Khi hiệu trưởng chọn bục giảng thay chiếc ghế lãnh đạo
Câu chuyện hiệu trưởng dạy học tự nguyện rời vị trí lãnh đạo để trở lại làm giáo viên đứng lớp là một hiện tượng cho thấy có những nhà giáo đặt việc tác động học sinh lên trên quyền lực hành chính, xem bục giảng là nơi họ thuộc về và coi học sinh là trung tâm của mọi quyết định nghề nghiệp. Bà Đỗ Thị Hoài Thương, Hiệu trưởng Trường THCS 19.8 ở xã Trà Tân, TP Đà Nẵng, đã chủ động nộp đơn xin thôi chức vụ để trở lại trực tiếp giảng dạy môn Khoa học tự nhiên cho học sinh. Trong 22 năm gắn bó với ngành, đi qua các vị trí từ giáo viên đến lãnh đạo giáo dục, bà rút ra kết luận rõ ràng: nghề giáo không chỉ nằm ở chiếc ghế hiệu trưởng, mà ở khoảnh khắc được đứng trước lớp, giảng một bài hay và thấy học trò trưởng thành từng ngày. Quyết định này không phải là bước lùi, mà là một lựa chọn có tính tuyên ngôn về giá trị cốt lõi của giáo dục.
Bối cảnh tinh gọn bộ máy và lựa chọn khó của người đứng đầu
Quyết định rời ghế hiệu trưởng của bà Thương xuất hiện đúng thời điểm thành phố triển khai chủ trương tinh gọn bộ máy và sáp nhập các cơ sở giáo dục. Mục tiêu lớn nhất của chính sách này là tinh giản đội ngũ cán bộ quản lý để tăng cường lực lượng giáo viên trực tiếp đứng lớp, đưa nguồn lực quay trở lại nơi tạo ra tác động học sinh rõ rệt nhất. Xã Trà Tân đã ban hành Phương án số 09/PA-UBND, cắt giảm 50% số đầu mối trường học, từ 6 trường xuống còn 3 trường, đồng thời cơ cấu lại hệ thống mầm non, tiểu học và THCS. Trên toàn thành phố, khối các trường thuộc UBND cấp xã giảm từ 893 cơ sở xuống còn 382, tương đương tỉ lệ giảm 57,22%. Trong bài toán đầy con số và sơ đồ tổ chức đó, mỗi cán bộ quản lý dôi dư là một câu chuyện sự nghiệp và tâm huyết. Bà Thương chọn cách chủ động rời vị trí lãnh đạo, nhận phần khó về mình để tạo thuận lợi cho quá trình sắp xếp nhân sự chung.
Từ chiếc ghế hiệu trưởng về lại bảng đen phấn trắng
Sau hơn hai thập kỷ làm nghề, từ giáo viên đến hiệu trưởng, bà Đỗ Thị Hoài Thương hiểu rõ khoảng cách giữa công việc quản lý hành chính và nghề giáo viên đứng lớp. Thay vì chờ đợi xem mình sẽ được sắp xếp ở vị trí nào, bà chủ động xin trở lại làm giáo viên trực tiếp giảng dạy theo đúng các văn bản hướng dẫn của ngành. Điểm đáng chú ý là bà không xem việc rời ghế hiệu trưởng như mất chức hay thất bại. Ngược lại, đó là biểu hiện của bản lĩnh nghề nghiệp: biết mình muốn gì, phù hợp với điều gì, và dám đặt lợi ích chung, lợi ích học sinh lên trên vị trí cá nhân. Khi một lãnh đạo giáo dục tự nguyện trở lại lớp học, họ gửi đi thông điệp rằng danh xưng không quan trọng bằng công việc hằng ngày với học sinh. Câu thơ trong bài "Bụi phấn" – "Tôi cúi xuống gieo vào hạt chữ" – đồng vọng với lựa chọn của bà: hạnh phúc nằm ở việc được gieo thêm những hạt chữ, dù phải rời khỏi chiếc ghế cao.
Tác động tới học sinh và văn hóa trường học
Khi một hiệu trưởng dạy học trở lại bục giảng, tác động học sinh không chỉ dừng ở việc thêm một giáo viên có kinh nghiệm, mà là sự thay đổi về hình mẫu người thầy trong mắt học trò. Họ thấy rất rõ rằng có những người lớn sẵn sàng bỏ vị trí lãnh đạo giáo dục để ở gần các em hơn, không phải vì buộc phải làm vậy, mà vì chọn như vậy. Điều đó nuôi dưỡng văn hóa trường học đề cao tinh thần phục vụ học sinh, thay vì đeo bám quyền lực. Sự tự nguyện của cán bộ quản lý như bà Thương còn giúp địa phương chủ động trong bố trí nhân sự, giảm xáo trộn không cần thiết và bổ sung lực lượng cho hoạt động dạy học trực tiếp. Về phía phụ huynh, câu chuyện này nhắc họ rằng những người thầy tốt nhất đôi khi không phải là người có chức vụ cao nhất, mà là người coi học sinh là lý do để tiếp tục cống hiến, ngày ngày đứng lớp với bảng đen phấn trắng.
Giáo dục cần những người yêu nghề hơn yêu chức
Trong quá trình sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, thành phố yêu cầu các địa phương hoàn thành công bố quyết định sắp xếp, bàn giao tổ chức, nhân sự, tài chính trước ngày 25.8, để bộ máy mới vận hành từ ngày 1.9 và sẵn sàng bước vào năm học 2026-2027 ổn định, hiệu quả. Những mốc thời gian ấy nhắc chúng ta rằng thay đổi cấu trúc chỉ là bước đầu, chất lượng giáo dục phụ thuộc vào lựa chọn hằng ngày của từng nhà giáo. Câu chuyện bà Đỗ Thị Hoài Thương tự nguyện trở lại làm giáo viên đứng lớp là lời nhắc mạnh mẽ: giáo dục cần những con người yêu nghề hơn yêu chức, coi bục giảng là nơi mình thuộc về và học sinh là trung tâm cống hiến. Rời ghế hiệu trưởng không đồng nghĩa rời khỏi sự nghiệp giáo dục; nhiều khi, đó là lúc một nhà giáo trở về đúng nơi bắt đầu tình yêu nghề – trước lớp học, giữa những học sinh đang cần một người thầy tận tâm. Nếu ngành giáo dục có thêm nhiều lựa chọn như vậy, học sinh sẽ là những người hưởng lợi đầu tiên.
