Đề nghị tăng tốc phải đi cùng kế hoạch thực hiện rõ ràng
Dự án đường sắt kết nối Việt Nam và Trung Quốc là các tuyến hạ tầng được quy hoạch để nối mạng lưới trong nước với cửa khẩu, cảng biển và các hành lang giao thông khu vực, qua đó hỗ trợ vận tải hàng hóa lẫn đi lại của người dân. Vì vậy, đề nghị đẩy nhanh tiến độ cần được nhìn như lời thúc giục chuyển từ quy hoạch sang triển khai có trách nhiệm, không phải cuộc chạy đua chỉ để sớm khởi công. Ngày 4/11, tại Bắc Kinh, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị và đề nghị hai bên thúc đẩy ba dự án hợp tác đường sắt. Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nêu mong muốn sớm khởi công, hoàn thành các tuyến kết nối để tạo thuận lợi cho giao thương và giao lưu nhân dân. Lợi ích ấy là thiết thực, nhưng chỉ thành hiện thực nếu tiến độ đi cùng hồ sơ khả thi, tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng và cơ chế phối hợp minh bạch.
Ba tuyến tạo thành một bài toán kết nối xuyên biên giới
Ba tuyến được ưu tiên là Hà Nội – Đồng Đăng, Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái. Chúng không chỉ mở rộng năng lực vận tải trong nước mà còn hướng tới kết nối với mạng lưới đường sắt Trung Quốc và các hành lang xuyên Á, Á – Âu. Đây là lý do hợp tác được thúc đẩy lúc này: quy hoạch mạng lưới đường sắt giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã xác định định hướng liên kết đó. Tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng dài khoảng 363 km, được khởi công tháng 12/2025 và đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Tuy nhiên, khởi công không đồng nghĩa các khâu quyết định đã hoàn tất. Theo Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam Trần Thiện Cảnh, phía Trung Quốc đang hỗ trợ lập quy hoạch; đơn vị tư vấn làm việc với địa phương để thống nhất phương án, hoàn thiện hồ sơ, phấn đấu xong trong năm 2026.

Doanh nghiệp Việt cần có phần việc, không chỉ có tên trong danh sách
Đèo Cả, Viettel, Hòa Phát và THACO từng khẳng định sẵn sàng huy động nguồn lực tham gia các dự án đường sắt trọng điểm, trước mắt là tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Năng lực của họ trải từ xây lắp, viễn thông, thép đến công nghiệp ô tô; vì thế, doanh nghiệp trong nước có thể góp sức ở nhiều khâu thay vì chỉ đứng ngoài chờ tổng thầu phân việc. Nhưng tuyên bố sẵn sàng mới là điểm khởi đầu: điều cần thấy tiếp theo là hợp đồng, phạm vi công việc và kế hoạch đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cụ thể. Cuộc làm việc ngày 12/11/2026 giữa đoàn Hiệp hội Nhà thầu quốc tế Trung Quốc, gồm đại diện 10 doanh nghiệp xây dựng, với Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam cho thấy cơ hội hợp tác đang được bàn trực tiếp. Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn đề xuất liên danh, liên kết và tiếp cận thiết bị thi công chuyên dụng. Đây là hướng hợp lý nếu giúp nhà thầu Việt tích lũy năng lực qua từng dự án, thay vì chỉ đảm nhận các phần việc phụ.

Hợp tác với nhà thầu Trung Quốc cần gắn với năng lực nội địa
Công ty Đường sắt số 6 Trung Quốc muốn tiếp tục tham gia các dự án đường sắt đô thị, liên vùng và xuyên biên giới; doanh nghiệp này từng tham gia tuyến Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội. Kinh nghiệm ấy có thể bổ trợ cho các dự án mới, nhưng sự quan tâm của nhà thầu Trung Quốc không tự động bảo đảm tiến độ hay tạo năng lực lâu dài cho đường sắt Việt Nam. Một số doanh nghiệp Trung Quốc còn đề xuất nghiên cứu sản xuất thiết bị, linh kiện ngay tại Việt Nam, mở ra cơ hội nội địa hóa nếu đi kèm tiêu chí và cam kết thực hiện rõ ràng. Điều đáng theo dõi là hình thức hợp tác: liên danh hay giao thầu riêng; doanh nghiệp Việt được tham gia khâu nào; công nghệ, thiết bị và tri thức được chuyển giao đến đâu. Doanh nghiệp hạ tầng trong nước có lợi thế hiểu thị trường, điều kiện thi công và quy định pháp lý, còn đối tác Trung Quốc có kinh nghiệm, công nghệ và thiết bị. Kết luận nên được đo bằng phần việc thực chất và năng lực Việt Nam giữ lại sau mỗi dự án, không phải số lượng đề xuất.






