Từ định nghĩa CrossFit đến tham vọng sân khấu toàn cầu
CrossFit là một mô hình thể thao kết hợp sức mạnh, thể dục dụng cụ và bài tập tim mạch, được tổ chức thành các bài thi chuẩn hóa, nơi vận động viên cạnh tranh trực tiếp để đo độ dẻo dai và toàn diện của cơ thể, từ đó đang chuyển dịch từ văn hóa phòng gym ngách thành một môn thể thao được công nhận rộng rãi trên sân khấu thể thao fitness toàn cầu.Ở tâm điểm của cú chuyển mình đó là CrossFit Games 2024 – giải đấu nơi James Sprague lần đầu tiên giành danh hiệu “Fittest Man on Earth”, dù chiến thắng của anh bị phủ bóng bởi cái chết của một đồng nghiệp ngay trong sự kiện mở màn. Hai năm sau, ở kỳ CrossFit Games kỷ niệm 20 mùa giải tại San Jose, Sprague – khi mới 24 tuổi – tiếp tục vô địch trong hệ thống thi đấu cá nhân mở rộng tới 20 bài kiểm tra, bao trùm gần như mọi dạng vận động từ sức mạnh đến tốc độ và công suất. Đó không chỉ là câu chuyện về một vận động viên CrossFit chuyên nghiệp, mà là dấu mốc cho thấy CrossFit đã đủ độ phức tạp, khắc nghiệt và liên tục để được xem như một môn thể thao chính thống, chứ không còn là phong trào tập luyện tự phát.
James Sprague và thế hệ vận động viên mang CrossFit ra ánh sáng
Sprague mô tả vận động viên CrossFit chuyên nghiệp như một “Superman của thể thao”, buộc phải giỏi đồng đều ở sức mạnh, thể dục dụng cụ và vận động đơn cấu như chạy, bơi, đạp xe. Điểm yếu của anh là sức mạnh đỉnh, nên phần lớn khối lượng tập trung vào các bài nâng nặng, phụ trợ cơ và cử tạ Olympic để xây cơ bắp lớn và khỏe hơn. So với hình dung cũ về CrossFit như những buổi WOD tự phát trong garage, hình ảnh một vận động viên trẻ gắn với thương hiệu thể thao lớn, thi đấu qua 20 nội dung chuẩn hóa, tối ưu từng chi tiết trong giáo án, đã nói lên bước tiến chuyên nghiệp hóa của môn này. Sprague thẳng thắn: ở đẳng cấp Games, ai cũng cực kỳ khỏe, cái tách biệt anh là sự tự tin – niềm tin rằng không ai đánh bại được mình. Thế hệ của anh coi mình là người “mang đuốc”, tiếp nối những tên tuổi tiên phong để giữ cho CrossFit tiếp tục hấp dẫn bằng cách mỗi năm lại đẩy xa thêm giới hạn sức mạnh con người. Đây chính là thứ mà các môn thể thao Olympic yêu cầu: hệ thống vận động viên, chuẩn thi đấu và câu chuyện truyền thông đủ sâu để nuôi cảm xúc khán giả qua nhiều mùa.
Hyrox, run club và làn sóng thể thao fitness toàn cầu
CrossFit không còn là kẻ đơn độc trong xu hướng thể thao fitness toàn cầu. Các giải hybrid như Hyrox thi đấu đang bùng nổ, cùng với phong trào run club biến việc chạy bộ giải trí thành những cuộc cạnh tranh xã hội có tổ chức. Khác với CrossFit Games đòi hỏi vận động viên phải sẵn sàng với mọi biến số, Hyrox có cấu trúc cố định: tám động tác xen kẽ với các quãng chạy. Sự đơn giản đó mở cửa cho hàng triệu người tham gia, vì họ biết rõ mình sẽ gặp gì và có thể luyện đúng vào bộ kỹ năng cần thiết. Khi hàng loạt giải hybrid được mở rộng khắp thế giới, cùng cộng đồng chạy bộ, đạp xe, bơi, điều này cho thấy nhu cầu thi đấu phong trào đã vượt qua ranh giới “tập cho khỏe” để chạm tới “tập để thi”. Đó là nền văn hóa mà CrossFit từng tự nhận là “fitness racing nguyên bản” – mô hình thi đấu đối đầu để xác định ai khỏe hơn. Nếu nhìn từ góc độ Olympic, các môn hybrid như CrossFit và Hyrox đang chứng minh rằng thể thao của thế hệ mới không chỉ là bóng đá, điền kinh hay bơi, mà là cuộc đua tổng hợp mọi giác quan vận động.
