Trump định nghĩa “hòa bình” tại Ukraine: kết thúc nhanh, đổi lãnh đạo và đàm phán trực tiếp với Nga
Chiến lược của Donald Trump đối với xung đột Nga – Ukraine là một tập hợp quan điểm nhấn mạnh đàm phán trực tiếp với Moscow, yêu cầu Ukraine xem xét lãnh đạo mới và kỳ vọng xung đột Ukraine kết thúc trong thời gian nhiệm kỳ của ông, phản ánh cách tiếp cận ngoại giao ưu tiên thỏa thuận thay vì kéo dài chiến tranh. Trump tuyên bố ông tin cuộc chiến đang “tiến gần đến hồi kết” và coi hòa bình là mục tiêu khả thi thông qua đối thoại, không phải thắng bại tuyệt đối trên chiến trường. Quan điểm này không trung lập: nó đặt lợi ích chiến lược và kinh tế của Mỹ, cùng phong cách lãnh đạo cá nhân của Trump, lên hàng đầu trong mọi giả định về giải pháp xung đột Ukraine. Câu hỏi là: hòa bình của Trump có đồng nghĩa với an toàn và chủ quyền cho Ukraine, hay chỉ là kết thúc thuận lợi cho Washington và Moscow?
Niềm tin xung đột Ukraine kết thúc sớm và kế hoạch Trump đàm phán Nga
Trong các phát biểu gần đây, Trump khẳng định hòa bình đang “đến gần hơn” dù tình hình trên chiến trường chưa cho thấy dấu hiệu giảm leo thang rõ rệt. Ông nhấn mạnh mình đã chấm dứt 8 cuộc xung đột và kỳ vọng kịch bản tương tự sẽ áp dụng cho Ukraine, thậm chí dự đoán xung đột Nga – Ukraine có thể chấm dứt trước khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 1/2029. Để đạt mục tiêu đó, ông công khai nói đã lên kế hoạch cho một cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin và cho biết cuộc trao đổi sẽ diễn ra “rất sớm thôi”. Đây là minh chứng rõ ràng cho ưu tiên ngoại giao trực diện với đối thủ – Trump đàm phán Nga, tin rằng nói chuyện trực tiếp với Điện Kremlin là chìa khóa cho giải pháp xung đột Ukraine. Tuy nhiên, ông nói về “các cuộc đàm phán đang được tiến hành” mà không nêu chi tiết, khiến lập luận “hòa bình sắp đến” thiên về niềm tin cá nhân hơn là lộ trình cụ thể.
Yêu cầu lãnh đạo Ukraine mới: áp lực chính trị hay điều kiện hòa bình?
Bước ngoặt gây tranh cãi nhất trong phát ngôn của Trump là lời kêu gọi Ukraine tìm “một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận hòa bình” và tuyên bố “đã đến lúc Ukraine có tổng thống mới”. Ông cho rằng đây là cuộc chiến “lẽ ra không bao giờ nên bắt đầu” và quy trách nhiệm cho Tổng thống Volodymyr Zelensky vì chưa đạt được thỏa thuận với Moscow. Cùng lúc, một đặc phái viên kinh tế của Điện Kremlin nói trên mạng xã hội rằng Trump và “nhiều người” tin Ukraine cần một ban lãnh đạo tập trung vào hòa bình. Sự cộng hưởng này cho thấy lời kêu gọi lãnh đạo Ukraine mới không chỉ là nhận định cá nhân, mà còn phù hợp lợi ích chính trị của Nga, vốn nhiều lần nhắc đến tình trạng hết nhiệm kỳ nhưng chưa bầu cử của Zelensky như yếu tố làm suy yếu tính pháp lý mọi thỏa thuận tương lai. Về thực chất, yêu cầu thay tổng thống trở thành một phần của áp lực đàm phán, đặt Kyiv trước thế tiến thoái lưỡng nan giữa dân chủ thời chiến và sức ép quốc tế.
Năng lượng, dầu diesel và giới hạn đối với quyền tự vệ của Ukraine
Bên cạnh vấn đề lãnh đạo, Trump liên tục can thiệp vào chiến lược quân sự của Ukraine khi yêu cầu Kyiv ngừng tấn công vào hạ tầng năng lượng Nga, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu. Ông nói các cuộc tấn công này góp phần gây ra thiếu hụt diesel toàn cầu trong bối cảnh xung đột Iran làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, và kể lại rằng đã nói với Zelensky: Ukraine có thể “làm bất cứ điều gì mình muốn” nhằm vào Nga, nhưng “đừng tấn công các nhà máy lọc dầu”. Đây là một câu nói có thể trích dẫn như tuyên bố chính trị: Trump đặt trần cho quyền tự vệ của Ukraine dựa trên lợi ích thị trường năng lượng. Về phía Ukraine, Kyiv coi các nhà máy lọc dầu Nga là mục tiêu quân sự hợp pháp và tin tấn công ngành dầu mỏ huyết mạch là cách tốt nhất buộc Moscow ngồi vào bàn đàm phán. Mâu thuẫn này cho thấy cách tiếp cận của Trump sẵn sàng hạn chế công cụ chiến tranh của Ukraine để giữ ổn định kinh tế thế giới – ưu tiên hòa bình kiểu “kiểm soát thiệt hại”, không phải chiến thắng.
Đàm phán với đối thủ và cái giá chính trị của một giải pháp xung đột Ukraine
Nhìn rộng hơn, phát biểu của Trump phù hợp với phong cách ngoại giao ông từng thể hiện: giữ liên lạc với cả Nga và Ukraine để thúc đẩy hồi kết cho xung đột, đồng thời nhấn mạnh các cuộc đàm phán đang diễn ra. Về phía Nga, Putin cũng nhiều lần khẳng định mong muốn chấm dứt xung đột Ukraine “càng sớm càng tốt” thông qua đàm phán, nhưng gắn kèm loạt điều kiện: trung lập, không gia nhập NATO, phi hạt nhân hóa và công nhận chủ quyền Moscow với các vùng lãnh thổ đang kiểm soát. Đây không phải hòa bình vô điều kiện, mà là tái thiết trật tự an ninh theo yêu cầu Nga. Khi Trump nhấn mạnh xung đột Ukraine kết thúc bằng thương lượng, đồng thời tỏ ra sẵn sàng gây sức ép lên Kyiv về lãnh đạo và chiến lược quân sự, giải pháp xung đột Ukraine mà ông vẽ ra có nguy cơ đánh đổi chủ quyền và không gian chính trị của Ukraine để lấy một thỏa thuận được coi là “ổn định” cho Washington và Moscow. Kết luận rõ nhất: hòa bình mà Trump quảng bá là hòa bình qua thỏa thuận, nhưng thỏa thuận ấy sẽ mang theo cái giá chính trị rất cao đối với Ukraine.
