Từ vị trí cửa ngõ đến đầu mối giao thương
Đầu mối giao thương quốc tế là nơi kết nối vận tải, thủ tục cửa khẩu, kho bãi, dịch vụ thương mại và chuỗi cung ứng để hàng hóa lưu chuyển hiệu quả giữa các thị trường. Với Cao Bằng, mục tiêu ấy chỉ thành hiện thực khi lợi thế đường biên và cửa khẩu được nối liền bằng hạ tầng đủ năng lực, dịch vụ có giá trị gia tăng và nguồn hàng ổn định.
Tỉnh có hơn 333 km biên giới giáp Trung Quốc, còn tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh cùng các dự án hạ tầng cửa khẩu mở thêm cơ hội kết nối thị trường và tổ chức hoạt động thương mại. Cao Bằng xác định hoàn thiện giao thông, phát triển logistics, thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất và chế biến tại chỗ, đồng thời mở rộng hợp tác với đối tác Trung Quốc và quốc tế. Đây là lựa chọn đúng hướng: một tuyến đường đến biên giới không tự tạo ra đầu mối giao thương nếu thiếu kho vận, dịch vụ và doanh nghiệp cùng tham gia.
Cao tốc và cửa khẩu phải tạo thành một mạng lưới
Ngày 8/11, đoàn đại biểu Chính quyền nhân dân thành phố Sùng Tả, do bà Hà San, Phó Chủ tịch Cục Dịch vụ và Thương mại Cửa khẩu, dẫn đầu đã khảo sát cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh. Đoàn cũng tìm hiểu cầu Tà Lùng II, các dự án kho bãi Phú Anh và nhà máy lắp ráp bình ắc quy Green. Chuyến khảo sát cho thấy hợp tác Việt Trung đang được đặt trên những điểm kết nối cụ thể: giao thông, thông quan, kho vận và hoạt động sản xuất.
Tại Tà Lùng có 33 dự án trong nước và nước ngoài, trong đó 28 dự án đã hoạt động; 12 dự án kho bãi đang vận hành trên tổng diện tích 22,4 ha. Năng lực thông quan hiện đạt khoảng 250–400 xe mỗi ngày, còn kim ngạch hàng hóa qua cửa khẩu trong 10 tháng năm 2026 vượt 1 tỷ USD. Cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh dài khoảng 121 km, được đầu tư theo phương thức đối tác công tư và dự kiến thực hiện giai đoạn 2023–2028. Tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở không gian cho các trung tâm dịch vụ.
Logistics Cao Bằng cần gắn với hàng hóa và dịch vụ
Điểm yếu lớn nhất hiện nay không phải thiếu vị trí thuận lợi mà là chưa giữ được đủ giá trị trong dòng hàng qua biên giới. Giai đoạn 2021–2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt trên 4,46 tỷ USD và kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh. Nhưng hạ tầng logistics còn hạn chế, vận tải tốn kém, nguồn hàng phụ thuộc nhiều vào địa phương khác; hàng hóa sản xuất trực tiếp tại Cao Bằng chỉ chiếm khoảng 8,7%. Những con số này đặt ra yêu cầu phải phát triển sản xuất và chế biến song song với vận tải, thay vì chỉ mở rộng năng lực thông quan.
Vì vậy, định hướng cần vượt khỏi mô hình hàng hóa đi qua cửa khẩu rồi rời địa bàn. Hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu phải bao gồm kho bãi, sang tải, dịch vụ hỗ trợ thương mại, bảo quản lạnh, thương mại điện tử, quản lý số và liên kết chuỗi cung ứng. Nếu thiếu những mắt xích đó, lượng xe lớn hơn chưa chắc đem lại nhiều việc làm hay giá trị cho doanh nghiệp và người dân địa phương. Mục tiêu nên là để doanh nghiệp Cao Bằng tham gia sâu hơn vào khâu chế biến, lưu trữ và phân phối.
Hợp tác mở cửa cơ hội, năng lực thực thi sẽ quyết định
Ngày 9/11, UBND tỉnh phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Báo Đại Đoàn Kết tổ chức hội thảo quốc tế về phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới, với gần 500 đại biểu trong nước và quốc tế. Thảo luận tập trung vào hạ tầng gắn với dịch vụ và thị trường, cửa khẩu thông minh, cùng thương mại xuyên biên giới đi đôi với tăng trưởng bao trùm và sinh kế người dân. Hội thảo giúp mở rộng kết nối; giá trị của nó sẽ được đo bằng dự án, hợp đồng và năng lực vận hành hình thành sau các cuộc gặp.
Đáng chú ý, 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc ký biên bản ghi nhớ về thương mại, xuất nhập khẩu, logistics, sản xuất, chế biến nông sản và du lịch. Một thỏa thuận tập trung vào kho bãi, sang tải, phối hợp thông quan tại Tà Lùng và chuỗi cung ứng lạnh cho nông sản. Đây là hướng đi thiết thực, nhưng để biến cam kết thành đầu tư, Cao Bằng còn phải nâng chất lượng kết nối liên vùng, năng lực kho vận và ứng dụng công nghệ trong điều hành. Tỉnh cũng đặt kế hoạch tiếp tục khai thác hiệu quả hạ tầng cửa khẩu, gắn logistics với nguồn hàng và kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026–2030. Cao Bằng có thể trở thành đầu mối giao thương, nhưng điều kiện quyết định là xây được hệ sinh thái phục vụ hàng hóa, chứ không chỉ có cửa khẩu và đường cao tốc.