Lululemon, livestream kéo xà và chiến lược bám vào cộng đồng
Sự chính thống hóa của thể thao fitness không chỉ diễn ra trên sàn thi đấu, mà còn trên màn hình. Ngày 5/8, một thương hiệu đồ tập lớn tổ chức livestream kéo xà trong khuôn khổ “Thử thách hè” ngay trước Ngày Toàn dân rèn luyện thân thể 8/8 ở Trung Quốc, phát đồng thời trên nhiều nền tảng từ Douyin tới Tmall, JD.com, Xiaohongshu và kênh Video của WeChat. Nội dung chỉ xoay quanh việc một đội các nhà vô địch bơi lội đối đầu đội đại sứ thương hiệu qua động tác kéo xà và trò chơi vận động, nhưng lại thu hút hơn 10 triệu lượt xem trong một ngày, bản tin chuyên ngành ghi nhận con số khoảng 11,5 triệu. Trước đó, hãng mở cuộc thi kéo xà trực tuyến và ngoại tuyến tại chín thành phố lớn với hàng ngàn người tham gia, nhiều nơi phải xếp hàng mới thi được. Theo chính thông tin của doanh nghiệp, khoản đầu tư này không phải “chơi cho vui” mà là cách bơm máu cho thị trường duy nhất còn tăng trưởng hai chữ số trong bối cảnh doanh thu châu Mỹ giảm quý thứ năm liên tiếp. Điểm hay của format này là độ mở: không cần thẻ tập, không cần trang phục chuyên dụng, bất kỳ ai đi ngang cũng có thể dừng lại tham gia. Họ tấn công vào nhóm người không tập, vốn không bị cản bởi giá tiền mà bởi cảm giác “mình không thuộc về thế giới tập luyện”. Khi một Summer Sweat Games phiên bản đặc biệt được tổ chức tại Thượng Hải, nó không còn là sự kiện thương hiệu, mà là minh chứng cho việc các hãng lớn đang coi livestream sự kiện vận động là đường dây chính để chạm vào thế hệ người trẻ không muốn tập một mình và cần cộng đồng xung quanh.
Từ lớp học mọi độ tuổi đến tham vọng Olympic
CrossFit có lợi thế hiếm của một môn thể thao vừa khắc nghiệt đỉnh cao, vừa thân thiện với người mới. Sprague khẳng định CrossFit “có chỗ trong phương pháp tập luyện của mọi người”, vì cấu trúc bài tập hoàn toàn có thể co giãn; anh nói bạn, tôi và một người 85 tuổi vẫn có thể vào cùng lớp và nhận cùng kiểu kích thích bằng cách scale độ khó. Điểm nghịch lý là dù mô hình này có thể chạm rất rộng, CrossFit đang phải đối mặt với câu hỏi về khả năng tiếp cận và chi phí – làm sao thu hút thêm vận động viên mà không bỏ rơi phương pháp gốc. Trong khi đó, phía Trung Quốc đang đặt mục tiêu quốc gia về “cường quốc thể thao” qua quy hoạch 5 năm đầu tiên dùng chủ đề này, phát hành ngày 22/7. Cộng hưởng giữa chính sách cổ vũ rèn luyện, cộng đồng tìm “bạn đồng hành theo việc” và chiến lược nội dung của thương hiệu cho thấy thể thao fitness đã dịch chuyển từ lựa chọn cá nhân thành hạ tầng văn hóa. CrossFit, với hệ thống thi đấu 20 năm, dàn vận động viên chuyên nghiệp và khả năng kể câu chuyện sức khỏe bằng ngôn ngữ thi đấu, đang đứng trước cơ hội biến bản thân thành môn thể thao Olympic thế hệ mới. Nếu thế giới thể thao muốn giữ chân thế hệ khán giả kế tiếp, họ không thể bỏ qua những môn đề cao sức khỏe, tính cộng đồng và có thể được cả người bình thường lẫn nhà vô địch cùng tham gia.