AI trong điện ảnh: công cụ mới nhưng không phải là đạo diễn
AI trong điện ảnh là việc dùng các hệ thống trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ hoặc tự động hóa những công đoạn như viết kịch bản, thiết kế hình ảnh, tạo bối cảnh, dựng phim và hậu kỳ, nhưng mọi lựa chọn sáng tạo then chốt về câu chuyện, cảm xúc và thông điệp vẫn do con người quyết định.
Nhìn vào làn sóng sản xuất phim công nghệ hiện nay, điều dễ nhận ra là AI đã len lỏi vào gần như toàn bộ quy trình làm phim, từ phát triển ý tưởng đến hậu kỳ hình ảnh và âm thanh. Tuy vậy, coi AI là “đạo diễn AI” là một ngộ nhận nguy hiểm. Công cụ có thể tạo ra hàng trăm phương án chỉ trong vài phút, nhưng nó không hề biết khán giả cần được chạm tới ở đâu, và vì sao một câu chuyện đáng để kể. Chính đạo diễn – với kinh nghiệm sống, thế giới quan và trách nhiệm nghề nghiệp – mới là người xác định đâu là lựa chọn cuối cùng, đâu là ranh giới đạo đức khi sử dụng dữ liệu và hình ảnh do máy móc sinh ra. Nếu giao hết quyền cho thuật toán, chúng ta không chỉ đánh mất nghề đạo diễn, mà còn đánh mất luôn lý do tồn tại của nghệ thuật kể chuyện trên màn ảnh.
Từ Conviction 2026 đến phòng dựng: đạo diễn Việt đang đối thoại với AI
Hội nghị Conviction 2026 tại TP.HCM cho thấy rất rõ: AI không còn là khái niệm tương lai mà là công cụ hiện diện trong mọi phòng dựng ngày hôm nay. Ở đó, đạo diễn Phạm Vĩnh Khương – nhà sáng lập kiêm CEO Solentic Group – chia sẻ về việc làm phim bằng AI như một quá trình “đối thoại với công nghệ”, chứ không phải bị nó điều khiển.
Theo ông, AI có thể hỗ trợ người làm phim từ phát triển ý tưởng, tạo hình nhân vật, xây dựng bối cảnh, xử lý âm thanh đến hậu kỳ và giúp tinh gọn quy trình, giảm sự phụ thuộc vào thiết bị hoặc nguồn lực lớn. Nhưng ông cũng nói thẳng: “AI có thể giúp chúng ta tạo ra hình ảnh nhanh hơn, thử nghiệm nhiều ý tưởng hơn… Nhưng công nghệ không thể tự quyết định câu chuyện nào đáng được kể”. Nói cách khác, đạo diễn AI không phải là một chiếc máy biết làm phim, mà là con người biết sử dụng AI một cách có trách nhiệm. Họ vẫn phải nắm vững kịch bản, bố cục, ánh sáng, màu sắc, nhịp điệu, diễn xuất và tâm lý khán giả, rồi dùng công nghệ như một lớp phóng đại cho tầm nhìn nghệ thuật của mình.
The Cully Hill Boys: bộ phim AI toàn phần và bài kiểm tra cho tư duy sáng tạo
Khi công ty khởi nghiệp Higgsfield AI ra mắt The Cully Hill Boys – bộ phim dài 110 phút được tạo hoàn toàn bằng AI – giới làm phim không thể làm ngơ. Một ê-kíp 28 người với 9 đạo diễn đã hoàn thành tác phẩm trong 4 tuần, chuyển thể kịch bản gốc thành gần 1.000 tài nguyên hình ảnh và 100 bối cảnh ảo. Đây không chỉ là một dự án phim, mà là tuyên bố rằng sản xuất phim công nghệ quy mô lớn đã bước sang giai đoạn mới.
