Buổi sáng: thời điểm gan dễ bị tổn thương nhất
Thói quen buổi sáng hại gan là những hành vi lặp đi lặp lại ngay sau khi thức dậy khiến cơ thể không đào thải độc tố đúng lúc, làm gan phải làm việc quá sức, lâu ngày suy giảm chức năng gan, tăng nguy cơ bệnh gan nhiễm mỡ và ung thư gan phòng ngừa trở nên khó khăn hơn. Nhắc đến kẻ thù số một của gan, đa số nghĩ đến rượu bia, vì cồn buộc gan phải làm việc kiệt lực để chuyển hóa, dẫn đến xơ gan hay ung thư gan. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo chính những việc “nhỏ nhặt” buổi sáng mới là thủ phạm âm thầm, mức độ tàn phá và gây gánh nặng cho gan có thể nghiêm trọng hơn việc uống rượu ở mức độ vừa phải nếu lặp lại trong thời gian dài. Buổi sáng là lúc cơ thể khởi động lại hệ trao đổi chất sau một đêm nghỉ, lá gan nhạy cảm và cần được hỗ trợ, không phải bị tra tấn.
Nhịn tiểu, nhịn ăn sáng: tưởng tiết kiệm thời gian, hóa ra đang "hành" gan
Ở Việt Nam, rất nhiều người có thói quen thức dậy là bật điện thoại, dọn dẹp, chuẩn bị đi làm nhưng lại cố nhịn tiểu, nhịn ăn sáng vì “vội quá”. Đây là thói quen buổi sáng hại gan rõ ràng nhưng ít ai chịu thừa nhận. Bác sĩ Wang Chao, Bệnh viện Hữu nghị Bắc Kinh, nhấn mạnh buổi sáng là thời điểm cơ thể cần đào thải độc tố sau một đêm dài và gan cần được bổ sung năng lượng nhiều nhất trong ngày. Nhịn tiểu giữ lại chất thải, để chúng hấp thụ ngược vào máu rồi đổ về gan, buộc “nhà máy giải độc” phải xử lý lại từ đầu. Nhịn ăn sáng làm đường huyết dao động mạnh, gan phải dùng quá mức nguồn năng lượng dự trữ để ổn định đường máu, trạng thái nhịn đói kéo dài làm chậm chuyển hóa, tổn thương chức năng gan và dễ dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ, dư axit, loét dạ dày. Muốn bảo vệ sức khỏe gan, bắt buộc phải ưu tiên đi tiểu và ăn sáng đúng giờ.
Trà đặc, cà phê và nước lạnh lúc bụng rỗng: cú sốc cho chức năng gan
Uống một ly cà phê, trà đặc hay nước đá lạnh ngay khi mở mắt đã trở thành “nghi thức” của nhiều người. Nhưng nếu biết gan phải chịu gì sau mỗi ly đó, có lẽ bạn sẽ dừng lại. Theo bác sĩ Chen Wei tại Bệnh viện Đa khoa số 1 trực thuộc Đại học Y khoa Phúc Kiến, caffeine trong cà phê và các thành phần trong trà đặc sau khi vào cơ thể sẽ đổ thẳng về gan để xử lý đầu tiên. Dung nạp chất kích thích liều cao lúc bụng rỗng khiến gan phải hoạt động đột ngột, rơi vào tình trạng quá tải mãn tính. Cùng lúc đó, nước lạnh vào cơ thể làm mạch máu co thắt, cản trở tuần hoàn máu nuôi gan và gián đoạn bài tiết mật. Việc liên tục ép gan vừa phân giải chất kích thích, vừa chịu thiếu máu nuôi do đồ lạnh khiến tế bào gan tổn thương sâu, lâu dần suy giảm chức năng gan, dẫn đến viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc ung thư gan. Nếu muốn tỉnh táo mà vẫn bảo vệ sức khỏe gan, hãy ưu tiên nước ấm và bữa sáng nhẹ trước, cà phê và trà chỉ nên dùng sau đó.
Khói thuốc, tâm trạng cáu gắt và tập nặng khi đói: ba "đòn hiểm" âm thầm phá gan
Hút thuốc buổi sáng, dễ nổi nóng và lao vào tập thể dục cường độ cao khi bụng đói là bộ ba thói quen buổi sáng hại gan phổ biến mà ít người gắn với lá gan. Bác sĩ Chen Wei cảnh báo hút thuốc lá hay hít khói thuốc sau khi thức dậy mang tính tàn phá khủng khiếp hơn nhiều lần vì sau đêm ngủ, tuần hoàn máu chậm, các cơ quan vừa chuyển sang trạng thái hoạt động, khả năng tự bảo vệ còn yếu. Khi đó nicotine, hắc ín xâm nhập máu nhanh, toàn bộ độc chất đổ về gan, làm nhiễm độc tế bào gan, suy giảm khả năng giải độc tự nhiên, gan dễ tích tụ mỡ, đẩy nhanh quá trình xơ gan và ung thư gan. Thức dậy với tâm trạng bực dọc, nhìn mọi thứ tiêu cực cũng là thói quen tàn phá gan âm thầm vì stress làm rối loạn nội tiết và chuyển hóa. Cuối cùng, tập thể dục buổi sáng rất tốt, nhưng lao vào tập nặng khi bụng rỗng là sai lầm lớn khiến tim đập nhanh, khó thở và còn hại cho gan.
Muốn ung thư gan phòng ngừa hiệu quả: phải bắt đầu từ buổi sáng
Nếu gan biết nói, nó sẽ cầu xin bạn dừng ngay 5 thói quen buổi sáng đang âm thầm phá hủy nó mỗi ngày. Chúng không ồn ào như những cuộc nhậu nhưng tác động lên chức năng gan tương đương, thậm chí vượt cả rượu bia ở mức độ vừa phải khi cộng dồn năm này qua năm khác. Việc nhịn tiểu, nhịn ăn sáng, uống trà đặc, cà phê, nước lạnh khi bụng rỗng, hút thuốc hoặc hít khói thuốc, giữ tâm trạng tiêu cực và tập nặng lúc đói đều làm gan phải gồng mình xử lý độc tố, điều chỉnh chuyển hóa trong điều kiện thiếu năng lượng và thiếu máu nuôi. Hệ quả là gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan rồi ung thư gan xuất hiện nhanh hơn bạn nghĩ. Bảo vệ sức khỏe gan không nằm ở những bí quyết phức tạp, mà ở việc dũng cảm bỏ các thói quen buổi sáng hại gan và thay bằng đi tiểu ngay khi buồn, ăn sáng lành mạnh, uống nước ấm, nói không với khói thuốc và tập luyện hợp lý. Lá gan khỏe hay suy sụp, quyết định nằm trong vài giờ đầu tiên của mỗi ngày.
