Từ dược liệu thô đến chuỗi giá trị khoa học
Sâm Ngọc Linh là một dược liệu quý của vùng núi Ngọc Linh, và đề xuất hợp tác với Đại học Queensland đặt trọng tâm vào việc dùng khoa học để nghiên cứu, chế biến và nâng giá trị thương mại của loại sâm này. Ngày 4/11, đoàn lãnh đạo Đà Nẵng do Phó Bí thư Thành ủy Ngô Xuân Thắng dẫn đầu đã thăm và làm việc với Đại học Queensland trong chuyến công tác tại Australia.
Thông điệp đáng chú ý không nằm ở một thỏa thuận đã hoàn tất, mà ở hướng chuyển dịch được thành phố nêu rõ: phát triển ngành dược liệu dựa trên khoa học và công nghệ, thay vì chủ yếu khai thác rồi cung cấp nguyên liệu thô. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu cho biết sau khi hợp nhất với Quảng Nam, Đà Nẵng có nguồn tài nguyên dược liệu khoảng 830 loài, trong đó có sâm Ngọc Linh.
Thành phố đề xuất phối hợp nghiên cứu công nghệ sinh học, hóa dược, đánh giá hoạt chất, phát triển sản phẩm và chế biến dược liệu. Nếu được cụ thể hóa thành các dự án nghiên cứu gắn với sản xuất, cách tiếp cận này có thể tạo nền tảng cho chuỗi liên kết từ phòng thí nghiệm đến thương mại hóa, thay vì dừng ở lời mời hợp tác.
Nối nghiên cứu với công nghệ cao và doanh nghiệp
Đề xuất về sâm không đứng riêng lẻ. Tại buổi làm việc, hai bên trao đổi về đào tạo nhân lực, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và nghiên cứu ứng dụng; phía Đà Nẵng cũng muốn kết nối các nhà khoa học, viện nghiên cứu của trường với doanh nghiệp trong Khu công nghệ cao, Khu thương mại tự do và các khu công nghiệp. Đây là hướng đi có lý: nghiên cứu dược liệu chỉ tạo giá trị bền vững khi năng lực thử nghiệm, phát triển sản phẩm và sản xuất có thể gặp nhau.
Đại học Queensland xác định ba nhóm ưu tiên gồm đào tạo nhân lực, nghiên cứu AI và công nghệ cao, cùng công nghệ sinh học và dược phẩm. Danh mục này mở cơ hội để hợp tác khoa học vượt khỏi một mặt hàng cụ thể, đồng thời gắn với các lĩnh vực thành phố đang muốn phát triển. Tuy vậy, kết quả sẽ phụ thuộc vào việc chọn được bài toán nghiên cứu rõ ràng, đối tác doanh nghiệp phù hợp và lộ trình chuyển giao khả thi; nguồn tin hiện chưa cho biết dự án chế biến sâm cụ thể nào đã được khởi động.
Đào tạo nhân lực là phần việc cần làm sớm
Đà Nẵng không chỉ tìm kiếm chuyên môn nghiên cứu mà còn đặt đào tạo vào trung tâm của kế hoạch. Thành phố đề nghị Đại học Queensland hỗ trợ đào tạo giáo viên tiếng Anh và bồi dưỡng phương pháp dạy Toán, Vật lý, Hóa học bằng tiếng Anh, hướng tới việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Phía trường bày tỏ quan tâm và đề xuất triển khai đào tạo tiếng Anh, đào tạo giáo viên trước.
Ưu tiên này có tính thực tế: những ngành công nghệ cao và nghiên cứu liên ngành cần đội ngũ có thể học hỏi, làm việc và trao đổi chuyên môn bằng tiếng Anh. Quan hệ đào tạo giữa Đà Nẵng và Đại học Queensland đã hình thành từ năm 2010; gần 50 cán bộ, lãnh đạo thành phố từng học tại trường và trở về công tác tại địa phương. Nền tảng cũ có thể hỗ trợ kết nối mới, nhưng cần được mở rộng từ đào tạo cá nhân sang chương trình gắn với nhu cầu nhân lực và nghiên cứu cụ thể.
Đề xuất nằm trong chiến lược kết nối rộng hơn
Cuộc làm việc với Đại học Queensland là một phần trong hoạt động Đà Nẵng thúc đẩy kết nối khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và phát triển nguồn nhân lực tại Australia. Trước đó, ngày 2/11, đoàn công tác do ông Ngô Xuân Thắng dẫn đầu làm việc tại Sydney với các trường đại học, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp, chính quyền bang New South Wales và cơ quan đại diện Việt Nam.
Tại Sydney, các nội dung trao đổi gồm đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ; thành phố cũng giới thiệu định hướng phát triển thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ưu tiên AI, vi mạch bán dẫn, công nghệ số và tự động hóa. Đặt trong bức tranh ấy, đề xuất về sâm Ngọc Linh là phép thử cụ thể cho tham vọng biến kết nối quốc tế thành năng lực trong nước.
Bước tiếp theo là công việc tổ chức: ông Ngô Xuân Thắng giao Sở Ngoại vụ làm đầu mối, phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục làm việc với Đại học Queensland để cụ thể hóa nội dung hợp tác. Thành phố nên ưu tiên các đầu việc có thể xác định mục tiêu, đối tác và kết quả nghiên cứu rõ ràng. Nếu làm được điều đó, hợp tác sẽ không chỉ nâng giá trị dược liệu mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái công nghệ cao và đào tạo nhân lực có chiều sâu.
