An toàn mạng học sinh: kỹ năng sống mới của thế hệ số
An toàn mạng học sinh là tập hợp các kiến thức và kỹ năng bảo vệ bản thân trước lừa đảo online, tin giả, xâm phạm dữ liệu cá nhân và những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, giúp người trẻ sử dụng internet một cách an toàn, có trách nhiệm, đồng thời giảm nguy cơ bị tội phạm công nghệ cao lợi dụng trong học tập, giải trí và giao tiếp hằng ngày. Chính vì thế, việc đào tạo kỹ năng bảo vệ số không còn là hoạt động ngoại khóa mang tính lựa chọn, mà phải trở thành một phần cấu trúc của giáo dục phổ thông và đại học. Khi học sinh, sinh viên là nhóm gắn bó sâu với mạng xã hội, các chương trình này quyết định trực tiếp đến “sức đề kháng” số của cả một thế hệ.
Từ trường phổ thông đến giảng đường: an ninh mạng bước vào lớp học
Buổi sáng 3-9-2026, lực lượng Công an phường Trương Quang Trọng phối hợp Ban giám hiệu Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng tổ chức một buổi tuyên truyền pháp luật quy mô lớn, thu hút 1.500 cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia. Mục tiêu không chỉ là giữ gìn an ninh trật tự trong trường mà còn ngăn ngừa vi phạm pháp luật sớm ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Đáng chú ý, nội dung an toàn mạng học sinh xuất hiện song song với luật giao thông, phòng chống ma túy: từ sử dụng mạng xã hội văn minh, có trách nhiệm đến kỹ năng cảnh giác trước lừa đảo online, thông tin độc hại và tin giả được truyền tải qua các tình huống thực tế, tương tác trực quan. Theo nguồn này, cách tiếp cận gần gũi, thực tiễn đã giúp nâng cao nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật và trang bị kỹ năng sống cần thiết để học sinh biết tự bảo vệ mình trước các cạm bẫy xã hội. Đây là bước đi cho thấy an ninh mạng đã được nhìn nhận như một mảng của giáo dục công dân, chứ không chỉ là chuyện kỹ thuật.
Chương trình an toàn số cho tân sinh viên FPT: đi thẳng vào những “bẫy” quen thuộc
Ở bậc đại học, một chương trình trang bị kỹ năng bảo vệ số cho hơn 1.200 tân sinh viên FPT được tổ chức với sự trực tiếp chia sẻ của Thượng tá Nguyễn Hoàng Phương, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Thay vì nói chung chung, báo cáo viên đi thẳng vào những thủ đoạn tội phạm mạng đang nhắm đến sinh viên: giả mạo nhà trường, cơ quan chức năng yêu cầu “chuẩn hóa” hồ sơ, gửi thông báo đóng học phí qua tài khoản không chính thống, giả danh chương trình học bổng, du học, chèn link giả để đánh cắp tài khoản, thông tin cá nhân và mã xác thực. Những “bẫy” tâm lý quen thuộc cũng được phân tích: quảng cáo việc nhẹ lương cao, tuyển cộng tác viên xử lý đơn hàng trực tuyến, mời gọi đầu tư tài chính trên sàn ảo, cho vay qua app, đến giả danh Công an, Viện kiểm sát, ngân hàng, người thân yêu cầu chuyển tiền. Đây là phòng chống lừa đảo online ở mức rất cụ thể, chạm đúng bối cảnh đời sống của sinh viên mới nhập học. Chương trình không chỉ mô tả thủ đoạn mà còn phân tích nguyên tắc phòng tránh: không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho người khác; cẩn trọng với đường link, tập tin không rõ nguồn; kiểm tra, xác minh trước khi chuyển tiền; tăng cường bảo mật tài khoản mạng xã hội và thiết bị cá nhân.
Kỹ năng bảo vệ số: từ kiến thức đến thói quen của sinh viên an ninh mạng
Điểm khác biệt của chương trình dành cho tân sinh viên FPT là cách tổ chức đối thoại hai chiều: sinh viên đặt câu hỏi về việc bị chiếm quyền tài khoản mạng xã hội, lộ thông tin cá nhân, phòng tránh mã độc, cách xử lý khi nghi ngờ bị lừa đảo và phương thức liên hệ, trình báo với cơ quan Công an, tất cả đều được giải đáp cụ thể. Qua những tình huống gần gũi, trực quan, sinh viên dần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, tăng cảnh giác, chủ động bảo vệ mình trước nguy cơ ngày càng phức tạp trên không gian mạng. Đây chính là đích đến của kỹ năng bảo vệ số: biến các khuyến nghị thành phản xạ thường ngày, từ việc khóa bảo mật hai lớp cho đến nhận diện tài khoản giả mạo, thông tin sai sự thật, tin giả, tin xấu độc trên mạng xã hội. Nội dung tuyên truyền cũng giúp sinh viên nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, xây dựng văn hóa ứng xử có trách nhiệm trên môi trường số. Khi nhóm người trẻ – những sinh viên an ninh mạng tương lai – được giáo dục như vậy, họ không chỉ biết phòng tránh cho bản thân mà còn có thể trở thành “người gác cổng” thông tin trong cộng đồng.
An toàn mạng phải được dạy sớm và liên tục
Một điểm chung giữa chương trình ở trường THPT Huỳnh Thúc Kháng và hoạt động dành cho tân sinh viên FPT là nhận thức rằng an toàn mạng học sinh cần được trang bị sớm, trước khi người trẻ bước vào những giai đoạn tự chủ hơn về tài chính, học tập và nghề nghiệp. Lực lượng Công an phường Trương Quang Trọng khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các trường trên địa bàn để thường xuyên triển khai hoạt động phổ biến pháp luật, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Trong khi đó, chương trình an toàn số cho tân sinh viên FPT được thiết kế ngay từ những ngày đầu vào giảng đường, nhằm nâng cao “sức đề kháng” trước thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao và hình thành ý thức sử dụng internet văn minh, có trách nhiệm, cùng lực lượng Công an phòng ngừa, đấu tranh với hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Thông điệp rõ ràng: giáo dục an toàn mạng không phải sự kiện một lần trong năm, mà cần trở thành dòng chảy liên tục song hành với mọi hoạt động dạy – học. Chỉ khi coi kỹ năng bảo vệ số ngang hàng với các kỹ năng sống khác, chúng ta mới có thể hy vọng vào một thế hệ sinh viên an ninh mạng đủ tỉnh táo, đủ bản lĩnh trước thế giới số đầy cám dỗ.
