Khi ẩm thực đường phố trở thành con đường sự nghiệp
Khởi nghiệp bánh cuốn từ ẩm thực đường phố truyền thống là hành trình những người trẻ có bằng đại học lựa chọn rời bỏ lộ trình công việc ổn định để theo đuổi các mô hình kinh doanh bình dân, bán hàng rong truyền thống, với mục tiêu không chỉ kiếm sống mà còn giữ gìn và phổ biến hương vị quê hương giữa đời sống đô thị đang thay đổi nhanh chóng. Đây là lựa chọn mang tính phản biện với tư duy thành công gắn chặt văn phòng, thể hiện mong muốn định nghĩa lại giá trị nghề nghiệp qua những món ăn gần gũi mỗi sáng trên vỉa hè. Trần Huyền Trang, 26 tuổi, tốt nghiệp ngành kinh tế xây dựng công trình giao thông nhưng lại chọn gắn đời mình với bánh cuốn Tây Sơn. Câu chuyện của cô cho thấy: khi đam mê đủ lớn, xe ga gắn chiếc tủ gỗ nhỏ có thể quan trọng không kém tấm bằng đại học. Thay vì coi ẩm thực đường phố là công việc tạm bợ, thế hệ trẻ đang biến nó thành một lối đi lâu dài đầy chủ ý.
Buổi sáng bình thường làm thay đổi cả đường đời
Động lực khởi nghiệp bánh cuốn của Trang không đến từ những bản kế hoạch dày cộp mà từ một buổi sáng hết sức đời thường: ăn sáng xong, nhìn đồng hồ thấy còn khoảng 30 phút trước giờ vào công ty, cô tự hỏi mình có thể làm thêm gì mà không ảnh hưởng công việc chính. Từ câu hỏi tưởng như vu vơ ấy, mô hình bán hàng rong truyền thống bắt đầu hình thành. Ban đầu, Trang nghĩ tới bán đồ ăn tối nhưng bỏ qua vì ngại cảnh mưa gió. Rồi ký ức về bánh cuốn Tây Sơn – món ăn sáng quen thuộc ở quê nhưng bị xem là món ăn vặt ở thành phố – trỗi dậy. Quyết định thử mang món quê đến gần mọi người hơn không phải là kế hoạch kinh doanh bình dân kiểu ăn xổi, mà là lựa chọn đầy ý thức: dùng chiếc tủ gỗ nhỏ phía sau xe ga làm “quầy hàng” để đo xem tình yêu dành cho hương vị quê hương của mình có được cộng đồng đáp lại hay không.
Từ chiếc tủ gỗ đến 3 cơ sở: đằng sau con số là kiên trì
Tháng 9.2023, khi vẫn còn làm công việc đúng chuyên ngành sau khi tốt nghiệp, Trang bắt đầu bán bánh cuốn trên một chiếc tủ gỗ đặt phía sau xe ga. Ngày đầu bán, nhờ mạng lưới bạn bè đại học, cô tiêu thụ khoảng 50 cuốn bánh – một con số nhỏ nhưng đủ để khẳng định ẩm thực đường phố nếu làm nghiêm túc vẫn có thể là nghề. Tốt nghiệp ngành kinh tế xây dựng công trình giao thông, Trang quyết định rẽ hướng, khởi nghiệp với món bánh cuốn quê hương. Khó khăn thực tế không hề lãng mạn: vấn đề vốn, những tháng mưa nhiều khách thưa vắng, và áp lực mong sao đủ tiền trả mặt bằng, lương nhân viên. Cô phải vay ngân hàng, mượn người quen để mở quán, rồi có thời điểm phải đứng nướng thịt liên tục từ 22 giờ đến 5 giờ sáng hôm sau để kịp nguyên liệu. Hôm nay, từ điểm bán nhỏ trên xe, Trang đã có 3 cơ sở tại TP.HCM với 15 nhân sự đồng hành. “Bên em chủ yếu lấy công làm lời. Mỗi nguyên liệu đều phải sơ chế rất kỹ nên mất rất nhiều thời gian”. Con đường này rõ ràng không phải câu chuyện làm giàu nhanh, mà là bài kiểm tra độ bền của sự lựa chọn.
Giữ vị quê giữa phố thị: khi món nghèo thành ký ức quý
Đam mê của Trang không đứng một mình, nó nằm trong dòng chảy rộng hơn của những người coi bếp núc là “đường dây” nối với ký ức. Câu chuyện của chị Tạ Thanh Thủy, người dành nhiều thời gian cho căn bếp, nấu ăn và cắm hoa, là minh chứng: bát bồng khoai nấu ốc bốc khói từng là món chống đói của nhiều gia đình, giờ lại trở thành món được nhiều người tìm ăn. Dù cuộc sống hiện tại đủ đầy hơn, chị vẫn giữ gần như nguyên cách mẹ từng nấu, coi đó là cách lưu lại vị quê trong ký ức. Chị Thủy trăn trở rằng cuộc sống hiện đại khiến nhiều người trẻ quen với bữa ăn nhanh hoặc nhà hàng cuối tuần, nếu bố mẹ không đóng vai trò cầu nối thì món truyền thống sẽ dễ mai một khi thế hệ 7x, 8x đi qua. Ở khía cạnh này, Trang và những người khởi nghiệp ẩm thực đường phố đang vô tình làm công việc của “cầu nối” ấy: để bữa sáng bình dân trên vỉa hè trở thành lớp học không giáo án về ký ức, lịch sử và bản sắc địa phương.
Khởi nghiệp ẩm thực đường phố: lựa chọn dành cho ai?
Câu chuyện của Trang hấp dẫn không chỉ vì kết quả 3 cơ sở kinh doanh, mà vì cách cô dám nghiêm túc với một mô hình kinh doanh bình dân vốn thường bị xem nhẹ. Ẩm thực đường phố đòi hỏi sức bền hơn là sự hào nhoáng: từ việc dậy lúc 5 giờ 30 xem camera, theo dõi vận hành các cơ sở, tới lịch làm việc kéo dài từ khoảng 8 giờ sáng đến 23 giờ mỗi ngày. Nó phù hợp với những người trẻ sẵn sàng đánh đổi thời gian rảnh để lấy cơ hội tự chủ, và đủ gắn bó với hương vị quê để vượt qua các tháng mưa gió khách vắng. Khởi nghiệp bánh cuốn hay bất kỳ món ăn nào khác không phải con đường cho mọi người, nhưng là lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai thấy mình “hợp” với tiếng xèo của chảo, mùi khói nướng hơn là tiếng bàn phím văn phòng. Khi thế hệ trẻ nhận ra thành công không chỉ nằm trong thang lương công ty, các xe hàng rong truyền thống rất có thể sẽ trở thành những “start-up” của phố phường – nhỏ gọn, linh hoạt nhưng giàu ý nghĩa.
