Từ phòng thí nghiệm Google đến tham vọng startup AI tỷ USD
Xu hướng các tiến sĩ AI Việt Nam rời những phòng thí nghiệm hàng đầu như Google để lập startup AI tỷ USD là sự dịch chuyển chủ động của nhân tài công nghệ rời Google, đưa tri thức học thuật sang sân chơi thương mại, đồng thời mở ra cơ hội quy tụ nhân tài quốc tế quanh các dự án do người Việt dẫn dắt. Quyết định rời môi trường nghiên cứu tại Google mở ra cơ hội để TS. Lê Viết Quốc cùng các cộng sự hiện thực hóa những ý tưởng mới về khả năng của trí tuệ nhân tạo. Tháng 8/2026, giới công nghệ quốc tế chú ý đến Discovery Loop, startup do Jeff Dean cùng các cộng sự thành lập sau khi rời Google. Trong nhóm sáng lập có tiến sĩ AI Việt Nam Lê Viết Quốc, người từng đồng sáng lập Google Brain và có nhiều đóng góp trong lĩnh vực học sâu. Việc ông chọn con đường khởi nghiệp thay vì tiếp tục ở lại Big Tech cho thấy thế hệ nhà khoa học Việt đã đủ tự tin đứng ở tuyến đầu của cuộc chơi AI toàn cầu.
Lê Viết Quốc: Từ “quái kiệt AI” đến kiến trúc sư của vòng lặp khám phá
Sinh năm 1982 tại Hương Thủy, Huế, Lê Viết Quốc lớn lên ở vùng chưa có điện cho đến khoảng 9 tuổi, trước khi bước vào hành trình học thuật quốc tế. Từ Trường THPT chuyên Quốc Học Huế đến Đại học Quốc gia Australia rồi chương trình Tiến sĩ Khoa học Máy tính tại Stanford dưới sự hướng dẫn của Andrew Ng, ông dần tiến vào trung tâm của cuộc cách mạng học sâu. Năm 2011, ông gia nhập Google Brain, tham gia các thí nghiệm mạng nơ-ron quy mô lớn và những công trình nền tảng như mô hình sequence-to-sequence cho dịch máy. Những nghiên cứu về AutoML và học không giám sát cho thấy mối quan tâm xuyên suốt: giảm bớt công việc thủ công, tăng khả năng tự học của máy. Với TS. Lê Viết Quốc, việc thành lập doanh nghiệp riêng mở ra cơ hội đưa những vấn đề từng theo đuổi trong nghiên cứu học thuật sang một giai đoạn phát triển khác.
Discovery Loop và bước ngoặt: AI không chỉ trả lời câu hỏi mà tạo ra tri thức
Discovery Loop không đi theo lối mòn xây mô hình AI phục vụ người dùng cuối, mà đặt mục tiêu táo bạo hơn: tự động hóa quá trình nghiên cứu khoa học. Khác với những ứng dụng chủ yếu trả lời câu hỏi hoặc thực hiện một tác vụ theo yêu cầu, định hướng của Discovery Loop là tự động hóa một chu trình nghiên cứu có nhiều bước liên kết. Hệ thống mà công ty hướng tới có thể đề xuất giả thuyết, thiết kế và tiến hành thí nghiệm, phân tích kết quả rồi sử dụng những phát hiện đó để xác định bước thử nghiệm tiếp theo. Theo thông tin được TechCrunch đưa tin, công ty muốn sử dụng AI để đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển công nghệ, trước mắt tập trung vào chính các hệ thống AI. Công ty trước mắt muốn dùng công nghệ này để cải thiện chính các hệ thống AI của mình, sau đó mở rộng sang những lĩnh vực như thiết kế chip, phát triển thuốc và nghiên cứu vật liệu. Về lâu dài, những lĩnh vực như thiết kế chip, khám phá thuốc và khoa học vật liệu có thể hưởng lợi từ việc rút ngắn thời gian thử nghiệm và đánh giá các phương án.
Thần đồng AI 17 tuổi và tín hiệu quy tụ nhân tài toàn cầu
Trong bức tranh nhân tài công nghệ rời Google để theo đuổi startup, một mảnh ghép thú vị là sự dịch chuyển của thế hệ trẻ từ các trung tâm AI khác. Nathan Chen Guangyu, nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo 17 tuổi từng góp phần phát triển các công nghệ cốt lõi của startup Moonshot AI tại Trung Quốc, đang trở thành tâm điểm chú ý sau khi tuyên bố rời công ty để sang Mỹ. Trong thời gian ngắn, anh tham gia phát triển các cải tiến kỹ thuật quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cho dòng mô hình Kimi, trong đó có kỹ thuật attention residuals giúp cải thiện hiệu quả bộ nhớ và chi phí vận hành mô hình ngôn ngữ lớn. Vài ngày sau thông báo rời Moonshot, tài khoản mạng xã hội Arfur Grok cho biết Chen đang gia nhập Discovery Loop, dù thông tin chưa được xác nhận. Nếu điều này thành hiện thực, đó sẽ là minh chứng mạnh mẽ rằng startup do tiến sĩ AI Việt Nam đồng sáng lập đủ sức hấp dẫn các tài năng hàng đầu ở tuổi rất trẻ.
Từ Big Tech đến startup: chặng đường khó nhưng cần thiết
Sau nhiều năm nghiên cứu tại Google, TS. Lê Viết Quốc chuyển sang một vai trò mới khi cùng Jeff Dean, Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals xây dựng Discovery Loop. Đây không phải bước đi an toàn, mà là lựa chọn đặt cược vào khả năng biến ý tưởng khoa học thành sản phẩm và giá trị thương mại. Nếu các công trình tại Google Brain góp phần giúp máy tính tự tìm ra đặc trưng từ dữ liệu, hướng đi tại Discovery Loop đặt ra tham vọng để AI tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra tri thức. Chặng đường phía trước sẽ đòi hỏi anh cùng các cộng sự chứng minh rằng những ý tưởng đầy tham vọng có thể chuyển thành công nghệ đáng tin cậy, mang lại kết quả cụ thể cho khoa học. Việc một tiến sĩ AI Việt Nam rời Google để lập startup AI tỷ USD không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà là lời nhắn gửi đến thế hệ trẻ: nếu muốn định hình tương lai công nghệ, phải dám bước ra khỏi vùng an toàn của Big Tech và chấp nhận thử thách ở tuyến đầu đổi mới.
