Từ cấp xã, mở rộng không gian kinh doanh
Thương mại điện tử cấp xã là cách kết nối người bán, sản phẩm và khách hàng tại địa phương với các nền tảng số, giúp hoạt động mua bán vượt khỏi giới hạn của chợ và phạm vi địa lý gần nhà. Đây không nên chỉ là một chiến dịch đưa hộ kinh doanh lên sàn, mà phải là quá trình xây kỹ năng, kênh phân phối và năng lực phục vụ khách hàng.
Chiều 11/11, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Xã thương mại điện tử Toàn quốc năm 2026, nơi cơ quan quản lý, chính quyền cấp xã, nền tảng và doanh nghiệp cùng bàn cách phát triển lĩnh vực này bền vững; mục tiêu được đặt ra là đến năm 2030, 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến. Tham vọng ấy đáng chú ý vì thương mại điện tử đã chuyển từ kênh bổ trợ thành động lực tăng trưởng, nhưng cơ hội vẫn phân bố rất không đồng đều giữa các địa phương. Đưa hoạt động về cơ sở có thể thu hẹp khoảng cách số và giúp người bán nhỏ tiếp cận thị trường rộng hơn, miễn là hỗ trợ không dừng ở việc mở tài khoản.
Hàng tốt cần câu chuyện và thương hiệu
Nhiều sản phẩm địa phương có lợi thế về chất lượng, nguồn gốc và nét riêng, nhưng những ưu điểm ấy không tự chuyển thành đơn hàng. Hộ sản xuất quy mô nhỏ thường thiếu hình ảnh sản phẩm chuyên nghiệp, thông tin rõ ràng, kỹ năng tạo nội dung và cách xây dựng niềm tin với khách hàng chưa từng gặp. Nếu đưa hàng lên mạng mà không giải quyết các điểm này, gian hàng dễ chìm giữa vô số lựa chọn.
Vì vậy, bán hàng trực tuyến cần đi cùng chuẩn hóa sản phẩm, bao bì, nhãn hiệu và thông tin xuất xứ. Một địa phương có thể tạo sức bật lớn hơn khi quảng bá các sản phẩm như một câu chuyện vùng miền, thay vì để từng hộ tự xoay xở với thương hiệu riêng lẻ. Tỉnh được nguồn nêu có 980 sản phẩm OCOP; kênh trực tuyến giúp các cơ sở tiếp tục quảng bá và gặp khách hàng ngoài thời gian hội chợ, không bị giới hạn bởi điểm bán. Đây là lý do xây thương hiệu phải được xem là hạ tầng kinh doanh, không phải phần trang trí sau khi đã có hàng.
Kết quả có thật, nhưng chưa phải lời giải trọn vẹn
Mô hình tại Chợ Lách cho thấy người bán địa phương có thể nhanh chóng học cách tiếp cận người mua qua nền tảng số. Trong giai đoạn 17/8–19/10/2026, chương trình thu hút 66 nhà bán hàng, đưa 1.340 sản phẩm lên môi trường số và tổ chức bốn lớp tập huấn; cộng đồng người bán tạo hơn 50.000 đơn hàng và bán gần 77.000 sản phẩm trên một nền tảng. Những con số này chứng minh nhu cầu có thể được khơi mở, nhưng không nên nhầm một đợt tăng trưởng mạnh với năng lực kinh doanh đã bền vững.
Điều đáng giá hơn là người dân bắt đầu tự tin sử dụng công cụ số và chủ động tìm khách hàng. Muốn giữ đà, chương trình cấp xã cần tiếp tục hỗ trợ nội dung quảng bá, chăm sóc khách, thanh toán và vận hành đơn hàng sau tập huấn. Chính quyền cũng nên đặt kết quả theo khả năng duy trì của người bán, thay vì chỉ đếm số gian hàng hay sản phẩm được đăng. Nếu thiếu hướng dẫn lâu dài, người mới dễ bỏ cuộc khi gặp mùa thấp điểm, phản hồi tiêu cực hoặc đơn hàng tăng nhanh hơn khả năng chuẩn bị.
Liên kết vùng và giao nhận quyết định sức bền
Bán được hàng trên mạng mới là nửa chặng đường. Để đáp ứng khách hàng ở xa, các địa phương cần nguồn cung ổn định, sản lượng đủ lớn, mạng lưới logistics thương mại điện tử có tính liên kết và thông tin sản phẩm đáng tin cậy. Nếu mỗi xã tự tổ chức giao nhận, quảng bá và dữ liệu theo cách riêng, chi phí vận hành sẽ cao hơn còn trải nghiệm khách hàng thiếu nhất quán.
Liên kết vùng có thể giúp gom hàng, kết nối điểm trung chuyển và xây dựng thương hiệu chung; chia sẻ dữ liệu hai chiều giúp địa phương cập nhật sản phẩm, còn cơ quan quản lý thống nhất tiêu chuẩn và cách kết nối thông tin. Các nền tảng và doanh nghiệp giao nhận cũng cần minh bạch biểu phí, lộ trình phí sau ưu đãi và hỗ trợ giảm trở ngại giao hàng chặng đầu ở vùng cao. Hướng triển khai mô hình đã được thí điểm từ tháng 1/2026 và các địa bàn tiếp theo được lên kế hoạch mở rộng. Quy mô hóa cần đi cùng điều chỉnh mục tiêu phù hợp điều kiện từng nơi, nhất là khi một số địa phương phản ánh chỉ tiêu thương mại điện tử còn khó đáp ứng.
Đưa thương mại điện tử về xã, phường là hướng đi đúng nếu mục tiêu không chỉ là hiện diện trên nền tảng mà là giúp người bán địa phương duy trì được hoạt động kinh doanh. Muốn vậy, quảng bá và xây thương hiệu phải đi cùng đào tạo thực chất, nguồn cung ổn định, logistics liên kết và chia sẻ dữ liệu. Khi những mắt xích ấy được nối lại, hàng địa phương mới có cơ hội đi xa hơn một đợt livestream hay một mùa bán hàng.
