước từ nghiên cứu thuật toán, xác định yêu cầu bảo mật đến thiết kế vi mạch và kiểm thử chip. Nền tảng này, cùng dự án nhà máy sản xuất chip công nghệ cao tại Hòa Lạc do Viettel triển khai, được kỳ vọng nâng năng lực thiết kế và sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Đây là hướng đi thiết thực cho bán dẫn Việt Nam, bởi bảo mật quốc gia khó thể dựa hoàn toàn vào những thành phần mà ta không kiểm soát được.
Tuy vậy, một sản phẩm đầu tiên chưa đủ chứng minh chuỗi cung ứng bán dẫn đã tự chủ. Giá trị của chip bảo mật VGC sẽ được xác lập qua sản xuất ổn định, kiểm định độc lập, tích hợp vào hệ thống thật và khả năng duy trì các thế hệ tiếp theo. Viettel cũng nêu năng lực thiết kế chip có thể làm nền tảng cho các dòng chip lưỡng dụng phục vụ trí tuệ nhân tạo, viễn thông 6G, camera thông minh, Internet vạn vật, thiết bị bay không người lái và robot. VGC v1.0 vì thế đáng chú ý như một năng lực đang hình thành; thước đo cuối cùng vẫn là khả năng biến thiết kế thành sản phẩm được dùng rộng rãi.
