Một cánh cửa khép lại, một hướng đi mới mở ra
Tốt nghiệp đại học sớm là hoàn thành chương trình học trước thời hạn thông thường, nhờ tiến độ học tập được đẩy nhanh và sự chủ động tích lũy kiến thức, kinh nghiệm. Hành trình của Nguyễn Văn Phong cho thấy một lần trượt nguyện vọng không nhất thiết khép lại con đường đến với công nghệ.
Khi còn học tại Trường THPT Nguyễn Chí Thanh ở Thừa Thiên Huế, Phong đã thích lập trình từ những giờ học Pascal và hướng đến các trường công nghệ ở TP.HCM. Cậu có IELTS 7.0, nhưng vì chưa hoàn tất thủ tục để chứng chỉ được công nhận theo phương thức xét tuyển dự kiến, Phong trượt tất cả nguyện vọng đã đăng ký. Cú vấp ấy không phải điều cần tô hồng: chính sự thiếu sót trong khâu thủ tục đã khiến cậu phải đối diện với thất vọng và cân nhắc ôn thi lại.
Theo lời khuyên của người chú đã chăm sóc, hỗ trợ mình, Phong tìm hiểu Trường Đại học FPT (FPTU) cơ sở Cần Thơ và quyết định rời Huế vào Nam học tập. IELTS giúp cậu được miễn giai đoạn tiếng Anh chuẩn bị, vào thẳng chuyên ngành. Đó không phải lựa chọn ban đầu, nhưng trở thành bước ngoặt: thay vì để một lần lỡ hẹn quyết định tương lai, Phong chọn cơ hội còn trong tầm tay và chịu trách nhiệm với hướng đi mới.
Từ tò mò về AI đến ba công trình nghiên cứu
Phong bước vào chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo khi chưa hiểu sâu về lĩnh vực này; lựa chọn ban đầu xuất phát từ sự tò mò và nhận thức rằng AI vừa có tiềm năng vừa nhiều thách thức. Thành quả của cậu không đến từ một quyết định đúng ngay từ đầu, mà từ việc từng bước xây nền tảng: tự tìm tài liệu, tham gia dự án và cuộc thi chuyên môn, rồi thử sức trong hoạt động học thuật. Đây là một hình mẫu đáng chú ý cho sinh viên AI: sự hứng thú mở lối, nhưng thói quen học hỏi mới giúp đi xa.
Điểm nhấn là ba công trình khoa học mà Phong đồng tác giả, cùng nghiên cứu trí tuệ nhân tạo trong giáo dục cá nhân hóa thông qua mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và kỹ thuật truy xuất thông tin tăng cường (RAG). Các đề tài lần lượt xem xét cá nhân hóa phản hồi dựa trên học bạ, so sánh mô hình embedding để đo độ tương đồng ngữ nghĩa phục vụ RAG, và điều chỉnh mô hình ngôn ngữ theo cấp độ học tập. Một công trình được đăng trên tạp chí Computer Applications in Engineering Education. Những nghiên cứu ấy cho thấy Phong không chỉ học cách dùng AI mà còn tham gia đặt câu hỏi về cách làm cho công nghệ phù hợp hơn với người học.
Tốt nghiệp sau ba năm, đi làm trước khi nhận bằng
Sau ba năm tại FPTU, Phong đạt GPA 9,18/10, điểm đồ án tốt nghiệp 9,0/10 và hai lần nhận danh hiệu Cóc Vàng khối Kỹ thuật. Thành tích ấy đủ nổi bật, nhưng tốc độ học tập chỉ có ý nghĩa khi đi cùng năng lực thực hành. Năm 2025, kỳ đào tạo tại doanh nghiệp (OJT) ở FPT Software mở ra cơ hội để cậu bước từ giảng đường vào môi trường làm việc.
Sau thời gian trải nghiệm, Phong chủ động đề xuất tiếp tục làm việc và từ tháng 1/2026 trở thành kỹ sư AI tại FPT Software Cần Thơ, khi vẫn đang hoàn thành chương trình đại học. Đi làm song song với việc học cũng có mặt trái: có giai đoạn cậu phải hoàn thành khối lượng môn học gần bằng hai học kỳ trong một học kỳ, đồng thời làm việc toàn thời gian. Vì vậy, câu chuyện tốt nghiệp đại học sớm của Phong không nên được hiểu như lời khuyên chạy đua thành tích; nó cho thấy tốc độ chỉ bền vững khi người học đủ chủ động và chấp nhận áp lực đi kèm.
Bước tiến không kết thúc ở tấm bằng
Phong đã đi từ một lần trượt nguyện vọng đến ba năm học tập có kết quả rõ ràng: GPA 9,18/10, ba công trình AI và công việc chuyên môn trước khi nhận bằng. Nhưng điểm đáng học hỏi nhất không phải một công thức rút ngắn đại học. Đó là khả năng nhận ra sai sót, tìm lựa chọn khả thi và chủ động chuyển kiến thức thành nghiên cứu lẫn kinh nghiệm nghề nghiệp.
Với lĩnh vực thay đổi nhanh như AI, thành tích hiện tại không thay thế được việc tự học và cập nhật liên tục. Phong dự định tiếp tục làm kỹ sư AI tại FPT Software Cần Thơ, đồng thời tìm học bổng thạc sĩ và tiến sĩ về trí tuệ nhân tạo. Hành trình từ Huế đến Cần Thơ vì thế chưa phải một câu chuyện khép lại ở ngày tốt nghiệp: đó là lời nhắc rằng một cánh cửa không mở vẫn có thể dẫn người trẻ đến con đường phù hợp, nếu họ sẵn sàng bắt đầu lại bằng lựa chọn của chính mình.
