Hàng giả thực phẩm: Mối đe dọa không còn giấu mặt
Minh bạch nguồn gốc thực phẩm là việc cung cấp đầy đủ, chính xác và dễ kiểm chứng thông tin về xuất xứ, thành phần, quy trình sản xuất, vận chuyển và phân phối của sản phẩm để người tiêu dùng có thể truy xuất nguồn gốc, nhận diện hàng giả thực phẩm và đưa ra lựa chọn an toàn cho sức khỏe gia đình. Ở thời điểm này, coi thường nguy cơ hàng giả thực phẩm là một sai lầm. Hàng giả, hàng lậu ngày càng tinh vi, từ bao bì, tem nhãn đến giấy tờ, khiến người mua gần như không thể nhận biết bằng mắt thường. Từ đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường TP.HCM đã kiểm tra, xử lý 826 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng lậu trên thương mại điện tử và mạng xã hội, tạm giữ hơn 220.000 đơn vị sản phẩm, trị giá gần 19 tỷ đồng và chuyển 7 vụ có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan điều tra. Những con số này cho thấy mối nguy đã ở ngay trong giỏ hàng online của mỗi gia đình, không còn là câu chuyện xa vời.
Vì sao minh bạch thông tin sản phẩm là “lá chắn” đầu tiên?
Khi hàng giả thực phẩm ngày càng khó nhận diện, minh bạch thông tin sản phẩm không còn là tính năng “cho có”, mà là điều kiện sống còn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Trên môi trường trực tuyến, người mua không được cầm nắm, quan sát trực tiếp sản phẩm, chuỗi cung ứng lại nhiều tầng nấc trung gian, nên nguy cơ mua phải hàng không rõ nguồn gốc tăng lên đáng kể. Việc chủ động công khai thông tin về nguồn gốc xuất xứ, thành phần, định lượng, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo an toàn và các chứng nhận giúp người tiêu dùng có cơ sở để kiểm chứng và so sánh, hạn chế quyết định mua chỉ vì lời quảng cáo hoặc giá rẻ. Nếu thông tin sai lệch hoặc thiếu minh bạch, người dùng có nguy cơ sử dụng sản phẩm giả, kém chất lượng, không bảo đảm an toàn thực phẩm. Nói thẳng: mọi khoảng trống thông tin là cơ hội cho hàng giả len vào bữa ăn gia đình.
Truy xuất nguồn gốc và mã QR: Công cụ không thể bỏ qua
Minh bạch thông tin sản phẩm chỉ thực sự có giá trị khi đi cùng khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc giúp chuyển từ kiểu quản lý hàng giả truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ. Điều này đặc biệt quan trọng với thực phẩm – loại hàng hóa tác động trực tiếp đến sức khỏe. Mã QR là công cụ truy xuất phổ biến, chi phí thấp, cho phép kết nối sản phẩm với dữ liệu số về pháp lý, nguồn gốc, chứng nhận, hạn sử dụng và cảnh báo nguy cơ hàng giả. Người tiêu dùng không nên bỏ qua bước quét mã, nhất là với sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm cho trẻ em, bệnh nhân hoặc người cao tuổi. Tuy nhiên, mã QR phải gắn với nền tảng dữ liệu đáng tin cậy, có lớp bảo mật và cơ chế đối soát; nếu chỉ là mã tĩnh in trên bao bì, nguy cơ bị sao chép, làm giả vẫn còn rất lớn.
Tick xanh trách nhiệm: Chuẩn mới cho chuỗi cung ứng an toàn thực phẩm
Trong bối cảnh hàng giả thực phẩm lan rộng, chuẩn Tick xanh trách nhiệm xuất hiện như một “bộ lọc” nhiều lớp cho toàn bộ chuỗi cung ứng. Chương trình này đã thu hút 12 chuỗi bán lẻ tham gia, kết nối gần 500 nhà cung cấp và phê duyệt gần 6.000 sản phẩm đạt tiêu chuẩn trên thị trường. Đây không chỉ là một tem nhãn đẹp mắt; giá trị thực sự phía sau là cơ chế giám sát chéo, nơi trách nhiệm được truy xuất và kiểm tra đến tận cùng. Với nhà cung cấp, Tick xanh là tấm vé thông hành đưa hàng hóa vào mạng lưới phân phối rộng; với người tiêu dùng, đó là dấu hiệu nhận diện nhanh những sản phẩm đã qua kiểm soát nghiêm ngặt về nguồn gốc, chỉ tiêu an toàn thực phẩm, điều kiện bảo quản và vận chuyển. Mỗi mắt xích – từ nông trại, nhà máy, đơn vị logistics đến điểm bán – buộc phải minh bạch và chịu trách nhiệm, tạo ra một chuỗi an toàn liền mạch thay vì “mạnh ai nấy làm”.
Đưa Tick xanh vào bếp ăn tập thể: Bảo vệ những người dễ tổn thương nhất
Mỗi ngày, các bếp ăn trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và cơ sở cung cấp suất ăn tập thể tiêu thụ một lượng thực phẩm khổng lồ từ vô số nguồn khác nhau. Nếu chỉ kiểm soát ở khâu chế biến, an toàn thực phẩm sẽ đứng trên nền tảng đầy rủi ro. Chuẩn Tick xanh trách nhiệm giúp siết chặt từ gốc: nguồn nguyên liệu, điều kiện vận chuyển, bảo quản, phân phối đến khi món ăn được đặt lên khay. Từ 287 sản phẩm đạt chuẩn trên quầy kệ, có lộ trình cung ứng trực tiếp nguyên liệu Tick xanh cho các bếp ăn trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và ký túc xá. Mã QR truy xuất được đồng bộ trên toàn tuyến, cho phép nhà quản lý hoặc phụ huynh kiểm tra thông tin bất cứ lúc nào. Trong kịch bản xấu nhất khi xảy ra sự cố, mô hình này cho phép khoanh vùng nhanh nguồn hàng, phạm vi phân phối để thu hồi, giảm tối đa nguy cơ ngộ độc diện rộng. Một suất ăn an toàn bắt đầu từ vùng nguyên liệu, từ sự trung thực và minh bạch – không phải lúc đầu bếp bật bếp.
