Dữ liệu ADN là chiếc cầu nối giữa gia đình và hài cốt
Thu mẫu ADN thân nhân liệt sĩ là việc lấy mẫu sinh phẩm và thông tin quan hệ gia đình để xây dựng dữ liệu đối chiếu với mẫu từ hài cốt, qua đó hỗ trợ tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ chưa rõ thông tin. Giá trị của công việc này nằm ở khả năng biến những manh mối rời rạc thành căn cứ khoa học để các gia đình có thể tìm lại người thân.
ADN của thân nhân, nhất là người có quan hệ huyết thống phù hợp, giúp cơ quan chuyên môn giám định và so sánh mẫu với dữ liệu sinh phẩm từ hài cốt. Vì thế, thu mẫu không phải thủ tục hành chính đứng riêng lẻ: chất lượng thông tin về quan hệ nhân thân và việc bảo quản mẫu đúng quy trình đều ảnh hưởng đến khả năng đối sánh. Hoạt động thu nhận ở Bình An được triển khai nghiêm túc, khoa học, tạo điều kiện để gia đình cung cấp thông tin và mẫu phục vụ xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu dữ liệu.
Nói cách khác, mỗi mẫu ADN thân nhân có thể bổ sung một mắt xích còn thiếu trong quá trình tìm kiếm, quy tập và nhận diện. Khi dữ liệu được tập hợp trên quy mô rộng, cơ hội đối chiếu không còn bó hẹp trong một địa phương hay một nghĩa trang.
Bình An đưa dịch vụ thu mẫu đến gần các gia đình
Tại xã Bình An, công an xã phối hợp với Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và đơn vị chuyên môn để tiếp nhận thông tin, lấy mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính, đồng thời đưa dữ liệu lên hệ thống. Điểm đáng ghi nhận là lực lượng chức năng không chỉ chờ người dân đến điểm thu nhận mà còn đến tận nhà, hỗ trợ người cao tuổi và người đi lại khó khăn.
Cách làm này giải quyết một trở ngại rất cụ thể: với nhiều gia đình, khoảng cách, sức khỏe và thủ tục có thể khiến việc tham gia bị trì hoãn. Cán bộ hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ và hỗ trợ ngay tại nhà giúp việc thu mẫu ADN liệt sĩ bớt nặng nề, đồng thời hạn chế nguy cơ bỏ sót những thân nhân có thông tin cần thiết.
Công an xã Bình An cho biết sẽ tiếp tục phối hợp các đơn vị liên quan rà soát và thu thập thông tin. Đây là phần việc âm thầm nhưng thiết yếu: cơ sở dữ liệu chỉ có ý nghĩa khi địa phương tìm đúng gia đình, ghi nhận chính xác quan hệ huyết thống và giúp họ tiếp cận được quy trình.
Cao Bằng mở đợt cao điểm, Ninh Bình tăng tốc toàn chiến dịch
Cao Bằng tổ chức đợt cao điểm thu mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính từ chiều 7 đến sáng 9/11/2026, triển khai các tổ công tác tại nhiều địa bàn. Đợt này ưu tiên thân nhân thuộc dòng mẹ, tức họ ngoại; tỉnh thống kê còn 4.449 liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ. Quy mô phối hợp giữa công an, chính quyền và đơn vị chuyên môn cho thấy việc xây dựng dữ liệu ADN cần được tổ chức có hệ thống, chứ không thể trông chờ từng gia đình tự xoay xở.
Việc lấy mẫu tại nhiều điểm và tổ chức thu nhận lưu động cho Mẹ Việt Nam anh hùng, mẹ liệt sĩ, người cao tuổi, người đau ốm hoặc khó đi lại là lựa chọn đúng: khả năng tiếp cận phải đi cùng mục tiêu tăng số mẫu. Các gia đình thuộc diện thu nhận được đề nghị liên hệ công an xã, phường để biết thời gian, địa điểm và chuẩn bị giấy tờ tùy thân.
Ninh Bình cho thấy tiến độ có thể được đẩy nhanh khi các lực lượng phối hợp chặt chẽ. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh hoàn thành lấy mẫu tại các phần mộ chưa xác định thông tin sau 68 ngày, sớm hơn bốn tháng so với kế hoạch; 937 mộ không thể lấy mẫu do điều kiện thực tế không bảo đảm, gồm 43 mộ không có tiểu quách và 894 mộ có hài cốt phân hủy, mủn mục.
Riêng xã Yên Mô lấy mẫu tại 849 phần mộ từ ngày 18/6 đến 21/7; 802 mẫu đủ điều kiện giám định ADN. Kết quả này vừa đáng ghi nhận, vừa nhắc rằng tiến độ phải đi cùng chất lượng và sự minh bạch về những trường hợp không thể thu mẫu.
Từ số lượng mẫu đến mục tiêu trả lại tên cho người đã hy sinh
Ninh Bình đã thu nhận 28.910 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ; riêng đợt 2, tỉnh thu hơn 3.640 trong tổng số 4.370 mẫu theo kế hoạch, đạt trên 83%. Cao Bằng cũng đẩy mạnh thu nhận để bổ sung cơ sở dữ liệu toàn quốc, phục vụ tìm kiếm, quy tập và đối chiếu hài cốt liệt sĩ. Những con số này cho thấy nỗ lực huy động đã lớn, nhưng thước đo cuối cùng không nên dừng ở số mẫu được lấy.
Điều cần theo dõi tiếp là mẫu có đủ điều kiện phân tích hay không, dữ liệu thân nhân có được xác minh và liên thông hay không, và kết quả đối sánh có giúp xác định danh tính liệt sĩ hay không. Ninh Bình tiếp tục chỉ đạo rà soát, vận động và thu nhận để phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu. Song song, tỉnh đã quy tập 21 hài cốt liệt sĩ tại các địa điểm được nêu trong báo cáo.
Thu mẫu ADN là nền tảng, không phải đích đến. Khi quy trình thuận tiện cho thân nhân, thông tin được kiểm chứng và dữ liệu được dùng hiệu quả để đối chiếu, công tác tìm kiếm mới có thể tiến gần hơn tới điều mà các gia đình chờ đợi: đưa hài cốt liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và người thân.
