Diễn đàn AI WAN-IFRA: bước ngoặt cho chuyển đổi số báo chí
Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA là sự kiện chuyên ngành quy tụ lãnh đạo cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu và chuyên gia công nghệ nhằm thảo luận các mô hình, quy trình tòa soạn định hướng AI, quản trị công nghệ và chiến lược chuyển đổi số báo chí trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Việc Việt Nam lần đầu đăng cai diễn đàn này đánh dấu một bước ngoặt rõ rệt: AI báo chí Việt Nam không còn là thử nghiệm rời rạc, mà trở thành chủ đề chiến lược ở tầm quốc gia. Hơn 200 đại biểu trong và ngoài nước cùng 8 phiên làm việc, trong đó có 6 phiên thảo luận chuyên sâu về ứng dụng AI trong báo chí hiện đại, cho thấy mức độ nghiêm túc và tham vọng của một ngành đang chủ động bước vào cuộc tái thiết số chứ không còn chỉ chạy theo xu thế.
Vì sao đăng cai WAN-IFRA là lời khẳng định vị thế mới
Diễn đàn diễn ra đúng thời điểm Việt Nam quyết liệt triển khai Nghị quyết 57 về đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2045. Điều này cho thấy báo chí không đứng ngoài cuộc chơi mà được đặt vào trung tâm hệ sinh thái công nghệ báo chí. Hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, chuyên gia uy tín và diễn giả AI hàng đầu đến từ Mỹ, châu Âu, ASEAN và Việt Nam, biến WAN-IFRA Việt Nam 2026 thành bàn tròn chính sách lẫn chuyên môn hiếm có. Việc các bộ ngành, Hội Nhà báo và lãnh đạo nhiều cơ quan thông tấn tham dự không chỉ là nghi lễ; đó là tín hiệu rằng chuyển đổi số báo chí đã trở thành nhiệm vụ chính trị – nghề nghiệp, gắn với mục tiêu nâng năng lực cạnh tranh của quốc gia trong kỷ nguyên số.
Tòa soạn AI: từ khẩu hiệu công nghệ đến mô hình vận hành
Điểm giá trị nhất của WAN-IFRA Việt Nam 2026 nằm ở việc đưa khái niệm tòa soạn AI từ khẩu hiệu thành quy trình cụ thể. Sáu phiên thảo luận chuyên sâu bao phủ toàn bộ vòng đời ứng dụng AI trong tòa soạn: tầm nhìn chiến lược, tổng quan mô hình tòa soạn hiện đại định hướng AI, quy trình vận hành trong tòa soạn ứng dụng AI, quản trị trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn, tương lai của AI tự chủ, và thực trạng AI trong truyền thông hiện tại – tương lai. Đây là cấu trúc chương trình cho thấy một mục tiêu rõ ràng: tái thiết tòa soạn bằng công nghệ báo chí tự chủ, chứ không chỉ bổ sung vài công cụ hỗ trợ. Theo ông Lee Kah Whye, AI đã trở thành động lực kinh tế mới, giúp phân tích khối lượng tài liệu lớn, tối ưu hoá sản xuất nội dung đa nền tảng và xử lý các công việc tốn thời gian như tìm kiếm dữ liệu, rà soát lỗi, dịch thuật hay tạo phụ đề.
AI báo chí Việt Nam: từ thử nghiệm đến làm chủ công nghệ
Tại diễn đàn, các dự án cụ thể cho thấy AI báo chí Việt Nam đã rời khỏi vùng thử nghiệm. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí hiện nay đã trở nên phổ biến, mức đầu tư ngày càng lớn, khẳng định AI là một trụ cột của chuyển đổi số báo chí. Chương trình Đẩy mạnh ứng dụng AI giới thiệu những giải pháp như "vibe coding" cho phép biên tập viên tự tạo các công cụ AI nhỏ tại một tờ báo điện tử, hay hệ thống tối ưu dữ liệu độc giả bằng Big Data kết hợp AI dùng chung của một đài truyền hình lớn. Đây không còn là câu chuyện mua sắm phần mềm, mà là bước đi hướng tới tòa soạn AI tự thiết kế công cụ của mình. Diễn đàn vì thế trở thành nơi thử lửa cho triết lý tòa soạn chủ động làm chủ công nghệ, thay vì bị động tiêu thụ công nghệ nhập khẩu.
Không thể tái thiết tòa soạn nếu bỏ qua niềm tin công chúng
Sự thẳng thắn của diễn đàn nằm ở chỗ AI không được tô hồng. Các diễn giả chỉ ra nguy cơ tính "hùa theo" của AI, khi hệ thống có xu hướng trả lời những gì người dùng muốn nghe thay vì phản ánh sự thật khách quan, cùng nguy cơ "buông bỏ nhận thức" khi con người giảm dần tư duy phản biện do phụ thuộc máy móc. Một dữ liệu đáng suy nghĩ: chỉ 12% công chúng cảm thấy thoải mái với tin tức hoàn toàn do AI tạo ra, trong khi 62% tin vào tin tức do con người thực hiện. Điều này nhắc báo chí Việt Nam rằng tòa soạn AI không phải là tòa soạn vô cảm. Các phiên bàn về quản trị trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn và khung đạo đức ứng dụng AI cho thấy nếu không xây dựng quy tắc chặt chẽ để bảo vệ giá trị cốt lõi và trách nhiệm xã hội, mọi nỗ lực chuyển đổi số báo chí sẽ bị phá hỏng bởi khủng hoảng niềm tin.
