Từ nơi nhận vốn thành đầu mối kết nối
Cửa ngõ kết nối dòng vốn toàn cầu là vai trò giúp TP.HCM liên kết nhà đầu tư quốc tế với công nghệ, thị trường và hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ tiếp nhận vốn vào địa bàn. Đây là bước chuyển tham vọng đáng chú ý: thành phố muốn tham gia định hình cách nguồn lực quốc tế đi vào nền kinh tế và tạo ra giá trị tại Việt Nam.
Tại sự kiện CEO 500 chiều 26/10 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là thu hút thêm vốn, mà còn cùng doanh nghiệp tìm cơ hội, giải quyết bài toán phát triển và tạo động lực tăng trưởng trong lúc công nghệ tiến nhanh, dòng vốn dịch chuyển liên tục. Thành phố muốn kết nối Việt Nam với vốn, công nghệ, thị trường và nguồn lực phát triển của khu vực, thế giới. Vì vậy, thước đo thành công không thể chỉ là số dự án đến, mà phải là mức độ các nguồn lực ấy gắn được với năng lực sản xuất và doanh nghiệp trong nước.
Thời điểm buộc thành phố phải nâng tầm
Tham vọng này xuất hiện giữa lúc bản đồ kinh tế toàn cầu đang thay đổi. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu ngày 28/10, nhận định xung đột địa chính trị, đột phá công nghệ và chuyển đổi kép đang thúc đẩy tái cấu trúc sâu rộng. Chuỗi cung ứng cũng hướng đến đa dạng hóa để cân bằng hiệu quả với an toàn; các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu số hóa ngày càng định hình điều kiện cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, TP.HCM thu hút vốn sẽ có ý nghĩa lớn hơn nếu vốn đi cùng tri thức, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường. Thành phố ưu tiên FDI chất lượng cao trong tài chính, công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, cạnh tranh quốc tế khiến lời mời gọi đầu tư thôi chưa đủ: nhà đầu tư cần thể chế dễ dự đoán, thủ tục được xử lý rõ ràng và nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới. Cơ hội dịch chuyển vốn chỉ thành lợi thế nếu thành phố có năng lực tiếp nhận và biến nó thành năng suất.
Đầu tàu kinh tế phải tạo được giá trị mới
Kỳ vọng dành cho TP.HCM không dừng ở việc duy trì quy mô kinh tế lớn. Phó Thủ tướng nhìn nhận thành phố vừa là đầu tàu kinh tế, vừa là trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam, đang có cơ hội kết nối nguồn lực thành những khuôn khổ hợp tác và giá trị mới. Vai trò đầu tàu chỉ bền vững khi sức hút của thành phố lan sang doanh nghiệp nội địa, giúp họ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thay vì đứng ngoài các khâu tạo công nghệ, thiết kế và thương hiệu.
Đây cũng là điểm yếu mà tham vọng kết nối cần xử lý. Tại sự kiện, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM Nguyễn Hữu Huân cho biết giá trị gia tăng nước ngoài chiếm khoảng 48% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước; R&D chỉ chiếm 1,9% vốn FDI đăng ký mới giai đoạn 2020–2024, còn lao động kỹ năng cao trong chế biến, chế tạo ở mức khoảng 5%. Những con số ấy cảnh báo rằng vốn lớn chưa đồng nghĩa với năng lực nội sinh mạnh. Nếu không nâng chất nhân lực và công nghệ, thành phố có thể kết nối được dòng vốn nhưng vẫn để phần giá trị lớn nằm ngoài nền kinh tế trong nước.
Kết nối chỉ có ý nghĩa khi thành phố hấp thụ được
Mạng lưới kết nối đầu tư quốc tế có thể tạo lực đẩy khi đưa nhà đầu tư đến gần hệ sinh thái sản xuất, logistics, tài chính và công nghệ trong nước, đồng thời giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động trong khu vực. Khi vốn gặp đúng doanh nghiệp, nhân lực và hạ tầng, cơ hội có thể chuyển thành hợp đồng, việc làm kỹ năng cao, công nghệ được chuyển giao và chuỗi cung ứng có giá trị lớn hơn. Đây là con đường thực tế để tham vọng cửa ngõ đóng góp vào tăng trưởng, thay vì chỉ trở thành khẩu hiệu quảng bá.
Nhưng kết nối không tự động tạo ra kết quả. Phó Thủ tướng đề xuất xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế minh bạch, dễ dự báo; mở rộng hợp tác đa phương; đồng thời huy động vốn hiệu quả và nâng cấp liên kết giữa doanh nghiệp trong nước. Chính quyền TP.HCM cũng tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận đề xuất và cùng doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc theo hướng rõ việc, rõ đầu mối, rõ tiến độ. Với người dân và doanh nghiệp, giá trị của chiến lược sẽ thể hiện qua cơ hội việc làm tốt hơn, năng suất cao hơn và thủ tục bớt cản trở.
TP.HCM có cơ hội bước từ điểm đến đầu tư thành trung tâm đổi mới sáng tạo có sức kết nối khu vực. Nhưng vị thế ấy phải được chứng minh bằng năng lực hấp thụ công nghệ, thể chế đáng tin cậy và doanh nghiệp nội địa tạo được giá trị cao hơn. Cửa ngõ chỉ mở ra tăng trưởng khi dòng vốn toàn cầu không đi ngang qua thành phố, mà góp phần nâng cấp chính nền kinh tế của thành phố.
