Outlet economy là gì và vì sao TP.HCM phải đi trước?
Nền kinh tế outlet là mô hình phát triển du lịch mua sắm xoay quanh các trung tâm outlet giảm giá có chọn lọc, gắn với hệ sinh thái dịch vụ, trải nghiệm và giải trí để kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của khách trong một đô thị hoặc vùng du lịch. Nếu du lịch mua sắm TP.HCM muốn vươn lên nhóm dẫn đầu du lịch shopping châu Á, thành phố không thể chỉ dựa vào các trung tâm thương mại hiện có và vài con phố mua sắm lẻ tẻ. Điểm yếu lớn nhất hiện nay là khách quốc tế đến đông nhưng không biết mua gì, mua ở đâu, trong khi những sản phẩm “quốc bảo” của Việt Nam vẫn xa lạ với họ. Không xây dựng trung tâm outlet Việt Nam bài bản ngay từ bây giờ đồng nghĩa với việc tiếp tục “nhường sân” cho Bangkok, Singapore hay Seoul.
Một hệ sinh thái – nhiều điểm đến: Cần Giờ, Thủ Đức, Long Thành, Tây Ninh
Chiến lược đáng chú ý nhất của TP.HCM là cách tiếp cận “một hệ sinh thái – nhiều điểm đến”, thay vì một trung tâm đơn lẻ. Ở lõi đô thị, thành phố hướng đến du lịch mua sắm TP.HCM với các khu bán lẻ cao cấp gắn MICE, nơi khách công vụ lẫn khách du lịch đều có lý do để tiêu tiền. Cần Giờ được định hình như làng mua sắm – nghỉ dưỡng, kết hợp thiên nhiên và chăm sóc sức khỏe; nếu làm tốt, đây có thể là câu trả lời Việt Nam cho các tổ hợp outlet – resort ven biển trong khu vực. Thủ Đức lại được kỳ vọng thành trung tâm bán lẻ phong cách sống sáng tạo, nơi giới trẻ và du khách tìm trải nghiệm mới lạ. Sát biên, các trung tâm outlet ở Mộc Bài (Tây Ninh) có thể hút khách Campuchia và khu vực lân cận, còn sân bay Long Thành outlet sẽ là “cổng chi tiêu” của cả vùng.
Cửa hàng miễn thuế: mỏ vàng đang bị bỏ quên
Trong bức tranh trung tâm outlet Việt Nam, cửa hàng miễn thuế phải được xem là “mỏ vàng” chứ không chỉ là vài gian hàng phụ ở sân bay. Tại Thái Lan, một tập đoàn vận hành chuỗi trung tâm miễn thuế giữa Bangkok với doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm; Hàn Quốc xây cả “đế chế” mua sắm duty-free nội đô. Việt Nam lại đang để sức chi tiêu của khách quốc tế bị “khóa” trong vài giờ ở sân bay, nơi họ chỉ kịp mua vài món quà vội vàng. Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình, chi tiêu mua sắm mới chiếm tỷ lệ khiêm tốn trong tổng chi tiêu khách. Khi không có cửa hàng miễn thuế nội đô hấp dẫn, du khách sẽ tiếp tục dồn mua sắm sang Bangkok hay Seoul, và du lịch shopping châu Á vẫn là sân chơi của người khác.
Giai đoạn 2026–2030: “cửa sổ cơ hội” hay thêm một lần lỡ hẹn?
Doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên gọi giai đoạn 2026–2030 là “cửa sổ cơ hội” cho TP.HCM bứt phá thành trung tâm du lịch mua sắm châu Á. Hạ tầng đô thị 14 triệu dân, metro, đường vành đai, cùng sân bay Long Thành chuẩn bị khai thác là những tiền đề hiếm có. Nghịch lý ở chỗ Việt Nam là nơi sản xuất cho nhiều thương hiệu toàn cầu, nhưng du khách lại sang Thái Lan, Hàn Quốc hay Hải Nam để mua chính hàng Made in Vietnam tại outlet. Dự thảo Đề án của Bộ Công Thương ước tính mô hình outlet kết hợp cửa hàng miễn thuế, nếu đi đúng hướng, có thể chiếm tỷ lệ đáng kể trong thị trường bán lẻ. Vấn đề không phải là thiếu khách hay thiếu nguồn hàng, mà là thiếu quyết tâm chính sách để biến những kế hoạch du lịch mua sắm TP.HCM thành hiện thực.
Muốn thành “thủ phủ shopping châu Á”, TP.HCM phải dám khác biệt
Để du lịch shopping châu Á gọi tên TP.HCM, thành phố phải dám chọn con đường khác biệt: đặt outlet economy và cửa hàng miễn thuế vào trung tâm chiến lược chứ không coi là “phần phụ”. Cần một hệ sinh thái gắn kết Outlet – Miễn thuế – Hoàn thuế, thay vì những dự án manh mún. Sân bay Long Thành outlet phải được thiết kế như điểm đến mua sắm thực thụ, nơi khách sẵn sàng ở lại vài giờ chỉ để mua sắm, chứ không phải tranh thủ vài phút trước giờ bay. Trung tâm thành phố phải có các cửa hàng miễn thuế nội đô, bán cả hàng thương hiệu quốc tế lẫn “quốc bảo” Việt Nam. Nếu bỏ lỡ giai đoạn 2026–2030, TP.HCM sẽ mất ít nhất một thập kỷ nữa để đuổi kịp những đối thủ đã biến mua sắm thành linh hồn của ngành du lịch.
