Từ ghế hiệu trưởng trở lại bục giảng: câu chuyện không phải là “mất chức”
Xu hướng hiệu trưởng dạy học là hiện tượng những người đang giữ vị trí quản lý trường học tự nguyện rời ghế lãnh đạo để trở lại làm giáo viên phổ thông trực tiếp đứng lớp, từ đó tìm lại niềm vui gần gũi với học sinh, tập trung vào chuyên môn giảng dạy hơn là gánh nặng hành chính và quyền lực chức vụ. Trong câu chuyện ở Trường THCS 19.8 (xã Trà Tân, TP Đà Nẵng), bà Đỗ Thị Hoài Thương – một nữ hiệu trưởng với 22 năm cống hiến cho ngành giáo dục – đã chủ động nộp đơn xin thôi chức vụ để trở lại giảng dạy môn Khoa học tự nhiên. Điều đáng nói không phải là bà “mất chức”, mà là bà chọn quay về nơi mình tin là thuộc về: bảng đen, phấn trắng và học trò.
Quyết định cá nhân trong bức tranh tinh gọn bộ máy giáo dục
Bối cảnh của lựa chọn này không thể tách khỏi chủ trương tinh gọn quản lý trường học đang được triển khai tại Đà Nẵng. Khi thành phố ban hành phương án tái cấu trúc mạng lưới giáo dục, khối các trường thuộc UBND cấp xã giảm từ 893 cơ sở xuống còn 382, tương đương mức cắt giảm 57,22% đầu mối. Ở xã Trà Tân, số trường học cũng được rút từ 6 xuống 3, tức giảm 50% số đầu mối. Mục tiêu lớn nhất của việc sắp xếp là tinh giản đội ngũ cán bộ quản lý để tăng cường giáo viên phổ thông trực tiếp đứng lớp. Trong bối cảnh đó, việc một hiệu trưởng dạy học bằng cách tự nhận mình là “nhân sự dôi dư” cho thấy sự chủ động chấp nhận phần khó, tạo điều kiện cho địa phương dễ dàng bố trí, sắp xếp nhân sự hơn và giảm xáo trộn không cần thiết.
Niềm vui của người thầy: giá trị tương tác trực tiếp với học sinh
Sau 22 năm đi qua các vị trí từ giáo viên đến phó hiệu trưởng rồi hiệu trưởng, bà Đỗ Thị Hoài Thương hiểu rõ rằng nghề dạy học không chỉ được đo bằng chiếc ghế quản lý. Với người thực sự yêu nghề, niềm vui lại nằm ở việc được đứng trước học sinh, giảng một bài học hay, nhìn thấy học trò trưởng thành từng ngày. Hiệu trưởng là một vị trí quản lý, còn giáo viên mới là nghề nghiệp gắn trực tiếp với học sinh. Khi một hiệu trưởng xin rời ghế lãnh đạo để trở thành giáo viên phổ thông, đó là lựa chọn đặt chất lượng tương tác thầy – trò lên trên quyền lực hành chính. Nó đặt câu hỏi thẳng thắn: liệu chúng ta đang đánh giá thành công của một nhà giáo bằng chức vụ hay bằng mức độ họ chạm được vào cuộc đời học sinh?
Giữ chân lãnh đạo hay giữ lửa nghề? Những câu hỏi cho hệ thống
Sự xuất hiện của những hiệu trưởng dạy học tự nguyện rời vị trí lãnh đạo không nên được nhìn như dấu hiệu khủng hoảng nhân sự quản lý, mà là lời nhắc về động lực nghề giáo. “Nếu một hiệu trưởng tự nguyện rời vị trí lãnh đạo để trở lại lớp học, không nên được nhìn như sự ‘mất chức’, càng không phải sự thất bại”. Họ cho thấy có một kiểu thành công khác: thành công của người biết mình phù hợp với điều gì, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Tuy vậy, hiện tượng này cũng đặt ra câu hỏi cho hệ thống: liệu chúng ta đã tạo đủ không gian để các nhà quản lý được tiếp tục giữ lửa nghề giáo, hay họ phải chọn giữa bàn giấy và bảng đen? Khi chức vụ càng xa lớp học, nguy cơ xa học sinh càng lớn – đó là điều ngành giáo dục không thể xem nhẹ.
Khi sự nghiệp giáo dục cần người yêu nghề hơn yêu chức
Quyết định nhường lại vị trí lãnh đạo của bà Thương xuất phát từ mong muốn đóng góp cho sự nghiệp giáo dục chung, bổ sung lực lượng trực tiếp giảng dạy và giúp địa phương chủ động hơn trong bố trí nhân sự. Rời ghế hiệu trưởng không có nghĩa là rời khỏi sự nghiệp giáo dục; đó có khi là hành trình trở về điểm khởi đầu của tình yêu nghề – trước bảng đen, bên viên phấn trắng, giữa những học trò cần một người thầy tận tâm. Giáo dục cần những con người yêu nghề hơn yêu chức, coi bục giảng là nơi mình thuộc về, coi học sinh là lý do tiếp tục cống hiến. Khi ngày càng nhiều nhà quản lý dám chọn con đường ấy, thông điệp gửi đến toàn hệ thống là rõ ràng: chất lượng giáo dục không nằm ở số lượng chức danh, mà nằm ở số người thầy còn giữ được ánh mắt sáng khi bước vào lớp học.
