Mất cắp thiết bị là rủi ro trực tiếp với đời sống
Trộm cắp thiết bị hạ tầng là hành vi lấy đi hoặc phá hoại dây cáp, vật tư và thiết bị phục vụ điện, chiếu sáng, tín hiệu giao thông cùng các công trình kỹ thuật công cộng, khiến dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn và người dân đối mặt với nguy cơ mất an toàn. Tại Bắc Ninh, UBND thành phố mới đây yêu cầu tăng cường bảo vệ tài sản hạ tầng sau khi liên tục xảy ra các vụ mất cắp dây cáp điện, thiết bị chiếu sáng, đèn tín hiệu, vật tư thoát nước và hệ thống an toàn giao thông. Đây không phải chuyện mất vài món đồ công cộng: một đoạn cáp bị cắt có thể làm tắt đèn đường, gián đoạn công trình hoặc khiến giao lộ thiếu tín hiệu cảnh báo. Bảo vệ hạ tầng giao thông và điện vì thế phải được coi là nhiệm vụ an toàn cộng đồng, không chỉ là khâu quản lý tài sản.
Những con số cho thấy mức độ đáng lo
Quy mô các vụ trộm tại công trình điện cho thấy nguy cơ không còn đơn lẻ. Theo thống kê của ngành điện, riêng ngày 14/10 ghi nhận 12 vụ tại các trạm biến áp, với tổng giá trị tài sản mất hơn 52,1 triệu đồng; trong đó Điện lực Hiệp Hòa ghi nhận 11 vụ, thiệt hại 39,41 triệu đồng, còn Điện lực Việt Yên ghi nhận một vụ, thiệt hại hơn 13,1 triệu đồng. Cáp đồng đấu nối từ máy biến áp đến tủ phân phối là mục tiêu thường bị lấy trộm. Giá trị vật tư ở một vụ có thể không lớn, nhưng hậu quả không dừng ở tài sản: mất cáp có thể làm gián đoạn điện cho hộ dân và cơ sở sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo nguy cơ mất an toàn cho hệ thống và người xung quanh. Khi thiết bị chiếu sáng cũng bị lấy đi, rủi ro còn lan sang các tuyến đường và người tham gia giao thông.
Biện pháp phải bao phủ cả điện lẫn đường phố
Yêu cầu của Bắc Ninh đi đúng hướng khi gắn điều tra, tuần tra và khắc phục hạ tầng thành một chuỗi hành động. Công an được giao làm rõ các vụ trộm, xử lý cả người tiếp tay hoặc tiêu thụ tài sản phạm pháp, đồng thời tăng kiểm soát tại điểm nóng, khu vực giáp ranh và công trình đang thi công. Các cơ sở thu mua phế liệu, vật tư đã qua sử dụng có dấu hiệu nghi vấn cũng cần được kiểm tra. Sở Xây dựng phối hợp với các đơn vị liên quan để sửa ngay vị trí hư hỏng, mất cắp có nguy cơ gây tai nạn hoặc mất an toàn điện; trong lúc chờ sửa phải có cảnh báo và biện pháp bảo vệ. Đây là cách tiếp cận cần thiết: sửa chữa đơn thuần không đủ nếu những vị trí dễ bị tháo trộm vẫn để ngỏ. Chính quyền cơ sở còn phải duy trì kiểm tra sau các đợt cao điểm, tránh để vi phạm tái diễn.
Bảo vệ lưới điện cần sự tham gia của cộng đồng
Ngành điện cũng đang tăng cường rà soát lưới, phát hiện và thay thế thiết bị hư hỏng hoặc bị lấy cắp để duy trì cấp điện cho sản xuất và sinh hoạt. Nhưng kiểm tra định kỳ sẽ khó phát hiện kịp thời mọi hành vi ở trạm biến áp, tuyến điện chiếu sáng hay điểm vắng người. Kinh nghiệm được nêu từ Điện lực Bắc Quang cho thấy biện pháp kỹ thuật, phối hợp với công an và chính quyền, cùng việc người dân báo tin có thể bổ trợ cho nhau; đơn vị này cho biết đã cùng lực lượng chức năng bắt giữ hai đối tượng cắt trộm dây tiếp địa. Dây tiếp địa là bộ phận an toàn, nên bị lấy mất có thể khiến thiết bị điện hư hỏng, cháy nổ hoặc gây nguy hiểm khi người dân tiếp xúc. Người dân cần báo cơ quan chức năng khi thấy dấu hiệu khả nghi quanh công trình điện và không thu mua dây đồng, vật tư không rõ nguồn gốc.
Không thể xem đây là mất mát nhỏ
Điểm yếu lớn nhất trong ứng phó không nằm ở việc thiếu một đợt tuần tra, mà ở nguy cơ bảo vệ thiếu liên tục: thiết bị được thay lại nhưng điểm nóng vẫn có thể bị nhắm đến nếu thiếu giám sát và phối hợp. Vì vậy, yêu cầu của Bắc Ninh cần được thực hiện thường xuyên, từ truy tìm người phạm tội, kiểm tra đầu ra của vật tư đến sửa chữa và cảnh báo tại nơi nguy hiểm. Ngành điện, chính quyền và người dân đều có vai trò trong bảo vệ lưới điện và thiết bị chiếu sáng; trong đó, phát hiện sớm và không tiếp tay tiêu thụ tài sản là những việc cộng đồng có thể làm ngay. Trộm cắp thiết bị hạ tầng không chỉ gây thiệt hại cho đơn vị quản lý mà còn đẩy rủi ro sang người sử dụng điện, người đi đường và hoạt động sản xuất. Bảo vệ những tài sản ấy chính là bảo vệ sự an toàn và liên tục của các dịch vụ thiết yếu.
