Không còn là chuyện riêng miền Nam: tay chân miệng đang thử thách sự chủ động của phụ huynh
Tay chân miệng ở trẻ là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, dễ bùng phát trong môi trường nhà trẻ, trường mầm non khi vệ sinh cá nhân và vệ sinh bề mặt không được thực hiện đầy đủ, khiến số ca mắc có thể tăng nhanh trong cộng đồng và gây áp lực cho hệ thống y tế nếu phụ huynh và nhà trường chủ quan. Điều đáng lo không phải là tên bệnh, mà là tốc độ lan rộng: gần 100.000 ca trong 8,5 tháng, cao gấp 2,5 lần cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, trung bình trên 3.000 ca mỗi tuần trong 4 tuần gần đây cho thấy đợt bùng phát hiện tại không hề nhẹ. Cứ tiếp tục nghĩ “con mình khỏe, không sao đâu” là cách đánh đổi sức khỏe của cả lớp, cả trường. Với bệnh tay chân miệng miền Nam đang chiếm tỷ trọng lớn, phụ huynh ở đô thị đông dân càng không thể đứng ngoài cuộc.
Vì sao mùa tựu trường là thời điểm nguy hiểm nhất cho tay chân miệng ở trẻ?
Điểm trùng hợp đáng ngại là tay chân miệng có xu hướng gia tăng vào tháng 9–10, đúng lúc trẻ bước vào năm học mới, tăng cường tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Nghĩa là lớp học đông, phòng kín, đồ chơi chuyền tay và lịch hoạt động dày đặc vô tình biến thành “đường cao tốc” cho virus. Bất cứ lỗ hổng nào trong vệ sinh cá nhân hay vệ sinh môi trường đều có thể biến một ca bệnh thành chùm ca trong vài ngày. Nếu cha mẹ chỉ chú ý mua sách vở, đồng phục mà bỏ qua kế hoạch phòng bệnh tay chân miệng, “năm học mới an toàn” sẽ chỉ là khẩu hiệu. Thực tế, số ca mắc vẫn cao ở các tỉnh, thành phố lớn – nơi trẻ học bán trú, ăn ngủ tại trường nhiều giờ mỗi ngày, tức là tiếp xúc với nguy cơ lâu hơn và thường xuyên hơn.
“3 sạch” không phải khẩu hiệu: là bộ quy tắc bắt buộc nếu muốn năm học mới an toàn
Bộ Y tế không đưa ra khuyến cáo phức tạp; họ đòi hỏi một điều đơn giản nhưng phải làm nghiêm túc: duy trì “3 sạch” để phòng bệnh tay chân miệng – ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch. Về ăn uống sạch, cha mẹ phải thực hiện ăn chín uống chín, dùng nước sạch, vệ sinh kỹ dụng cụ ăn uống của trẻ và tuyệt đối không cho trẻ dùng chung khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa hay vật dụng cá nhân. Về ở sạch, nhà và lớp học cần được làm sạch thường xuyên; đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn, sàn nhà phải được lau bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường, kèm xử lý chất thải và tã trẻ hợp vệ sinh. Về bàn tay sạch, việc rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau đi vệ sinh, sau thay tã và khi chăm sóc trẻ nghi mắc bệnh phải trở thành thói quen không thể thương lượng.
Gia đình và nhà trường cần làm gì ngay tuần lễ đầu năm học?
Trong bối cảnh mỗi tuần ghi nhận trên 3.000 ca tay chân miệng, việc “đợi trường nhắc” là phản ứng chậm chạp. Gia đình phải chủ động: dạy trẻ rửa tay đúng cách, chuẩn bị khăn riêng, chai nước riêng; kiểm tra da, miệng trẻ hàng ngày; cho trẻ nghỉ học và hạn chế tiếp xúc gần nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, đồng thời đưa trẻ đi khám để được tư vấn. Nhà trường, đặc biệt là nhà trẻ và mầm non, cần bảo đảm đủ nước sạch, xà phòng, khu vực rửa tay thuận tiện; thiết lập lịch lau rửa đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang và sàn nhà; giữ lớp học thông thoáng, sạch sẽ; tổ chức truyền thông cho phụ huynh ngay từ đầu năm học về phòng bệnh tay chân miệng. Một năm học mới an toàn không đến từ may mắn, mà từ việc gia đình và trường học cùng coi phòng bệnh là công việc hàng ngày, giống như điểm danh hay kiểm tra bài cũ.
