Mất thiết bị nhỏ, rủi ro lớn
Trộm cắp hạ tầng là hành vi lấy đi hoặc phá hoại những thiết bị thiết yếu của công trình công cộng, từ dây cáp điện đến đèn tín hiệu, khiến dịch vụ gián đoạn và cộng đồng đối mặt nguy cơ mất an toàn. Đây không còn là chuyện thất thoát tài sản đơn thuần: khi một đoạn cáp hay thiết bị giao thông bị tháo trộm, hậu quả có thể lan tới sinh hoạt, sản xuất và an toàn của người đi đường.
Thời gian qua, TP. Bắc Ninh liên tục ghi nhận việc mất cắp dây cáp, vật tư của hệ thống chiếu sáng, đèn tín hiệu, công trình thoát nước và thiết bị bảo đảm an toàn giao thông; trước tình hình đó, UBND thành phố ban hành văn bản yêu cầu tăng cường bảo vệ hạ tầng giao thông và kỹ thuật. Cùng lúc, lưới điện tại một số xã, phường cũng bị xâm hại. Hai nhóm vụ việc cho thấy điểm yếu chung: tài sản công cộng nằm rải rác, có vị trí vắng người, trong khi một món đồ bị lấy đi có thể làm cả hệ thống vận hành kém an toàn.
Con số ở lưới điện cảnh báo mức độ phức tạp
Theo thống kê ngành điện, riêng ngày 14/10 xảy ra 12 vụ trộm thiết bị tại các trạm biến áp, tổng tài sản mất hơn 52,1 triệu đồng; Điện lực Hiệp Hòa ghi nhận 11 vụ, thiệt hại 39,41 triệu đồng, còn Điện lực Việt Yên ghi nhận một vụ, thiệt hại hơn 13,1 triệu đồng. Tài sản bị lấy chủ yếu là cáp đồng nối máy biến áp với tủ phân phối điện hạ áp. Tại trạm Chùa Yêm, xã Hợp Thịnh, khoảng 5 m cáp đồng bị lấy, trị giá 12,45 triệu đồng; ở trạm Làng Cầu, phường Tự Lạn, 15 m cáp bị mất, thiệt hại hơn 13,1 triệu đồng.
Các con số không chỉ phản ánh tổn thất vật chất mà còn cho thấy tần suất và sự phân tán địa bàn khiến việc canh giữ khó khăn. UBND phường Hiệp Hòa cho biết thiết bị trên một số tuyến đường điện chiếu sáng cũng bị cắt trộm. Vì vậy, trộm cắp lưới điện và mất thiết bị giao thông cần được nhìn như cùng một vấn đề bảo vệ tài sản công, thay vì những sự cố riêng lẻ.
Gián đoạn dịch vụ đồng nghĩa với nguy cơ trực tiếp
Cáp đấu nối bị cắt có thể làm gián đoạn cấp điện cho hộ dân và cơ sở sản xuất, kinh doanh, đồng thời tạo nguy cơ mất an toàn cho hệ thống và người dân. Trên đường phố, đèn chiếu sáng hoặc tín hiệu giao thông hỏng làm giảm khả năng quan sát, điều tiết dòng xe; thiết bị thoát nước và an toàn giao thông bị xâm hại cũng có thể khiến công trình mất chức năng đúng lúc cần thiết. Thành phố cảnh báo các vụ trộm gây gián đoạn hoạt động công trình, tiềm ẩn tai nạn giao thông, mất an toàn điện và ảnh hưởng đời sống, an ninh trật tự.
Đó là lý do không thể chờ sửa chữa theo quy trình thông thường khi vị trí hư hỏng có nguy cơ gây tai nạn. UBND thành phố giao Sở Xây dựng phối hợp các đơn vị khắc phục ngay điểm mất cắp, hư hỏng; trong thời gian chờ sửa phải cảnh báo và bảo đảm an toàn. Cách xử lý này đúng trọng tâm: giảm nguy cơ trước mắt, đồng thời không để người dân tự gánh hậu quả của một vụ xâm hại tài sản công.
Tuần tra, sửa chữa và trách nhiệm phải đi cùng nhau
Kế hoạch của thành phố yêu cầu công an điều tra các vụ trộm, phá hoại, xử lý nghiêm người vi phạm và cả trường hợp tiếp tay, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có; đồng thời tăng tuần tra ở tuyến thường mất cắp, khu vực giáp ranh và công trình đang thi công. Việc kiểm tra cơ sở thu mua phế liệu, vật tư đã qua sử dụng có dấu hiệu nghi vấn cũng là mắt xích cần thiết để hạn chế đầu ra của tài sản bị lấy trộm. Các đơn vị quản lý hạ tầng phải gia cố bảo vệ, phối hợp với chính quyền và duy trì cảnh báo khi chưa thể sửa chữa.
Ở lưới điện, Công ty Điện lực Bắc Ninh chỉ đạo rà soát, phát hiện và thay thế thiết bị mất hoặc hư hỏng, đồng thời trình báo và phối hợp công an, chính quyền xác minh vụ việc. Phường Hiệp Hòa cũng huy động công an, tổ dân phố và lực lượng bảo vệ an ninh cơ sở kiểm tra địa bàn, xác minh đối tượng nghi vấn. Muốn bảo vệ hạ tầng bền vững, các đợt cao điểm phải nối tiếp bằng kiểm tra thường xuyên, đầu mối tiếp nhận tin báo rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu. Người dân phát hiện dấu hiệu bất thường cần có kênh báo tin để lực lượng chức năng phản ứng kịp thời.
Bắc Ninh đã nhận diện đúng mối liên hệ giữa trộm cắp hạ tầng giao thông và lưới điện: thiệt hại có thể bắt đầu từ một đoạn cáp, nhưng rủi ro đổ lên cả cộng đồng. Tuần tra và xử lý nghiêm là cần thiết, song hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào việc sửa chữa nhanh, giám sát liên tục và phối hợp thực chất giữa đơn vị quản lý, chính quyền, công an và người dân. Bảo vệ thiết bị thiết yếu không chỉ là giữ tài sản công; đó là giữ cho đường phố an toàn và điện sinh hoạt, sản xuất không bị gián đoạn.
