Từ thị trường quanh làng đến người mua ở xa
Thương mại điện tử là cách đưa sản phẩm lên các nền tảng trực tuyến để người bán giới thiệu, nhận đơn và giao hàng tới khách ở ngoài phạm vi thị trường quen thuộc. Với hộ gia đình, hợp tác xã và cơ sở làng nghề, đây không chỉ là thêm một nơi đăng bán mà còn là cơ hội giảm lệ thuộc vào thương lái, nhà phân phối hay những đợt hội chợ ngắn ngày.
Một cơ sở làm đồ thủ công từ cỏ tế ở xã Phượng Dực bán gần 22.000 sản phẩm trên mạng chỉ trong ba tháng, cho thấy hàng thủ công quy mô nhỏ vẫn có thể tìm được lượng khách đáng kể khi hiện diện đúng nơi người mua đang tìm kiếm. Những con số như vậy không bảo đảm mọi hộ sẽ thành công, nhưng chứng minh rằng khoảng cách địa lý không còn là rào cản tuyệt đối. Bán đặc sản online vì thế nên được nhìn nhận như một kênh bổ sung có khả năng mở rộng đầu ra, chứ không phải phép màu thay thế chất lượng sản phẩm và năng lực giao hàng.
Nông sản, sản phẩm OCOP và câu chuyện làng nghề
Nông sản, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương đang được đưa lên cửa hàng số, mạng xã hội và các phiên phát trực tiếp. Trong năm 2026, TikTok Shop phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng sáu gian hàng cấp tỉnh tại Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, An Giang, Vĩnh Long và Cần Thơ, gom các nhóm hàng này vào không gian mua sắm chung. Cách làm đó có giá trị vì khách hàng có thể tìm nhiều sản phẩm vùng miền trong một điểm đến trực tuyến, thay vì phải biết trước từng cơ sở sản xuất.
Bán hàng qua mạng cũng mở ra cách giới thiệu vượt khỏi việc đăng ảnh và ghi giá. Với mây tre đan Phú Vinh, livestream có thể cho người xem thấy khâu chọn nguyên liệu, đan lát và hoàn thiện sản phẩm. Khi kỹ thuật thủ công cùng câu chuyện văn hóa được kể rõ, sản phẩm có thêm lý do để được nhớ đến giữa nhiều lựa chọn. Tuy vậy, lượt xem chỉ là bước đầu: nếu hình ảnh hấp dẫn nhưng thông tin thiếu rõ ràng, quy trình đặt hàng rắc rối hoặc giao hàng không ổn định, sự chú ý khó chuyển thành doanh thu lâu dài.
Chính quyền có thể biến tập huấn thành đầu ra
Mô hình “Xã, phường thương mại điện tử” cho thấy người sản xuất làng nghề không nên phải tự xoay xở một mình. Tại Hà Nội, chương trình do cơ quan công thương, cơ quan báo chí địa phương và TikTok Shop phối hợp triển khai, kết hợp gian hàng số với kênh giới thiệu sản phẩm OCOP. Ở Phượng Dực, chương trình bắt đầu từ tháng 6/2026; gần 70 hộ được đào tạo bán hàng trên TikTok Shop, trong đó khoảng một nửa bước đầu duy trì hoạt động đều hằng tháng.
Kết quả của nhóm bán hàng Phượng Dực cũng gợi ý rằng hỗ trợ tại chỗ có thể tạo chuyển biến đo được: sau ba tháng, doanh thu nhóm tăng 74,74% và số đơn hàng tăng 94,96%. Dù vậy, mô hình chỉ có ý nghĩa nếu người dân tiếp tục được hỗ trợ sau buổi tập huấn đầu tiên. Kế hoạch thương mại điện tử Hà Nội giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 70% doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia kinh doanh trên môi trường này; để tiến gần mục tiêu, địa phương cần giúp hộ sản xuất xây dựng kênh tiêu thụ ổn định, không chỉ tạo một đợt quảng bá.
Kỹ năng quyết định khả năng bán bền vững
Có mặt trên sàn chưa đồng nghĩa với biết bán hàng. Người sản xuất cần học cách quay video, viết nội dung dễ hiểu, tổ chức livestream, xử lý đơn, chăm sóc khách và theo dõi chi phí quảng cáo. Đây là những việc nhiều hộ kinh doanh và hợp tác xã còn thiếu kinh nghiệm, trong khi chất lượng sản phẩm tốt tự nó không giúp khách tìm thấy gian hàng.
Vì vậy, đào tạo nên gắn với việc bán thật: người học tự giới thiệu sản phẩm, thử quy trình nhận và đóng gói đơn, rồi điều chỉnh nội dung dựa trên phản hồi của khách. Các chương trình hỗ trợ có thể giúp giảm rào cản ban đầu, nhưng điều quan trọng hơn là để người bán tự vận hành được sau khi ưu đãi kết thúc. Thương mại điện tử sẽ mở rộng đầu ra cho đặc sản địa phương khi công nghệ đi cùng kỹ năng, chất lượng ổn định và dịch vụ đáng tin cậy. Đó là con đường thực tế hơn việc chạy theo lượt xem hoặc kỳ vọng tăng đơn tức thời.
