Từ tri thức đến “đạo cụ” nội thất: sách đang được dùng khác đi
Xu hướng trang trí nhà bằng sách là cách người trẻ mua sách cũ theo mét, chọn theo màu gáy, kích thước hoặc độ cũ rồi sắp xếp trên kệ như một mảng nội thất cá nhân hóa, nơi cuốn sách không chỉ để đọc mà còn để định hình hình ảnh bản thân và phong cách sống.
Điểm đáng nói ở trào lưu này là sách được đối xử như vật liệu, tương tự gạch hay gỗ. Một thế kỷ sau hình tượng kệ sách phô trương trong những câu chuyện kinh điển, sách lại trở thành chất liệu trang trí được ưa chuộng trong không gian sống hiện đại. Việc mua sách theo mét, không cần biết nội dung, cho thấy người trẻ đang dịch chuyển từ câu hỏi “đọc gì?” sang “kệ sách nói gì về mình?”. Họ dùng kệ sách trang trí như một phát biểu thẩm mỹ, chứ không phải bản kiểm kê kiến thức. Ở đây, cuốn sách là đạo cụ sân khấu hóa đời sống, và căn hộ chính là phông nền cho hình ảnh cá nhân.
Sách bán theo mét: vật liệu trang trí “bookshelf wealth” của thế hệ mới
Tại các hiệu sách cũ, sách được bán theo mét, chọn ngẫu nhiên hoặc theo màu sắc, kích thước, độ cũ để phù hợp nội thất. Những kệ sách từng cần nhiều năm tích lũy giờ có thể được “hoàn thiện” chỉ bằng vài đơn hàng như vậy. Đây là cốt lõi của phong cách “bookshelf wealth” đang lan rộng trên mạng xã hội: kệ sách trông như đã sống cùng chủ nhân nhiều năm, dù được tạo nên trong một buổi chiều.
Thay vì săn đồ décor mới toanh, người trẻ ưu ái cảm giác cổ điển: gáy sách bạc màu, bìa sờn, pha trộn cùng tranh, đồ lưu niệm, vài món gốm. Kệ sách trang trí nhờ đó mang câu chuyện thời gian, dù câu chuyện đó có thể chỉ là dàn dựng thẩm mỹ. Câu hỏi đạo đức “có sai không nếu mua sách không để đọc?” dĩ nhiên gây tranh luận, nhưng về mặt xu hướng, nó phản ánh rất rõ việc sách đã được tái định nghĩa: từ sản phẩm văn hóa sang “vật liệu tinh thần” cho thiết kế nội thất cá nhân hóa.
Sắp xếp sách theo màu: hiệu ứng thị giác mạnh hơn cả tranh treo tường
Xu hướng sắp xếp sách theo màu biến kệ sách thành một bảng màu khổng lồ cho phòng khách. Khách hàng đặt mua sách với gáy cùng tông, thậm chí gửi kích thước kệ để được “đo ni đóng giày” từng mét sách. Khi những mảng đỏ, xanh, vàng xếp cạnh nhau, kệ sách lập tức trở thành điểm nhấn thị giác, đôi khi ấn tượng hơn cả một bức tranh.
Cách trang trí nhà bằng sách này cho phép căn hộ nhỏ vẫn có một góc “thư viện” khiến người khác phải dừng mắt nhìn. Chủ nhà tận dụng chiều cao tường, thêm ghế, bàn nhỏ và đèn đọc để tạo thành góc đọc tiết kiệm diện tích nhưng giàu tính thẩm mỹ. Sách được đặt đứng, nằm ngang, xen kẽ cây xanh, đồ gốm để kệ bớt cứng và bớt “khoe chữ” quá đà. Kệ sách lúc này giống một tác phẩm sắp đặt – nơi logic duy nhất không còn là thể loại hay tên tác giả, mà là nhịp điệu màu sắc.
Kệ sách như tấm gương cá tính: từ biểu tượng địa vị đến góc nghỉ ngơi
Người trẻ đang dùng kệ sách trang trí để kể câu chuyện về mình nhiều hơn là để liệt kê số lượng đã đọc. Khi kệ sách xuất hiện trong mọi khung hình họp online hay mạng xã hội, nó trở thành phông nền xây dựng hình ảnh cá nhân. Sách được nhìn nhận như công cụ biểu hiện địa vị, gu thẩm mỹ và cả thái độ với đời sống, đúng như nhận định rằng sách vừa thêm màu sắc, chiều sâu cho không gian, vừa có thể là biểu tượng địa vị.
Tuy vậy, nếu dừng lại ở “kho đạo cụ”, kệ sách sẽ nhanh chóng rỗng nghĩa. Điểm thú vị là nhiều người trẻ cố cân bằng: họ biến tường trống thành kệ sách, thêm ghế thư giãn, đèn ấm để tạo khu vực đọc và nghỉ ngơi trong nhà. Như vậy, nội thất cá nhân hóa không chỉ là màn trình diễn thẩm mỹ mà còn là thiết kế nhịp sống – nơi chủ nhà có một góc chậm lại, đọc vài trang hoặc đơn giản là yên lặng giữa căn hộ chật.
Mặt trái của “sự giàu có trên kệ sách” và cách chơi đẹp với sách
Không phải ai cũng thấy yên tâm trước trào lưu mua sách chỉ để đẹp. Người trong nghề cảnh báo xu hướng này có thể thúc đẩy tiêu dùng quá mức khi sách được mua chủ yếu để chạy theo thẩm mỹ. Một số chủ hiệu sách thừa nhận bán sách theo cân hoặc theo mét là cách “xả hàng” những đầu sách khó bán, đặt ra câu hỏi về việc chúng có được đọc hay không.
Nguy cơ khác nằm ngay trên kệ: tận dụng mọi khoảng trống để đặt đồ khiến kệ quá dày, rối mắt và mất tác dụng thư giãn. Cân bằng hơn, có những đơn vị xây thư viện cho khách sạn, văn phòng và nhà riêng bằng cách tìm hiểu sở thích khách hàng, thay vì chỉ chọn sách theo màu. Khác biệt nằm ở chỗ sách chỉ dừng lại như vật trang trí hay thực sự trở thành một phần đời sống. Nếu kệ sách có thể vừa đẹp, vừa là nơi bạn tìm thấy một cuốn đáng đọc, đó có lẽ là cách tôn trọng sách – và tôn trọng chính không gian sống của mình – trọn vẹn nhất.
