Giải đấu mới đã đứng trước bài toán sinh tồn
FIFA ASEAN Cup là giải đấu dành cho các đội tuyển Đông Nam Á, được FIFA tổ chức trong những ngày thi đấu quốc tế nhằm tạo thêm sân chơi cạnh tranh cho khu vực. Tuy nhiên, giải vừa ra mắt đã đối mặt nguy cơ mất chỗ đứng khi AFC chuẩn bị đưa Nations League vào hệ thống đội tuyển châu Á. Phiên bản đầu tiên của FIFA ASEAN Cup diễn ra từ ngày 24/9 đến 5/10/2026, trùng với lịch thi đấu quốc tế tháng 9 và tháng 10. Vấn đề không chỉ là giải nào hấp dẫn hơn: đội tuyển cần một lịch thi đấu có tính liên tục, còn người hâm mộ cần lý do để gắn bó. Một giải mới chưa tích lũy được truyền thống sẽ khó cạnh tranh nếu phải giành cùng những khung giờ FIFA Days với một hệ thống châu lục có vị thế thể thao rõ ràng hơn.
FIFA từng đặt kỳ vọng vào giải đấu như cách mở rộng hiện diện ở bóng đá Đông Nam Á. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cũng dự kiến đến Indonesia trong thời gian giải diễn ra: theo Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Indonesia Erick Thohir, ông Infantino dự kiến gặp Tổng thống Prabowo Subianto ngày 4/10 rồi tham gia các hoạt động liên quan vào ngày 5/10. Sự hiện diện cấp cao tạo chú ý, nhưng không thể thay cho một lịch thi đấu ổn định hay sức hút bền vững.
AFC Nations League có thể chiếm đúng khoảng trống FIFA cần
AFC đã xác nhận kế hoạch đưa AFC Nations League vào hệ thống bóng đá châu Á, hướng tới một khuôn khổ đội tuyển có cấu trúc và bền vững hơn, đồng thời tăng tính ổn định cho lịch quốc tế. Đây là bước đi hợp lý cho liên đoàn châu lục, nhưng lại tạo sức ép trực tiếp lên FIFA ASEAN Cup. Lịch đội tuyển vốn đã chật; nếu AFC Nations League được xếp vào FIFA Days, các đội ASEAN sẽ phải ưu tiên lịch cấp châu lục. Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Philippines khó bỏ qua sân chơi có liên hệ trực tiếp với vị thế và cơ hội phát triển trong bóng đá châu Á. Khi các đội tuyển không còn tự do chọn lịch, FIFA ASEAN Cup mất lợi thế lớn nhất: quyền sử dụng những khoảng thời gian câu lạc bộ phải nhả cầu thủ.
Nếu bị đẩy ra ngoài FIFA Days, giải FIFA sẽ gặp một lựa chọn khó: tổ chức khi không có lực lượng tốt nhất, hoặc cạnh tranh với các giải khu vực đã có chỗ đứng. Đây không phải vấn đề lịch thuần túy. Lựa chọn của liên đoàn ảnh hưởng tới chất lượng trận đấu mà khán giả được xem, khả năng góp mặt của ngôi sao và mức độ hấp dẫn của từng cuộc đối đầu. AFC Nations League chưa cần khai màn để làm thay đổi cán cân; chỉ riêng kế hoạch đưa giải vào hệ thống châu Á đã khiến tương lai của FIFA ASEAN Cup trở nên bấp bênh.
Thiếu truyền thống, sức hút thương mại chưa đủ bảo vệ giải
FIFA ASEAN Cup còn phải chứng minh khán giả thực sự muốn xem. ASEAN Cup đã có nhiều thập kỷ để gây dựng thương hiệu và cảm xúc quanh những cặp đấu như Việt Nam - Thái Lan hay Indonesia - Malaysia; người hâm mộ Đông Nam Á đã quen theo dõi giải đấu ấy. FIFA ASEAN Cup chưa thể tạo vốn tích lũy tương tự chỉ sau lần tổ chức đầu tiên. Lượng khán giả cũng không đồng đều: trận Indonesia gặp Singapore tại Gelora Bung Karno thu hút khoảng 38.000 người, nhưng một điểm sáng riêng lẻ không đủ chứng minh sức hút toàn khu vực.
Bài toán bản quyền và tài trợ càng làm triển vọng kém chắc chắn. Các đài trong khu vực không hào hứng với mức giá mà FIFA đưa ra, trong khi những thương hiệu lớn chưa xuất hiện như kỳ vọng; khán đài vắng cũng làm suy yếu sức thuyết phục thương mại. Đây là vòng xoáy đáng lo: thiếu người xem khiến giải khó bán, còn thiếu giá trị thương mại khiến việc đầu tư tạo sức hút càng khó. Vì vậy, nguy cơ bị gạt khỏi lịch không chỉ đến từ AFC. FIFA ASEAN Cup còn phải tự chứng minh rằng mình xứng đáng tồn tại độc lập.
Tương lai phụ thuộc vào chỗ đứng trong lịch thi đấu
Câu hỏi lớn không phải FIFA ASEAN Cup có biến mất ngay hay không, mà là giải sẽ giữ vai trò nào khi AFC Nations League đi vào lịch thi đấu đội tuyển. Nếu hai hệ thống cùng chiếm FIFA Days, các liên đoàn quốc gia khó duy trì cả hai mà không gây quá tải. Nếu FIFA ASEAN Cup phải chuyển sang thời điểm bất lợi, chất lượng đội hình và sự chú ý của công chúng có thể giảm thêm. Trong kịch bản ấy, giải sẽ bị so sánh với ASEAN Cup vốn đã có lịch sử, bản sắc và thói quen khán giả.
FIFA vẫn có thể tìm cách điều chỉnh lịch hoặc định vị lại giải, nhưng sự hiện diện của Infantino và ý tưởng mở rộng ảnh hưởng không thay thế được nhu cầu thực tế của các đội tuyển. Kết luận hiện giờ khá rõ: AFC Nations League chưa đồng nghĩa FIFA ASEAN Cup chắc chắn bị xóa sổ, song nó làm lộ những điểm yếu mà giải chưa kịp khắc phục. Muốn có chỗ đứng lâu dài, FIFA phải chứng minh giải tạo thêm giá trị cho bóng đá Đông Nam Á, thay vì chỉ tranh giành ngày thi đấu với những sân chơi đã có sức nặng.
