Từ cảm giác hiểu bài đến công cụ tự kiểm tra
“Ảo tưởng năng lực” trong học tập là khoảng cách giữa cảm giác đã hiểu bài và khả năng vận dụng kiến thức khi gặp bài kiểm tra hoặc dạng câu hỏi mới. Nhận diện khoảng cách ấy là điểm khởi đầu cho dự án AI của ba học sinh lớp 11A1 Trường THPT Hạ Hòa: Đinh Việt Anh, trưởng nhóm, Hà Linh Linh và Nguyễn Minh Tuấn.
Dưới sự hướng dẫn của thầy Lê Huy, giáo viên Toán kiêm chủ nhiệm Câu lạc bộ STEM, nhóm xây dựng “ILLUSION OF COMPETENCE DETECTOR”, một công cụ phát hiện ảo tưởng năng lực. Ý tưởng nảy sinh từ một tình huống quen thuộc: học sinh nghe giảng hoặc tự học và tin rằng mình đã nắm chắc kiến thức, nhưng lại lúng túng trước bài thi hay câu hỏi khác dạng.
Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý vì thay vì chỉ chấm điểm, công cụ hướng đến giúp người học nhận ra phần kiến thức còn hổng để điều chỉnh cách học. Với học sinh sáng tạo AI, giá trị của dự án nằm ở việc bắt đầu từ một vấn đề thực tế trong lớp học, chứ không phải chạy theo công nghệ cho có.
Một dự án AI được xây từ bài toán cụ thể
Nhóm chọn từ vựng tiếng Anh làm lĩnh vực thử nghiệm, tổ chức nội dung theo các trường nghĩa và chuẩn hóa dữ liệu để hệ thống có thể lưu trữ, xử lý. Các thành viên tự chọn, biên tập và kiểm tra dữ liệu; đồng thời dùng ChatGPT, Gemini AI và Claude AI hỗ trợ chuẩn hóa, xây dựng cơ sở tri thức và viết mã nguồn.
Sản phẩm sử dụng Python và FastAPI cho xử lý phía máy chủ, PostgreSQL làm cơ sở dữ liệu, rồi được triển khai trực tuyến trên Render.com. Giao diện đưa yếu tố trò chơi vào quá trình học, với lộ trình chia thành các cấp độ từ B2 đến C1. Những lựa chọn này cho thấy nhóm không dừng ở ý tưởng: các em đã tổ chức dữ liệu và xây dựng sản phẩm có thể sử dụng.
Điểm thuyết phục của công cụ phát hiện ảo tưởng là mục tiêu hỗ trợ người học hiểu đúng trình độ của mình, thay vì xem điểm số là toàn bộ câu trả lời. Nhóm dự định mở rộng từ từ vựng tiếng Anh sang các môn học và lĩnh vực khác. Cuộc thi AI học sinh vì thế tạo cơ hội để biến kiến thức công nghệ thành một cách xử lý vấn đề cụ thể, có ích cho việc tự học.
Giải nhất khu vực mở đường đến chung kết
Đội THPT Hạ Hòa, đại diện tỉnh Phú Thọ, giành giải nhất bảng B, khối THPT khu vực phía Bắc tại Cuộc thi Sáng tạo trẻ quốc gia về trí tuệ nhân tạo năm 2026. Thành tích này đưa ba học sinh vào vòng chung kết toàn quốc, dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 20 đến 22/11/2026.
Ở vòng chung kết, các đội sẽ tham gia thử thách cải tiến sản phẩm, trình diễn, thuyết trình và tranh biện trước ban giám khảo. Đây là bước chuyển từ một dự án học sinh đạt giải khu vực sang bài kiểm tra về khả năng giải thích, bảo vệ và hoàn thiện sản phẩm. Việc cuộc thi yêu cầu dự án hướng đến vấn đề thực tế cũng khiến hành trình này có ý nghĩa hơn một cuộc đua trình diễn công nghệ.
Thành tích của nhóm lớp 11A1 tiếp thêm động lực cho hoạt động STEM và nghiên cứu khoa học của trường trong năm kỷ niệm 65 năm thành lập, giai đoạn 1961–2026. Dù kết quả chung kết còn ở phía trước, dự án đã cho thấy học sinh có thể bắt đầu từ một khó khăn quen thuộc, tự học công nghệ rồi biến ý tưởng thành sản phẩm. Đó là hướng đi đáng khuyến khích: AI có ý nghĩa nhất khi giúp người học nhận ra mình cần học gì tiếp theo.
