Ung thư đại trực tràng: bệnh không chỉ của người lớn tuổi
Ung thư đại trực tràng là bệnh lý ác tính xuất phát từ niêm mạc đại tràng và trực tràng, có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm, đôi khi không biểu hiện các triệu chứng tiêu hóa điển hình như đi ngoài ra máu, tiêu chảy hay táo bón, khiến người bệnh dễ bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sớm và chỉ phát hiện khi khối u đã ở giai đoạn tiến triển. Ung thư đại trực tràng thường bị gắn với hình ảnh người trên 50 tuổi, nhưng ca bệnh nam kỹ sư điện tử mới 25 tuổi tại một phòng khám chuyên khoa gan mật – tiêu hóa ở Đài Loan đã phá vỡ suy nghĩ đó. Đây không phải là trường hợp cá biệt, mà là lời nhắc rằng mọi độ tuổi đều có thể đối mặt với căn bệnh này nếu chủ quan với những bất thường của cơ thể.
Ca bệnh 25 tuổi: đau bụng trên âm ỉ và khối u 5 cm bị bỏ sót
Điểm đáng sợ nhất trong câu chuyện của nam kỹ sư 25 tuổi không phải là kích thước khối u, mà là việc các triệu chứng của anh quá "bình thường" nên dễ bị xem nhẹ. Bệnh nhân sống một mình, làm việc trong ngành điện tử, thường xuyên bị đau âm ỉ vùng bụng trên nhưng không hề có tiêu chảy, táo bón hay đi ngoài ra máu. Nhiều người trẻ sẽ tự quy kết tình trạng này cho stress, ăn uống thất thường hoặc đau dạ dày rồi tự uống thuốc. Chỉ đến khi siêu âm phát hiện tổn thương bất thường và chụp CT cho thấy khối u khoảng 5 cm ở đại tràng ngang, bác sĩ mới xác định bệnh đã ở giai đoạn 2. Việc phải phẫu thuật cắt bỏ khối u ở tuổi 25 là cái giá quá đắt cho thói quen coi thường đau bụng kéo dài, nhất là khi anh không cần hóa trị sau mổ – nghĩa là nếu phát hiện sớm hơn, gánh nặng tinh thần và thể chất có thể nhẹ hơn rất nhiều.
Đau bụng trên kéo dài: dấu hiệu cảnh báo sớm thường bị bỏ qua
Chúng ta đã quen với hình ảnh ung thư đại trực tràng gắn liền với phân có máu, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài. Chính sự "đóng khung" này khiến những dấu hiệu cảnh báo sớm khác bị bỏ qua. Trường hợp nam kỹ sư cho thấy bệnh không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng thay đổi thói quen đại tiện; nhiều người chỉ có triệu chứng mơ hồ như đau bụng kéo dài, đầy bụng hoặc khó chịu vùng bụng. Đặc biệt, đau âm ỉ vùng bụng trên lặp đi lặp lại trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng là tín hiệu cơ thể đang "lên tiếng". Theo các bác sĩ chuyên khoa gan mật – tiêu hóa, đau bụng dai dẳng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư đại trực tràng. Người dân nên đi khám nếu có đau bụng kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện, phân có máu, thiếu máu không rõ nguyên nhân hoặc sụt cân bất thường. Những triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư, nhưng sự chủ quan mới là yếu tố khiến bệnh bị phát hiện muộn.
Lối sống ít chất xơ và hệ vi sinh đường ruột: rủi ro âm thầm
Khi bác sĩ khai thác thói quen sinh hoạt, bức tranh nguy cơ hiện lên khá rõ: nam kỹ sư sống một mình, thường xuyên ăn ngoài, ưa thức ăn nhanh, ít ăn rau củ và trái cây tươi. Đây là lối sống quen thuộc của nhiều người trẻ đô thị. Chất xơ đóng vai trò quan trọng với hệ tiêu hóa; bổ sung đủ từ rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giúp cải thiện chức năng đường ruột và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Khuyến nghị mỗi ngày nên tiêu thụ khoảng 30 g chất xơ, nhưng lượng trung bình của người dân chỉ khoảng 15 g, thấp hơn đáng kể. Các bác sĩ gan mật – tiêu hóa cảnh báo chế độ ăn và sinh hoạt thiếu lành mạnh có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó góp phần tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, không thể kết luận chế độ ăn là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư ở bệnh nhân 25 tuổi; bệnh có nhiều yếu tố nguy cơ, gồm tiền sử gia đình, yếu tố di truyền, một số bệnh lý đường ruột và lối sống.
Ai cần cảnh giác và nên làm gì từ hôm nay?
Thông điệp quan trọng từ ca bệnh 25 tuổi là: ung thư đại trực tràng không chừa người trẻ và không phải lúc nào cũng có dấu hiệu tiêu hóa điển hình. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao càng phải chủ động trao đổi với bác sĩ về kế hoạch kiểm tra sức khỏe và tầm soát. Các chuyên gia khuyến nghị người từ 50 tuổi trở lên nên xét nghiệm máu trong phân và nội soi trực tràng, đại tràng mỗi 3–5 năm để phát hiện sớm. Nhưng chờ đến 50 tuổi mới nghĩ đến tầm soát là quá muộn nếu bạn đang có đau bụng trên âm ỉ kéo dài, thiếu máu không rõ nguyên nhân hoặc sụt cân bất thường. Về lối sống, cần xây dựng chế độ ăn khoa học, hạn chế thịt và chất béo, giảm đồ uống có cồn, tăng thực phẩm giàu chất xơ, thường xuyên tập thể dục, bổ sung vitamin E, C, A và canxi, tránh tiếp xúc với các chất gây đột biến gen như thuốc trừ sâu, chất kích thích tăng trọng trong thực phẩm, đồng thời khám sức khỏe và tầm soát ung thư định kỳ tại cơ sở y tế uy tín.
