Từ mời về nước đến hợp tác linh hoạt
Kết nối trí thức Việt kiều là cách tạo điều kiện để người Việt có chuyên môn và kinh nghiệm ở nước ngoài đóng góp cho đất nước qua nghiên cứu, tư vấn và hợp tác theo từng nhiệm vụ, thay vì chỉ dựa vào việc hồi hương dài hạn. Đây là chuyển hướng cần thiết: phương thức thu hút chuyên gia về nước làm việc thường xuyên đã bộc lộ những khó khăn, trong khi nhiều người ở xa vẫn mong muốn góp sức. Việt Nam đang mở rộng các hình thức tham gia thông qua chương trình, dự án và những bài toán phát triển cụ thể. Bà Đỗ Quỳnh Hoa, Phó Vụ trưởng Hợp tác quốc tế thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết ngoại giao khoa học và công nghệ được xác định là một hướng đột phá nhằm thu hút nguồn lực cho khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Điểm đáng chú ý là chuyên gia ở nước ngoài không nhất thiết phải chuyển nơi sinh sống mới có thể tạo tác động. Họ có thể tham gia hội nghị, hội thảo khoa học, góp ý giải quyết bài toán lớn hoặc hướng dẫn tại các chương trình trại hè, trường hè. Cách làm này giảm rào cản cho người đóng góp, đồng thời giúp cơ quan trong nước tiếp cận tri thức quốc tế đúng lúc và đúng chuyên môn. Muốn hiệu quả, các lời mời cần gắn với nhu cầu rõ ràng, đầu mối tiếp nhận cụ thể và khả năng biến tư vấn thành hành động.

Cuộc gặp tại London mở thêm một đầu mối
Ngày 3/11 tại London, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng gặp đại diện các hội đoàn, trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và cộng đồng người Việt tại Anh. Cuộc gặp nhằm phổ biến Nghị quyết 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời ghi nhận ý kiến và trao đổi định hướng hoạt động. Giá trị của những cuộc gặp như vậy không nằm ở nghi thức, mà ở khả năng tạo đường dây liên lạc giữa cộng đồng và các cơ quan trong nước.
Tại Anh, Hội Trí thức Việt Nam tại Anh và Ai-len xây dựng mạng lưới chuyên gia, thúc đẩy trao đổi học thuật và kết nối hợp tác với trong nước. Các hội đoàn khác góp phần giữ cộng đồng gắn bó, gìn giữ tiếng Việt và bản sắc văn hóa; đó cũng là nền tảng để phát triển những quan hệ nghề nghiệp và hợp tác lâu dài. Với doanh nhân Việt tại Anh, cơ hội đóng góp có thể gắn với thương mại, đầu tư, giáo dục, khoa học - công nghệ và chuyển đổi xanh. Quan hệ Việt Nam - Anh được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10/2025, tạo thêm cơ sở để biến vai trò cầu nối của cộng đồng thành dự án cụ thể.

Mạng lưới chỉ có ích khi dẫn tới việc làm cụ thể
Việt Nam đang xây dựng hạ tầng kết nối để nguồn lực không còn nằm rải rác trong các quan hệ riêng lẻ. Bộ Ngoại giao chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia, trí thức theo lĩnh vực; Bộ Khoa học và Công nghệ đã phát triển mạng lưới trong ngành trí tuệ nhân tạo, với kỳ vọng mở rộng mô hình sang các lĩnh vực khác. Đây là bước đi đúng, nhưng danh sách liên hệ tự nó không tạo ra hợp tác. Cần đi cùng cơ chế kết nối thường xuyên, bài toán được đặt hàng và đơn vị trong nước chịu trách nhiệm tiếp nhận.
Bộ Khoa học và Công nghệ đang trao đổi với Bộ Ngoại giao để thúc đẩy kết nối liên tục và xác định đúng đầu mối tại viện nghiên cứu, trường đại học. Khi cơ chế ấy vận hành, trí thức Việt kiều có thể tham gia nghiên cứu, tư vấn chính sách và xử lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng điểm; người dân sẽ hưởng lợi khi tri thức được chuyển thành dịch vụ, giải pháp và năng lực trong nước. Cuộc gặp ở London vì thế nên được xem là một điểm khởi đầu, không phải kết quả cuối cùng. Kiều bào phát triển đất nước chỉ trở thành mục tiêu thực chất khi lời mời đóng góp đi kèm cơ hội tham gia rõ ràng, có phản hồi và có bước tiếp nối.
Góp sức bằng chuyên môn, không chỉ bằng thiện chí
Nguồn lực cộng đồng người Việt ở nước ngoài có quy mô đáng kể: bà Đỗ Quỳnh Hoa cho biết một cơ chế kết nối hiệu quả có thể góp phần huy động nguồn lực trí thức từ hơn 6 triệu người Việt ở nước ngoài. Con số ấy không nên chỉ được hiểu như tiềm năng trừu tượng. Nhà khoa học có thể cùng nhóm trong nước giải bài toán nghiên cứu; chuyên gia có thể tư vấn chính sách hoặc đào tạo; doanh nhân có thể mở rộng hợp tác và kết nối thị trường. Mỗi hình thức đều cần được ghép với nhu cầu thật, thay vì kỳ vọng mọi người phải trở về làm việc lâu dài.
Lời mời kiều bào tại Anh tham dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ V và các hoạt động thường niên của Bộ Ngoại giao mở thêm dịp để đóng góp ý kiến, sáng kiến. Nhưng thước đo cuối cùng không phải số cuộc gặp hay số mạng lưới được lập, mà là những hợp tác tiếp tục sau đó: ai tiếp nhận đề xuất, việc gì được triển khai và kết quả được chia sẻ ra sao. Việt Nam đang đi đúng hướng khi chuyển từ kêu gọi hồi hương sang tạo nhiều cửa tham gia. Muốn trí thức, chuyên gia và doanh nhân kiều bào góp sức bền vững, những cánh cửa ấy phải dẫn tới công việc cụ thể và quan hệ hợp tác lâu dài.






