Kỹ năng tại chỗ quyết định những phút đầu
PCCC chợ truyền thống là hệ thống phòng ngừa và ứng phó tại nơi buôn bán đông người, trong đó tiểu thương, ban quản lý và lực lượng chuyên nghiệp phối hợp để phát hiện cháy, bảo vệ người và hạn chế thiệt hại. Vì vậy, chuẩn bị ứng phó không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chữa cháy đến hiện trường: người bán hàng cần biết báo động, hướng dẫn thoát nạn và dùng phương tiện chữa cháy ban đầu.
Nguy cơ ở chợ Thành Công cho thấy vì sao phản ứng tại chỗ quan trọng: chợ có khoảng 210 hộ tiểu thương, hàng hóa tập trung, nhiều vật liệu dễ cháy và mật độ người ra vào đông. Trong buổi thực tập, lực lượng cơ sở báo cháy, hướng dẫn thoát nạn, cứu người và dập lửa ban đầu theo phương châm “4 tại chỗ”, đồng thời phối hợp với lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp khống chế đám cháy.
Tập huấn phải đi cùng thực hành
Tại Chợ Sắt tạm, cán bộ chữa cháy và cứu nạn cứu hộ thuộc Công an TP Hải Phòng tuyên truyền, huấn luyện nghiệp vụ cho các tiểu thương về kiến thức pháp luật, nguyên nhân cháy, biện pháp phòng ngừa, thoát nạn và cứu hộ. Nội dung còn hướng dẫn quản lý, bảo dưỡng và sử dụng phương tiện chữa cháy, cứu nạn cứu hộ; các hộ kinh doanh cũng tham gia thực tập phương án đã xây dựng.
Quy mô khiến việc tập huấn càng thiết thực: Chợ Sắt tạm có 500 ki-ốt và 338 hộ kinh doanh, gồm 31 hộ dịch vụ và 307 hộ kinh doanh tại ki-ốt. Một tình huống giả định đặt đám cháy do chập điện tại dãy B, với nguy cơ lan ra toàn cơ sở. Lực lượng tại chỗ diễn tập báo động, cắt điện, dùng bình chữa cháy và họng nước, đưa người bị nạn đến nơi an toàn rồi sơ cấp cứu. Đây là nội dung cần được ghi nhớ bằng thao tác thực tế, không chỉ qua nghe phổ biến.
Mỗi tiểu thương cần làm gì trước và khi có cháy?
Kỹ năng cá nhân giúp rút ngắn thời gian từ lúc phát hiện đến lúc hành động. Mỗi người cần kiểm tra hệ thống điện, thiết bị điện và nguồn nhiệt; sắp xếp hàng hóa giữ khoảng cách an toàn; biết vị trí, cách dùng phương tiện chữa cháy ban đầu và nắm rõ lối thoát nạn. Khi có dấu hiệu cháy, báo động và gọi lực lượng hỗ trợ, hướng dẫn người xung quanh thoát ra; chỉ chữa cháy khi có thể thực hiện an toàn, không để việc cứu hàng hóa cản trở thoát nạn.
Thực tập chữa cháy giúp những việc này thành phản xạ có phối hợp: ai báo động, ai xử lý nguồn điện, ai dùng bình chữa cháy, ai hỗ trợ người bị nạn. Một tiểu thương bình tĩnh và biết thao tác có thể giúp phát hiện sớm, dập lửa lúc mới phát sinh hoặc đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm trước khi đám cháy lan. Trách nhiệm phòng cháy vì thế thuộc về từng cá nhân, từng hộ và cả cộng đồng chợ.
Tập huấn chỉ có giá trị khi được duy trì
Một buổi hướng dẫn không thể thay cho việc chủ động hằng ngày. Tiểu thương cần giữ lối đi và lối thoát thông thoáng, không xem nhẹ sự cố điện hay nguồn nhiệt, đồng thời bảo đảm phương tiện chữa cháy luôn được bảo quản và sẵn sàng sử dụng. Ban quản lý và lực lượng tại chỗ cũng cần giúp mọi người hiểu rõ vai trò của mình trong phương án ứng phó.
Các hoạt động huấn luyện và thực hành tại Chợ Sắt tạm cũng như diễn tập ở chợ Thành Công nhấn mạnh cùng một điều: ứng phó ban đầu không bắt đầu khi xe chữa cháy đến, mà từ sự chuẩn bị của người đang có mặt tại chợ. Khi từng tiểu thương biết phòng ngừa, báo động, thoát nạn và xử lý đúng khả năng, cả khu chợ có thêm cơ hội bảo vệ tính mạng và hạn chế cháy lan.
