VIFA ASEAN: từ hội chợ sản phẩm đến điểm hẹn chuỗi cung ứng
VIFA ASEAN là Hội chợ Quốc tế Sản phẩm Nội Ngoại thất và Mỹ nghệ khu vực Đông Nam Á, nơi gần 200 doanh nghiệp trong nước và quốc tế trưng bày sản phẩm, tìm kiếm đối tác và kết nối trực tiếp với nhà mua hàng quốc tế nhằm đưa ngành xuất khẩu nội thất gỗ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thoát khỏi mô hình gia công giá rẻ và nâng cao giá trị sản phẩm gỗ trong dài hạn. Ngày 2/9, VIFA ASEAN lần thứ tư khai mạc tại SECC, TP.HCM, quy tụ gần 200 doanh nghiệp nhằm thúc đẩy giao thương, chuyển đổi xanh và nâng tầm thương hiệu gỗ, nội thất Việt. Sự kiện được tổ chức song song cùng Vietnam International Sourcing do Bộ Công Thương chủ trì, cho thấy mục tiêu rõ ràng: đặt doanh nghiệp gỗ Việt vào bối cảnh chuỗi cung ứng quốc tế ngay trên “sân nhà”. Điểm quan trọng là VIFA ASEAN không còn là hội chợ chỉ để “trình diễn” sản phẩm. Khi các nhóm nội – ngoại thất, gia dụng, thủ công mỹ nghệ, máy móc, vật liệu và dịch vụ hỗ trợ cùng hiện diện, cấu trúc một chuỗi giá trị hoàn chỉnh đang được phác thảo. Câu hỏi không phải “đi hay không đi hội chợ”, mà là doanh nghiệp gỗ Việt có dám chuyển vai từ nhà gia công sang đối tác thiết kế, giải pháp và thương hiệu trong chuỗi cung ứng gỗ toàn cầu.
Không gian kết nối B2B: cơ hội có một không hai nếu biết chủ động
Khi gần 200 doanh nghiệp từ nhiều địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Hưng Yên, Ninh Bình, Khánh Hòa, Tây Ninh, Đồng Nai cùng doanh nghiệp đến từ Mỹ, Canada, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Slovakia, Bangladesh, Singapore, Malaysia và Campuchia cùng xuất hiện, VIFA ASEAN thực sự trở thành một “chợ” B2B ngành gỗ hiếm có. Điều này mở ra đường ngắn nhất để doanh nghiệp gỗ Việt tiếp cận trực tiếp nhà mua hàng quốc tế, thay vì phụ thuộc trung gian. Theo đánh giá tại hội chợ, VIFA ASEAN được kỳ vọng trở thành cầu nối giao thương giữa doanh nghiệp Việt Nam, ASEAN và các nhà mua hàng quốc tế, mở không gian kết nối doanh nghiệp gỗ Việt với nhà mua hàng trong bối cảnh ngành đứng trước yêu cầu nâng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu doanh nghiệp chỉ coi đây là nơi “săn đơn hàng”, họ sẽ bỏ lỡ giá trị lớn hơn: tìm đối tác chiến lược, hiểu tiêu chuẩn mới, và thương lượng vị trí trong chuỗi cung ứng gỗ thay vì chỉ nhận việc gia công.
