Khám sức khỏe học sinh: Từ “thủ tục” thành chiến lược phòng bệnh
Khám sức khỏe học sinh trước khai giảng là chương trình kiểm tra toàn diện, định kỳ và miễn phí cho trẻ em, học sinh tại trường học và trạm y tế, nhằm phát hiện sớm cận thị, sâu răng, rối loạn dinh dưỡng và các bệnh lý học đường, giúp điều chỉnh kịp thời chế độ học tập, sinh hoạt để trẻ bước vào năm học mới với thể chất và tinh thần tốt nhất.
Điểm đáng nói là năm nay, khám sức khỏe học sinh không còn là hoạt động lẻ tẻ theo từng trường, mà trở thành một chiến dịch quy mô, có mục tiêu rõ ràng: 100% trẻ em, học sinh dưới 18 tuổi được khám, hoàn thành trước ngày 4/9. Các phường, xã đồng loạt “vào cuộc”, triển khai khám sức khỏe tổng quát cho trẻ em để kịp trước khai giảng năm học mới. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, đặt sức khỏe học đường ngang hàng với thành tích học tập.
Chiến dịch quy mô lớn: Hàng chục nghìn học sinh được khám miễn phí
Không phải khẩu hiệu trên giấy, chiến dịch khám sức khỏe học sinh đang diễn ra với quy mô rất lớn. Tại huyện Mỹ Đức, hơn 13.000 học sinh từ tiểu học đến trung học phổ thông đã được khám sức khỏe tổng quát; riêng Trường THPT Mỹ Đức A có hơn 2.100 học sinh được khám ngay đầu năm học. Tại xã Gia Lâm, kế hoạch đặt ra là rà soát, khám cho 21.931 trẻ em và học sinh trong tất cả các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, bảo đảm 100% trước khi khai giảng năm học mới.
Trên toàn thành phố, hệ thống hơn 4.776 cơ sở giáo dục với hơn 2,2 triệu trẻ mầm non và học sinh phổ thông là đối tượng của đợt khám cao điểm từ 18/8 đến 4/9, với mục tiêu tất cả học sinh được kiểm tra sức khỏe trước khai giảng năm học mới. Kinh phí được ngân sách bảo đảm, nên đây là cơ hội bình đẳng để cả học sinh thành phố lẫn nông thôn đều được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng mà không lo chi phí.
Cận thị ở trẻ, sâu răng trẻ em: Những “kẻ thù thầm lặng” được lôi ra ánh sáng
Các buổi khám đang cho thấy bức tranh rõ hơn về những vấn đề sức khỏe học đường phổ biến. Cận thị ở trẻ, sâu răng trẻ em, béo phì và bất thường về thể lực là những bệnh lý được bác sĩ đặc biệt tập trung sàng lọc, tư vấn và hướng dẫn theo dõi. Một nữ sinh lớp 12, đã đeo kính từ năm lớp 7, chỉ nhờ đợt khám định kỳ đầu năm học mới phát hiện độ cận tăng, kính cũ không còn phù hợp; nhờ vậy em được chỉnh kính kịp thời để chuẩn bị cho năm cuối cấp.
Câu chuyện đó cho thấy vì sao chờ đến khi trẻ kêu nhức mắt, đau răng mới đi khám là quá muộn. Tật khúc xạ không được phát hiện sớm khiến trẻ học kém tập trung, còn sâu răng kéo dài ảnh hưởng ăn uống, giấc ngủ, thậm chí gây nhiễm trùng. Khi khám sức khỏe học sinh trở thành thông lệ trước khai giảng năm học, những “kẻ thù thầm lặng” này bị phát hiện sớm, can thiệp nhẹ nhàng hơn thay vì điều trị nặng nề về sau.
Sẵn sàng cho khai giảng năm học: Không chỉ là bộ đồng phục mới
Các trường không giấu quan điểm: thể chất tốt là nền tảng cho mọi nỗ lực học tập. Lãnh đạo một trường THPT khẳng định, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ đầu năm giúp nhà trường chủ động nắm bắt tình trạng sức khỏe từng học sinh, phối hợp phụ huynh điều chỉnh chế độ học tập, nghỉ ngơi, dinh dưỡng, vận động cho phù hợp. Đây là cách chuẩn bị thiết thực hơn nhiều so với việc chạy theo học thêm trước khi khai giảng năm học.
Về phía cơ sở y tế, các bệnh viện xây dựng đoàn khám với đủ chuyên khoa, tập trung sàng lọc rối loạn dinh dưỡng, tật khúc xạ, các bệnh về mắt và những vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập. Sau khám, các trường hợp bất thường được hướng dẫn theo dõi, khám chuyên sâu; đồng thời phụ huynh được khuyến cáo về dinh dưỡng, vận động, vệ sinh cá nhân và bảo vệ thị lực. Nhờ đó, trẻ bước vào năm học mới không chỉ với sách vở mới mà còn với một “bản đồ sức khỏe” cụ thể để gia đình và nhà trường cùng đồng hành.
Phối hợp ba bên và dữ liệu số: Nền tảng lâu dài cho sức khỏe học đường
Đằng sau mỗi buổi khám sức khỏe học sinh là sự phối hợp khá chặt chẽ giữa chính quyền, ngành giáo dục và ngành y tế. Ủy ban nhân dân xã, phường chủ trì, phân công trạm y tế và ban giám hiệu xây dựng kế hoạch, bố trí địa điểm, khung giờ khám, kiểm soát nhiễm khuẩn, tổ chức khám lần lượt cho học sinh. Những em vắng mặt theo lịch sẽ được khám bù, không để sót bất kỳ học sinh nào. Đây là cách làm nghiêm túc nếu thực sự muốn đạt mục tiêu 100% học sinh được khám.
Ở tầm dài hạn, điểm then chốt là số hóa dữ liệu. Đợt khám cao điểm gắn với việc tích hợp kết quả vào Hồ sơ sức khỏe điện tử và Học bạ điện tử, gắn với mã định danh cá nhân. Theo yêu cầu được đưa ra tại hội nghị trực tuyến về tiến độ khám sức khỏe toàn dân, việc này là nhiệm vụ an sinh đặc biệt, hướng tới chuẩn hóa dữ liệu sức khỏe trong hệ sinh thái chung, phấn đấu hoàn thành mục tiêu vào tháng 11/2026. Nếu làm đến nơi, mỗi học sinh sẽ có “lịch sử sức khỏe” rõ ràng từ nhỏ, giúp theo dõi, can thiệp sớm và giảm gánh nặng bệnh tật khi trưởng thành.