Phản hồi chuyên môn dành cho bộ phim rất thú vị: hình ảnh được đánh giá là vượt kỳ vọng, nhưng nhiều phân đoạn chưa đạt 30 khung hình/giây và gương mặt nhân vật AI vẫn còn gượng gạo. Điều đó cho thấy sáng tạo và máy móc đang ở trong một vùng giao thoa: AI xử lý tốc độ và khối lượng, trong khi khán giả vẫn nhận ra những khoảng “vô hồn” khi thiếu bàn tay người. Mô hình này lại mở ra cơ hội thương mại hóa mới cho KOL và nhà sáng tạo nội dung, khi họ có thể chủ động cấp bản quyền hình ảnh và nhận thù lao thay vì bị khai thác trái phép. Hiện bộ phim được phát miễn phí trên trang của Higgsfield AI, như một lời mời công chúng cùng tham gia thảo luận: đâu là giới hạn chấp nhận được của phim do AI tạo nên?
Tác động tới người làm phim nhỏ lẻ và khán giả: cơ hội đi kèm trách nhiệm
Ở tầng thực tiễn, AI đang làm điều mà nhiều đạo diễn trẻ mơ ước: cho phép họ biến điện thoại thông minh thành một phòng sản xuất thu nhỏ. AI có thể tinh gọn quy trình, giảm bớt thao tác lặp lại và cắt bớt nhu cầu về ekip, thiết bị cồng kềnh, mở thêm cơ hội để cá nhân hoặc nhóm nhỏ hiện thực hóa ý tưởng của mình. Với mô hình như The Cully Hill Boys, các nhà sáng tạo nội dung còn có thêm kênh kiếm tiền từ việc cấp quyền sử dụng hình ảnh của chính họ.
Nhưng cơ hội càng dễ tiếp cận thì trách nhiệm càng lớn. Khi cùng một nền tảng có thể tạo ra vô số khung hình đẹp, sự khác biệt sẽ nằm ở tư duy nghệ thuật, ở cách đạo diễn đặt vấn đề, sắp xếp nhịp điệu, tổ chức cảm xúc và chịu trách nhiệm với thông điệp của mình. Nếu người làm phim chỉ chạy theo khả năng tạo hình nhanh của công nghệ, điện ảnh dễ biến thành một kho hình ảnh bắt mắt nhưng rời rạc. Ngược lại, ai biết giữ vững góc nhìn nhân văn, hiểu khán giả của mình là ai, thì AI trở thành đồng nghiệp trung thành, chứ không phải đối thủ chiếm chỗ.
Tương lai đạo diễn AI: kết hợp tốc độ máy móc với trái tim con người
Điều đang đến là rõ ràng: AI sẽ tiếp tục cắt giảm thời gian và chi phí sản xuất cho ngành truyền thông và điện ảnh. Nó sẽ thay đổi quy trình, thay thế một số thao tác lặp lại, buộc các ê-kíp phải phân chia lại công việc. Nhưng như đạo diễn Phạm Vĩnh Khương nhận định, lợi thế trong tương lai sẽ thuộc về những người biết kết hợp tốc độ và sức mạnh của máy móc với cảm xúc, tư duy nhân văn và trách nhiệm nghệ sĩ.
Thách thức không phải là chống lại công nghệ, mà là học cách sử dụng nó có trách nhiệm, đồng thời nuôi dưỡng những phẩm chất khó tự động hóa: sự tinh tế trong quan sát, khả năng phán đoán, lòng đồng cảm và tài năng kể chuyện. Nếu coi AI như một cộng sự – người bạn đồng hành trong quá trình sáng tạo – các đạo diễn sẽ có thêm công cụ mạnh để mở rộng trí tưởng tượng, dựng nên những thế giới mới mà phương pháp truyền thống khó chạm tới. Ngược lại, nếu giao quyền quyết định cho thuật toán, điện ảnh sẽ biến thành sản phẩm của dây chuyền tự động, mất đi thứ làm nó khác biệt với mọi loại nội dung khác: trái tim của người kể chuyện.
