Năm học 2026-2027: bước ngoặt chính sách giáo dục mới
Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027 của ngành Giáo dục là gói chính sách mới do Bộ Giáo dục Đào tạo ban hành, tập trung đổi mới quản trị, đội ngũ, chương trình dạy học, kiểm tra đánh giá và hỗ trợ học sinh, nhằm tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng giáo dục trên phạm vi toàn quốc. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 2623/QĐ-BGDĐT ngày 03/9/2026 về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027, quyết định có hiệu lực ngay từ ngày ký. Đây không phải văn bản mang tính khẩu hiệu: nó được đặt trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, cùng các nghị quyết về đột phá giáo dục, khoa học công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Chủ đề năm học được xác định rất trực diện: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Nói cách khác, năm học 2026-2027 sẽ là phép thử xem hệ thống giáo dục có dám đi từ lời nói đến thay đổi trong từng lớp học, từng bài kiểm tra và từng giờ sinh hoạt với học sinh.
Đổi mới quản trị và giải quyết điểm nghẽn: tác động thực tế đến nhà trường
Điểm nổi bật đầu tiên của các nhiệm vụ giáo dục là chuyển trọng tâm từ xây dựng văn bản sang tổ chức thực hiện, đưa chính sách giáo dục mới vào đời sống học đường. Điều này sẽ buộc các trường không chỉ treo khẩu hiệu mà phải cụ thể hóa từng định hướng thành nhiệm vụ, chỉ tiêu, sản phẩm, tiến độ và trách nhiệm ngay trong năm học 2026-2027. Với phụ huynh và học sinh, sự thay đổi sẽ thể hiện qua việc trường học được quản trị chặt chẽ hơn, có bộ chỉ số phát triển theo dõi hằng năm đến mốc 2030, rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm. Đồng thời, ngành Giáo dục tuyên bố sẽ “tập trung tháo gỡ điểm nghẽn” về đội ngũ nhà giáo và cơ sở vật chất, bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên, không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường. Nếu triển khai nghiêm túc, đây là cam kết rất cụ thể mà phụ huynh hoàn toàn có thể dùng để yêu cầu địa phương khắc phục tình trạng quá tải, thiếu giáo viên hoặc học sinh bị bỏ lại phía sau.
Thay đổi trong lớp học và cách thi: học sinh phải học khác đi
Điều khiến học sinh và giáo viên cảm nhận rõ nhất trong năm học 2026-2027 sẽ là các giải pháp trọng tâm liên quan trực tiếp đến nội dung dạy học, giờ lên lớp và cách thi, kiểm tra. Quyết định yêu cầu tạo chuyển biến từ bên trong trường học: từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra đánh giá. Ngành Giáo dục tiếp tục tinh giản nội dung, nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, tổ chức dạy học hai buổi/ngày phù hợp điều kiện thực tế; đồng thời tăng cường thực hành, trải nghiệm, STEM, ngoại ngữ, năng lực số, ứng dụng AI có chọn lọc, nghệ thuật và giáo dục thể chất. Từng bước, tiếng Anh được định hướng trở thành “ngôn ngữ thứ hai” trong trường học. Song song đó, công tác thi, kiểm tra, đánh giá phải được đổi mới theo hướng thực chất, đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của người học; mô hình thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, cao đẳng được hoàn thiện theo hướng gọn nhẹ, công bằng, minh bạch, giảm áp lực và chi phí xã hội, đồng thời bảo đảm nghiêm túc, an toàn, phòng chống gian lận.
Bảo vệ, hỗ trợ học sinh trong môi trường số và ngoài đời thực
Một trụ cột quan trọng trong các nhiệm vụ giáo dục là xây dựng hệ thống hỗ trợ học sinh toàn diện, từ tâm lý đến an toàn trên môi trường số. Ngành Giáo dục đặt mục tiêu tăng cường tư vấn tâm lý, y tế trường học, chủ động phòng chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, tệ nạn xã hội; đồng thời bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo lực, xâm hại trên môi trường mạng và nghiên cứu các giải pháp bảo đảm môi trường số an toàn cho trẻ vị thành niên. Điều này sẽ làm thay đổi vai trò của giáo viên chủ nhiệm và bộ phận tư vấn học đường: họ không chỉ quản lý điểm số, mà còn phải theo dõi, phát hiện và can thiệp sớm các vấn đề tâm lý, hành vi. Ở chiều ngược lại, phụ huynh sẽ khó còn đứng ngoài cuộc; họ được kỳ vọng phối hợp với nhà trường trong việc quản lý thiết bị số, nội dung trực tuyến và thời gian sử dụng mạng xã hội của con. Nếu không, các chính sách tốt trên giấy sẽ khó trở thành lá chắn thực sự cho học sinh.
Lộ trình triển khai và 3 điều phụ huynh nên làm ngay
Quyết định 2623 không chỉ nêu khẩu hiệu, mà còn được xác định là căn cứ để cơ quan quản lý giáo dục các cấp và cơ sở giáo dục xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện, bảo đảm triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống trong năm học 2026-2027. Các mục tiêu phát triển giáo dục được cụ thể hóa thành hệ thống chỉ số theo dõi hằng năm, với mốc trung gian đến năm 2030, làm rõ trách nhiệm từng đơn vị. Trong giáo dục đại học, lộ trình còn đi xa hơn: đẩy nhanh sắp xếp, tái cấu trúc hệ thống cơ sở giáo dục đại học công lập và đầu tư phát triển 3 đến 5 đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp quốc tế. Từ góc nhìn người học và phụ huynh, có ba việc nên làm ngay: (1) đọc và hiểu những thay đổi cốt lõi về chương trình, kiểm tra, thi cử; (2) trao đổi thẳng thắn với nhà trường về điều kiện cơ sở vật chất, sĩ số lớp, các dịch vụ hỗ trợ học sinh; (3) cùng con chuẩn bị năng lực số, ngoại ngữ và kỹ năng tự học, vì đây sẽ là những “đơn vị tiền tệ” mới của thành công học tập trong giai đoạn chính sách giáo dục mới được triển khai.
