Hợp tác hải quan Việt Nam – New Zealand chuyển từ đối thoại sang hành động
Hợp tác hải quan Việt Nam – New Zealand là khuôn khổ phối hợp song phương giữa cơ quan hải quan và an ninh hai bên, nhằm chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực quản lý biên giới hiện đại, kiểm soát hàng hóa và cùng chống buôn lậu, ma túy cũng như các dạng tội phạm xuyên quốc gia liên quan di cư bất hợp pháp và vận chuyển trái phép qua biên giới. Từ ngày 8-10/9/2026, Cục Hải quan Việt Nam đón và làm việc với Đoàn cán bộ tùy viên an ninh, Tham tán Hải quan New Zealand tại Hà Nội, đồng thời tổ chức các chương trình làm việc ở Nghệ An và TP. Hồ Chí Minh để bàn sâu về hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia và di cư bất hợp pháp. Đây không phải một chuyến thăm nghi lễ mà là bước đi cụ thể hóa các cam kết sau chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại New Zealand vào tháng 8/2026, đẩy hợp tác hải quan Việt Nam vào giai đoạn mang tính hành động hơn.
Thông điệp chiến lược: quản lý biên giới hiện đại gắn với tạo thuận lợi thương mại
Điểm đáng chú ý của chuyến làm việc là thông điệp rất rõ ràng: quản lý biên giới hiện đại không thể tách rời tạo thuận lợi thương mại. Tại buổi tiếp đoàn ở Hà Nội ngày 8/9, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Chánh Văn phòng Cục Hải quan, khẳng định hai bên cần phát triển quan hệ hợp tác sâu rộng, thực chất hơn trong quản lý biên giới và tạo thuận lợi thương mại. Đây là cách tiếp cận cân bằng: vừa siết chặt kiểm soát rủi ro, vừa giữ mạch lưu chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và New Zealand thông suốt. Hai bên thống nhất tăng cường hợp tác hải quan Việt Nam thông qua chia sẻ thông tin và các chương trình nâng cao năng lực, coi trao đổi thông tin hải quan là nền tảng để phát hiện sớm đường đi của buôn lậu, ma túy và các luồng di cư bất hợp pháp. Nếu khuôn khổ này được duy trì ổn định, nó sẽ trở thành “xương sống” bảo vệ cả an ninh biên giới lẫn uy tín thương mại của mỗi bên.
Trao đổi thông tin hải quan: từ chia sẻ nghiệp vụ đến tình báo khu vực Tam giác Vàng
Trọng tâm hợp tác lần này là xây dựng cơ chế trao đổi thông tin hải quan nhanh, chính xác và có chiều sâu. Hai bên thống nhất thúc đẩy chia sẻ thông tin, triển khai các chương trình nâng cao năng lực, trong đó New Zealand sẽ hỗ trợ kết nối Hải quan Việt Nam tham gia các khóa đào tạo về thu thập, xử lý, chia sẻ thông tin tình báo cho lực lượng thực thi pháp luật khu vực Tam giác Vàng. Đây là bước nhảy chất lượng, đưa hợp tác từ mức chia sẻ nghiệp vụ lên tầm phối hợp tình báo hình sự khu vực. Đồng thời, hai phía bàn thảo các phương thức trao đổi thông tin hiệu quả để ngăn chặn, bắt giữ và điều tra tội phạm xuyên quốc gia, nhấn mạnh yêu cầu cơ chế phản hồi nhanh giữa hai cơ quan hải quan khi phát hiện lô hàng, tuyến vận chuyển hoặc cá nhân có dấu hiệu buôn lậu và di cư trái phép. Một câu nói có thể trích lại là: “Hai bên đồng thuận coi chia sẻ thông tin tình báo là nền tảng của mọi nỗ lực chống tội phạm xuyên quốc gia”.
Chuyển đổi số hải quan và bài toán chống buôn lậu, ma túy
Nếu không đẩy nhanh chuyển đổi số, mọi ý tưởng quản lý biên giới hiện đại sẽ chỉ dừng lại trên giấy. Nhận thức rõ điều đó, New Zealand chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số và hiện đại hóa hải quan với phía Việt Nam, coi đây là “lớp lá chắn” công nghệ chống buôn lậu New Zealand và các tuyến vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Trong hai ngày 9 và 10/9, Đoàn cán bộ New Zealand đã làm việc với Chi cục Hải quan Khu vực XI (cảng Cửa Lò) và Chi cục Hải quan Khu vực II, tập trung trao đổi về công tác chống buôn lậu thuốc lá, vận chuyển ma túy, đồng thời phân tích các chuyên án điển hình từ Việt Nam sang New Zealand để rút ra cách sử dụng dữ liệu, hệ thống quản lý rủi ro và phối hợp liên ngành hiệu quả hơn. Quản lý biên giới hiện đại, theo hướng này, không chỉ là tăng thêm lực lượng tại cửa khẩu mà là dùng dữ liệu và công nghệ để chặn buôn lậu ngay trên màn hình kiểm soát.
Tác động dài hạn: siết chặt kiểm soát hàng hóa và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia
Điểm quan trọng của chuyến công tác là đặt nền cho một cơ chế phối hợp lâu dài, thay vì các đợt chiến dịch ngắn hạn dễ bị gián đoạn. Hai bên không chỉ chia sẻ các vụ điển hình về vận chuyển ma túy từ Việt Nam sang New Zealand mà còn thống nhất cơ chế trao đổi thông tin nhanh chóng nhằm nâng cao hiệu quả ngăn chặn, điều tra tội phạm xuyên quốc gia. Điều này trực tiếp hỗ trợ việc nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng hóa qua biên giới, giảm cơ hội để các đường dây lợi dụng kẽ hở pháp lý, chênh lệch quy trình hoặc sự chậm trễ trong liên lạc. Về chính trị, chuyến thăm cho thấy hợp tác hải quan Việt Nam đang được đặt ngang hàng với các trụ cột đối ngoại khác, khi nó cụ thể hóa cam kết cấp cao giữa hai nước và gắn an ninh biên giới với lợi ích thương mại song phương. Nếu các khóa đào tạo và cơ chế thông tin được triển khai đầy đủ, mối liên kết hải quan Việt Nam – New Zealand sẽ trở thành một mẫu hình đáng tham khảo cho hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia trong khu vực.
