Thực phẩm giả mạo là gì và vì sao gia đình bạn dễ trở thành nạn nhân
Thực phẩm giả mạo là những sản phẩm bị ghi nhãn sai, quảng cáo sai bản chất, sử dụng nguyên liệu, phụ gia không được phép hoặc đánh lừa người mua về nguồn gốc, chất lượng, khiến người tiêu dùng trả tiền cho thứ mình không hề được nhận và còn có nguy cơ tổn hại sức khỏe. Vấn đề không còn là chuyện xa vời trên báo chí, mà đang gõ cửa từng căn bếp. Ngày 24/8, Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với lực lượng C05 – Bộ Công an đã làm rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật của Vũ Hoàng Hải (Hải Sa Pa TV) liên quan đến việc bán thịt trâu sấy gắn mác đặc sản Tây Bắc. Cùng lúc đó, tại Hải Phòng, một phụ nữ bị khởi tố vì dùng hàn the sản xuất hơn 147kg giò, chả để bán ra thị trường. Hai vụ việc là lời nhắc thẳng vào túi tiền và sức khỏe của mỗi gia đình.
Những chiêu lừa đảo thực phẩm phổ biến: từ “đặc sản” đến hàn the
Điểm chung của nhiều vụ lừa đảo thực phẩm là đánh vào lòng tin: tin vào “đặc sản”, tin vào người nổi tiếng trên mạng, tin vào “hàng nhà làm”. Trong vụ Hải Sa Pa, từ năm 2022, Vũ Hoàng Hải lợi dụng ảnh hưởng trên mạng xã hội, chỉ đạo vợ ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay” làm từ thịt trâu đông lạnh Ấn Độ, nhưng lại quảng cáo là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”. Đây là điển hình của thực phẩm giả mạo: thay đổi nguồn gốc nhưng giữ giá và câu chuyện đẹp. Ở Hải Phòng, Vũ Thị Hường bị khởi tố vì sử dụng hàn the – chất không nằm trong danh mục được phép dùng để chế biến thực phẩm – để làm 129kg giò và 18,3kg chả thịt lợn, tổng hơn 147kg. Câu nói đáng trích là: “Tổng khối lượng thực phẩm lên tới hơn 147kg, với giá trị được xác định trên 20 triệu đồng”. Đó là bằng chứng rõ ràng cho thấy lợi nhuận đã khiến một số người bất chấp an toàn thực phẩm.
Dấu hiệu nhận biết thực phẩm giả mạo và lừa đảo thực phẩm
Muốn bảo vệ người tiêu dùng trong gia đình, bạn phải tập thói quen nghi ngờ những thứ “quá ngon để là thật”. Với sản phẩm được quảng cáo là đặc sản, hãy chú ý nguồn gốc: có ghi rõ nơi sản xuất, cơ sở chịu trách nhiệm, ngày sản xuất – hạn sử dụng hay không; nếu chỉ có vài dòng chung chung, hãy coi đó là cảnh báo. Các vụ việc như thịt trâu Ấn Độ gắn mác đặc sản Tây Bắc cho thấy chỉ một nhãn dán đẹp không nói được sự thật về sản phẩm. Với đồ chế biến sẵn như giò, chả, màu sắc quá trắng, độ giòn bất thường, mùi nồng, để lâu mà vẫn dai, không ôi là những dấu hiệu nên tránh, nhất là trong bối cảnh đã có trường hợp dùng hàn the để sản xuất giò, chả bị khởi tố. Nhận biết thịt trâu hay bất kỳ loại thịt nào không thể chỉ dựa vào lời quảng cáo; hãy quan sát kỹ, so sánh với sản phẩm quen thuộc và ưu tiên nơi bán đáng tin cậy.
Vai trò của cơ quan chức năng và trách nhiệm báo tin của người dân
Không phải ngẫu nhiên mà các vụ lừa đảo thực phẩm liên tiếp bị khởi tố. Ở Lào Cai, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Lừa dối khách hàng” liên quan đến vụ thịt trâu sấy. Tại Hải Phòng, Công an thành phố khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Vũ Thị Hường về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Điều này cho thấy hệ thống pháp luật đang hành động, nhưng không thể thay thế vai trò của người dân. Cơ quan công an đã khuyến cáo các cá nhân, cơ sở sản xuất – kinh doanh phải tuân thủ quy định về nguyên liệu, phụ gia, không dùng chất ngoài danh mục cho phép, đồng thời khuyên người tiêu dùng chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Quan trọng hơn, khi phát hiện dấu hiệu sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn, người dân cần nhanh chóng báo cơ quan chức năng để được kiểm tra, xử lý. Im lặng trước thực phẩm bẩn là chấp nhận rủi ro cho chính gia đình mình.
Kết luận: Tự bảo vệ mình trước khi chờ người khác bảo vệ
Bài học lớn nhất từ những vụ thịt trâu Ấn Độ đội lốt đặc sản và giò chả hàn the không nằm ở chỗ “người ta ác đến đâu”, mà ở câu hỏi: chúng ta đã chủ động bảo vệ mình đến mức nào. An toàn thực phẩm không thể phó thác cho một cơ quan, một chiến dịch, mà phải là thói quen của mỗi người tiêu dùng. Hãy tập nghiêm khắc với món ăn đưa vào nhà, giữ tâm thế cảnh giác với thực phẩm giả mạo, lừa đảo thực phẩm và luôn đặt câu hỏi về nguồn gốc, cách chế biến. Khi cả xã hội cùng yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn, các cơ sở sản xuất, kinh doanh sẽ không dễ “lách” luật. Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là nhiệm vụ của luật và công an, mà bắt đầu từ quyết định của bạn mỗi lần bước vào chợ hoặc bấm nút đặt hàng.
