An toàn mạng cần được dạy bằng kỹ năng cụ thể
An toàn mạng cho học sinh là tập hợp kiến thức và thói quen giúp trẻ nhận diện nguy cơ trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm người đáng tin cậy hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường. Điều đáng chú ý trong các hoạt động gần đây là kỹ năng này được đưa ra khỏi những lời nhắc chung chung, gắn với tình huống học sinh có thể gặp khi dùng mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và các nền tảng giao tiếp.
Sáng 9.11, Công an xã Núa Ngam phối hợp với Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Núa Ngam, Điện Biên, tổ chức tuyên truyền hưởng ứng chiến dịch “Không một mình” năm 2026, với chủ đề “Kết nối không tổn thương - Cùng nhau an toàn trên mạng Internet”. Chương trình có 1.025 học sinh và 75 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia. Quy mô ấy cho thấy an toàn mạng học sinh không thể chỉ là việc riêng của từng em: nhà trường và gia đình cũng phải cùng tạo môi trường để trẻ hỏi, kể lại và được giúp đỡ.
Cảnh báo phải đi cùng cách xử lý
Các buổi tuyên truyền cảnh báo lừa đảo trên mạng, dụ dỗ, thao túng tâm lý, bắt cóc trực tuyến và hành vi xâm hại trẻ em. Ở phường Đông Hải, Hải Phòng, lực lượng công an hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ bị lừa, tống tiền hoặc bị khai thác thông tin cá nhân và hình ảnh riêng tư. Trọng tâm không chỉ là nhận ra tài khoản đáng ngờ, mà còn biết phải làm gì tiếp theo.
Thông điệp thực hành rất rõ: không tùy tiện kết bạn hay gửi mật khẩu, địa chỉ nhà, số điện thoại, thông tin trường lớp và ảnh riêng tư cho người lạ; không chuyển tiền hoặc làm theo yêu cầu bất thường. Nếu gặp tài khoản có dấu hiệu xấu, học sinh cần chặn, báo cáo và lưu lại thông tin làm bằng chứng. Khi bị đe dọa hay dụ dỗ, các em nên bình tĩnh, không che giấu và báo ngay với cha mẹ, thầy cô hoặc công an. Đây là điểm cốt lõi của bảo vệ trẻ em: giúp trẻ biết tìm hỗ trợ, thay vì để trẻ tự xoay xở.
Từ hỏi đáp đến poster: trẻ vừa học vừa lan tỏa
Tuyên truyền sẽ khó đọng lại nếu học sinh chỉ ngồi nghe. Tại Đông Hải, giao lưu hỏi đáp và tình huống giả định giúp các em tập phản ứng trước những việc gần gũi với đời sống trực tuyến. Ở Nha Trang, gần 600 học sinh tiểu học Trường iSchool tham gia vẽ poster hưởng ứng chiến dịch “Không một mình”. Các tác phẩm được trưng bày trong trường, truyền tải ý tưởng về một môi trường mạng an toàn, tích cực, nơi mọi người biết tôn trọng, lắng nghe và bảo vệ nhau.
Hai cách làm bổ trợ cho nhau: tình huống giả định rèn lựa chọn khi có rủi ro, còn hoạt động sáng tạo giúp trẻ tự diễn đạt điều mình hiểu. Quan trọng hơn, học sinh được khuyến khích lên tiếng và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần. Chiến dịch “Không một mình” diễn ra trên toàn quốc từ 10.10 đến 10.12 năm 2026, tập trung phòng, chống xâm hại trực tuyến đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Thời gian chiến dịch có hạn, nhưng trách nhiệm đồng hành của gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng không nên dừng theo lịch hoạt động.
Kết luận: cảnh báo là bước đầu, còn đích đến phải là học sinh biết tự bảo vệ và tin rằng các em sẽ được lắng nghe khi gặp nguy hiểm. Khi kỹ năng được dạy bằng ví dụ, thực hành và tiếng nói của chính trẻ, thông điệp “Kết nối không tổn thương” mới có cơ hội trở thành thói quen trong đời sống mạng.