Áp lực truy xuất nguồn gốc và bài toán chuyển từ gia công sang giá trị
Ngành gỗ nội thất Việt đang đi trên lằn ranh giữa tăng trưởng và tụt hậu. Mặt tích cực là xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đã lần đầu vượt 17,2 tỷ USD, xuất siêu trên 13,9 tỷ USD; trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt trên 10,2 tỷ USD, xuất siêu trên 8 tỷ USD. Đây là con số ấn tượng, nhưng lại che giấu một thực tế: phần lớn doanh nghiệp vẫn đứng ở nấc thang gia công, giá trị gia tăng thấp. Ngược lại, mặt trái là sức ép ngày càng mạnh từ yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, cạnh tranh quốc tế và biến động thuế quan. Nếu vẫn đi theo mô hình “sản xuất theo đơn đặt hàng, giá rẻ, linh hoạt nhưng không chủ động”, doanh nghiệp sẽ khó trụ vững khi chuỗi cung ứng gỗ toàn cầu siết chặt tiêu chuẩn. VIFA ASEAN diễn ra đúng lúc vì ép doanh nghiệp phải đối diện với câu hỏi khó: hoặc xây năng lực thiết kế, quản trị nguồn gốc và phát triển thương hiệu, hoặc mãi đứng ở rìa chuỗi, dễ bị thay thế khi đơn hàng dịch chuyển.
Từ “Made in Vietnam” đến “Designed in Vietnam”: thay đổi vai trò trong chuỗi giá trị
Phát biểu tại sự kiện, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam khu vực TP.HCM nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ gia công sang thiết kế, từ “Made in Vietnam” hướng tới “Designed in Vietnam”, từ tăng trưởng bằng số lượng sang tăng trưởng bằng giá trị. Đây không phải khẩu hiệu, mà là định hướng sống còn nếu doanh nghiệp muốn thoát bẫy gia công giá rẻ. Trong khuôn khổ VIFA ASEAN, việc tổ chức nhiều tọa đàm chuyên ngành để cập nhật thị trường, xu hướng mới và kết nối chuỗi thiết kế – sản xuất – xuất nhập khẩu – thương mại điện tử cho thấy ban tổ chức đang cố gắng dịch chuyển cách nghĩ của doanh nghiệp: từ “nhà sản xuất” sang “nhà phát triển giải pháp nội thất trọn gói”. Khu vực SIGTEX Vietnam giới thiệu công nghệ xanh, máy móc, phụ kiện công nghiệp, thiết bị điện – điện tử, năng lượng sạch và tái tạo, tạo thêm không gian kết nối sản xuất nội thất với công nghiệp hỗ trợ và xu hướng bền vững. Nếu biết tận dụng, doanh nghiệp có thể xây chuỗi cung ứng gỗ sạch, thiết kế khác biệt và dịch vụ hậu mãi – những thứ quyết định biên lợi nhuận, không phải giá gia công.
Hội chợ sẽ khép lại, nhưng cuộc chơi giá trị thì mới mở
VIFA ASEAN chỉ diễn ra từ ngày 3–5/9, nhưng tác động của nó không nên bị giới hạn trong ba ngày hội chợ. Về bản chất, đây là một “bài kiểm tra nhanh” cho doanh nghiệp gỗ Việt: ai đã chuẩn bị để trả lời câu hỏi về truy xuất nguồn gốc, thiết kế, tiêu chuẩn môi trường và hợp tác dài hạn sẽ bước lên nấc thang mới trong chuỗi cung ứng; ai chỉ mang catalog và bảng giá gia công sẽ quay về với cùng vòng xoáy cạnh tranh giá thấp. Với chủ đề “Nơi hội tụ tinh hoa nội thất Đông Nam Á”, mục tiêu đưa TP.HCM trở thành trung tâm giao dịch nội – ngoại thất khu vực chỉ thành hiện thực nếu doanh nghiệp gỗ nội địa chấp nhận nâng cấp vai trò. Kết nối B2B ngành gỗ tại VIFA ASEAN vì thế phải được tiếp nối bằng chiến lược: tái cấu trúc sản phẩm, đầu tư thiết kế, chuẩn hóa chuỗi cung ứng, và xây thương hiệu gắn với giá trị bền vững. Hội chợ năm sau có thể giống năm nay về quy mô, nhưng vị trí của từng doanh nghiệp trong chuỗi giá trị sẽ khác nếu họ bắt đầu chuyển từ “sản xuất” sang “tạo giá trị” ngay từ hôm nay.
