Trục logistics biển mới: từ ý tưởng quy hoạch đến cuộc chơi địa kinh tế
Trục logistics biển mới của Quảng Trị là cấu trúc kết nối cảng Hòn La Quảng Trị, bến cảng Mỹ Thủy, các tuyến quốc lộ và cao tốc tạo thành chuỗi vận chuyển đa phương thức từ cửa khẩu quốc tế phía tây ra biển, qua đó hình thành không gian kinh tế mới, tái phân bổ dòng vốn, giá trị đất và cơ hội phát triển công nghiệp – dịch vụ logistics trong toàn tỉnh.Điểm đáng nói là trục này không hình thành tự phát, mà được định vị rõ trong quy hoạch hành lang kinh tế Đông – Tây, nơi Quảng Trị được đặt mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa trên EWEC và tiểu vùng sông Mekong mở rộng. Sau hơn một năm hợp nhất địa giới, trọng tâm không còn là mở rộng bản đồ hành chính mà là tổ chức lại không gian kinh tế thành các chuỗi liên kết có khả năng tạo giá trị mới cho tỉnh. Nói cách khác, đây là lựa chọn chiến lược để dịch chuyển trọng tâm phát triển từ “tỉnh thuần nông” sang “tỉnh logistics và công nghiệp cửa ngõ”.
Cảng Hòn La: gần 1ha đáy biển cho cầu cảng PTSC số 2 và bước nhảy năng lực biển
Câu chuyện cảng Hòn La Quảng Trị không dừng ở một bến hàng tổng hợp, mà đang dịch chuyển sang vai trò hạ tầng chiến lược khi tỉnh giao quyền sử dụng 9.633,6m² khu vực biển cho Tổng công ty PTSC để đầu tư cầu cảng số 2, với thời hạn đến ngày 19/3/2075. Cầu cảng mới có bề rộng 25m, chiều dài 90m, độ sâu khai thác 9,2m, tiếp nhận tàu đến 35.000 DWT giảm tải. “Cầu cảng số 2 là công trình hạ tầng chiến lược, đánh dấu bước phát triển mới của PTSC trong định hướng mở rộng quy mô và nâng cao năng lực khai thác cảng biển”. Về tài chính, doanh nghiệp phải nộp tiền sử dụng khu vực biển với mức năm 2026 là 6.500.000 đồng/ha/năm, ổn định đến hết tháng 12/2026; sau đó tính lại theo khung mới của Nhà nước. Quan trọng hơn, việc khởi động dự án – đã được chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 3/2025 và điều chỉnh đầu 2026 – cho thấy niềm tin của nhà đầu tư tư nhân vào tương lai hạ tầng cảng biển và logistics Quảng Trị.
Bến cảng Mỹ Thủy: cửa ngõ EWEC và “máy nén” dòng hàng Đông – Tây
Nếu Hòn La là “đầu kéo” phía bắc thì bến cảng Mỹ Thủy là nút chiến lược phía nam của trục logistics Quảng Trị. Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy do Công ty cổ phần liên doanh Cảng quốc tế Mỹ Thủy làm chủ đầu tư, tổng vốn hơn 14.000 tỷ đồng, quy mô 685ha với 10 bến phát triển trong 3 giai đoạn. Khi hoàn thành, cảng có thể đón tàu đến 100.000 DWT nhờ luồng sâu 17m – lợi thế hiếm có ở miền Trung. Quan trọng hơn, khu bến cảng Mỹ Thủy được định vị là cửa ngõ ra biển của hành lang kinh tế Đông – Tây, bổ khuyết mắt xích còn thiếu trong mạng lưới logistics EWEC. Hai bến đầu tiên đã đi vào khai thác, đưa Mỹ Thủy từ dự án trên bản vẽ thành mắt xích thực tế trong chuỗi logistics Đông – Tây. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến liên tục kiểm tra hiện trường, yêu cầu lập bảng tiến độ chi tiết cho từng hạng mục để bảo đảm dự án không chậm nhịp so với kỳ vọng của toàn bộ hành lang.
Quốc lộ 15D, cao tốc Cam Lộ – La Sơn và cú hích logistics Quảng Trị
Hạ tầng cảng biển chỉ phát huy sức mạnh khi gắn với mạng lưới đường bộ, và ở Quảng Trị, quốc lộ 15D chính là mảnh ghép then chốt. Tuyến này kết nối La Lay – Mỹ Thủy, tạo trục thông suốt từ cửa khẩu quốc tế phía tây xuống bến cảng Mỹ Thủy ở phía đông. Khi liên kết với cao tốc Cam Lộ – La Sơn và cao tốc Bắc – Nam, hàng hóa từ Lào, đông bắc Thái Lan có đường ra biển ngắn hơn, chi phí vận chuyển cạnh tranh hơn, đồng thời dễ dàng trung chuyển đến các khu công nghiệp và thị trường trong nước. Song song, tỉnh định hướng hình thành ba trục logistics: quốc lộ 12A nối Cha Lo – Hòn La, quốc lộ 9 nối Lao Bảo – Đông Hà – Cửa Việt và quốc lộ 15D nối La Lay – Mỹ Thủy. Hệ thống này được bổ trợ bởi các trung tâm logistics Hòn La (khoảng 112ha), Lao Bảo (khoảng 40ha) và các điểm dịch vụ dọc quốc lộ 12A. Nói cách khác, logistics Quảng Trị đang được thiết kế như một mạng lưới đa điểm, không phải một vài dự án rời rạc.
Dòng vốn, giá đất và áp lực lên cộng đồng địa phương: bản đồ kinh tế mới đang định hình
Khi hạ tầng cảng biển và logistics bùng lên, Quảng Trị bước vào một cuộc “tái định giá” đất đai. Quy hoạch tỉnh mới tổ chức không gian theo 3 hành lang kinh tế và 7 cực tăng trưởng, trong đó Hòn La – Ba Đồn – Quảng Trạch là cực công nghiệp, năng lượng, logistics và khu kinh tế Đông Nam – Hải Lăng – Mỹ Thủy là cực công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics ven biển. Điều này khiến đất không còn được nhìn chủ yếu theo khoảng cách tới đô thị, mà theo khả năng kết nối đến cảng biển, cửa khẩu, khu công nghiệp, kho bãi và trung tâm phân phối. Hệ quả, thị trường bất động sản Quảng Trị đứng trước giai đoạn phân hóa mạnh, nơi dòng vốn sẽ quyết định khu vực nào thực sự có giá trị. Ở vùng dự án Mỹ Thủy, giải phóng mặt bằng đã đạt 180,82ha, chi trả bồi thường hơn 187 tỷ đồng, nhưng người dân kiến nghị phải có khu neo đậu ghe thuyền, nơi ở mới gắn với sinh kế bền vững. Tỉnh yêu cầu xây dựng phương án tái định cư và nghiên cứu hình thành khu nghề cá gắn với khu tái định cư, để phát triển cảng không đồng nghĩa đánh đổi sinh kế lâu dài của cộng đồng.
