Cơ hội gọi vốn chỉ là điểm khởi đầu
Đầu tư AI là việc huy động vốn, công nghệ và năng lực nghiên cứu để xây dựng hạ tầng, phát triển sản phẩm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kinh tế, dịch vụ công và đời sống. Hơn 600 doanh nghiệp nước ngoài đăng ký tham dự Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, đưa TP.HCM trước một cơ hội đáng kể: chuyển sự quan tâm quốc tế thành dự án có ích cho nền kinh tế trong nước.
Tại Chương trình CEO 500 chiều 26/10, trong khuôn khổ diễn đàn ở TP.HCM, doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế giới thiệu kế hoạch hợp tác về hạ tầng dữ liệu, AI, bán dẫn và nghiên cứu phát triển công nghệ tại thành phố. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng số người quan tâm không tự động tạo ra năng lực công nghệ. Thước đo phù hợp hơn là phần tri thức, nghiên cứu và giá trị sản xuất được giữ lại trong nước.
Lý do phải hành động lúc này nằm ở yêu cầu nâng năng suất. Don Lam, Giám đốc và cổ đông sáng lập VinaCapital, nhận định công nghệ sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng, đồng thời Việt Nam cần giảm lệ thuộc vào mô hình phát triển chủ yếu dựa trên vốn và lao động.
Hạ tầng dữ liệu quyết định khả năng mở rộng AI
Muốn biến kế hoạch đầu tư thành dịch vụ AI hoạt động được, TP.HCM cần xem hạ tầng dữ liệu là nền móng chứ không phải phần phụ của dự án. Trung tâm dữ liệu cung cấp năng lực lưu trữ và xử lý cần thiết cho nghiên cứu, phát triển và triển khai AI; thiếu năng lực này, tham vọng mở rộng ứng dụng sẽ sớm gặp giới hạn.
VinaCapital đang làm việc với các đối tác, trong đó có G42 và Microsoft, để lập kế hoạch phát triển trung tâm dữ liệu phục vụ AI tại thành phố. Riêng công nghệ bán dẫn, doanh nghiệp xúc tiến hợp tác với một công ty công nghệ Hoa Kỳ nhằm thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển tại TP.HCM. Đây là các kế hoạch đang được thúc đẩy, chưa phải năng lực đã hình thành; vì vậy, quy hoạch thực tế và khả năng triển khai sẽ quan trọng hơn những tuyên bố đầu tư.
Bài toán chuẩn bị cũng không dừng ở mặt bằng. Đại diện Aurecon Việt Nam Bill Giannikos lưu ý trung tâm dữ liệu cần đất đai, nguồn điện ổn định, kết nối và nước; cơ sở phục vụ AI đặc biệt cần nguồn điện dài hạn. Thành phố nên gắn quy hoạch hạ tầng dữ liệu với năng lượng và không gian công nghiệp công nghệ cao, thay vì để từng dự án tự xoay xở.
Vốn phải đi cùng nhân lực và doanh nghiệp trong nước
Thu hút vốn quốc tế không nên được đánh giá chỉ bằng quy mô công trình hay số dự án. Dòng vốn có ý nghĩa hơn khi kéo theo nghiên cứu, đào tạo kỹ sư, chuyển giao tri thức và cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia những khâu có giá trị cao. Nếu thiếu các điều kiện đó, thành phố có thể có thêm hạ tầng nhưng vẫn phụ thuộc vào công nghệ và năng lực vận hành từ bên ngoài.
Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh vốn cần gắn với nghiên cứu, phát triển, đào tạo kỹ sư và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, thay vì tập trung vào sản xuất, gia công hoặc lắp ráp. VinaCapital cũng đang xúc tiến vốn mạo hiểm gắn với Trung tâm Tài chính Quốc tế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo phát triển sản phẩm có khả năng tham gia thị trường.
Để những kế hoạch này thành kết quả, TP.HCM cần cải thiện phối hợp giữa cơ quan quản lý, giảm vướng mắc thủ tục và tạo kết nối thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa. Nhân lực cũng phải được đào tạo để nghiên cứu, thiết kế sản phẩm và làm chủ công nghệ, không chỉ đáp ứng nhu cầu vận hành.
Đo hiệu quả bằng giá trị tạo ra cho người dân
Lợi ích của trung tâm dữ liệu không nên chỉ tính bằng công suất. Bill Giannikos cho rằng hiệu quả đầu tư cần được nhìn qua giá trị mang lại cho doanh nghiệp, sản xuất, y tế, giáo dục và dịch vụ công. Với người dân, đây là phép thử thiết thực: hạ tầng mới có giúp dịch vụ tốt hơn, hỗ trợ hoạt động kinh tế hiệu quả hơn và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ hay không?
Trung tâm Tài chính Quốc tế có thể đóng vai trò kết nối và điều phối vốn vào AI, bán dẫn cùng các ngành công nghệ chiến lược. Nhưng vốn chỉ phát huy tác dụng khi gặp được dự án khả thi, đội ngũ đủ năng lực và doanh nghiệp trong nước có chỗ đứng trong chuỗi cung ứng. Thành phố cũng cần gắn đầu tư với nhu cầu thị trường, để hoạt động nghiên cứu có đường đi tới thương mại hóa và sản xuất.
Diễn đàn đã mở ra cơ hội đối thoại với nhà đầu tư, nhưng thành công sẽ được quyết định sau đó: bằng điện, kết nối, nhân lực, cơ chế thuận lợi và sản phẩm công nghệ do hệ sinh thái trong nước cùng tạo ra. TP.HCM nên theo đuổi dòng vốn có khả năng bồi đắp năng lực lâu dài, không chỉ làm tăng số lượng công trình.
