Từ tiếp thu kiến thức đến tự tay khám phá
Giáo dục STEM là cách học tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, trong đó học sinh vận dụng kiến thức để khám phá vấn đề, thử ý tưởng và tạo ra sản phẩm cụ thể. Giá trị của cách học này không nằm ở việc trẻ làm được một mô hình bắt mắt, mà ở quá trình đặt câu hỏi, dự đoán, quan sát rồi điều chỉnh khi kết quả chưa như mong muốn. Thực hành như vậy giúp kiến thức rời khỏi trang sách và trở thành công cụ để hiểu thế giới. Học sinh vừa bồi đắp tư duy sáng tạo, vừa rèn kỹ năng giải quyết vấn đề và giao tiếp trong lúc phối hợp. Đây là hướng tiếp cận đáng chú trọng khi nhiều trường tại Quảng Ninh quan tâm đưa kiến thức vào đời sống qua hoạt động thực hành, trải nghiệm. Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng quy định việc tổ chức giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông.
Ý tưởng chỉ trưởng thành khi được thử nghiệm
Một ý tưởng về robot, mô hình hay vật dụng tái chế chỉ thực sự trở thành trải nghiệm học tập khi học sinh được bắt tay làm, kiểm tra và sửa sản phẩm. Ở Ngày hội STEM tại Trường THCS Trọng Điểm, các em làm thí nghiệm, thiết kế mô hình, lắp ráp robot và biến vật liệu tái chế thành đồ dùng học tập. Những hoạt động khoa học ấy tạo ra một chu trình có ích: học sinh đề xuất cách làm, quan sát kết quả rồi nhận ra điều gì cần thay đổi. Không phải sản phẩm nào cũng hoàn hảo ngay lần đầu; chính những lần thử chưa thành công mới buộc trẻ giải thích nguyên nhân và tìm phương án khác. Cách học này khiến sáng tạo số gắn với năng lực thực hành thay vì chỉ dừng ở việc sử dụng thiết bị. Trẻ có cơ hội nhìn thấy ý tưởng của mình thành hình, đồng thời học cách kiên trì trước một vấn đề thực tế.
Ngày hội đưa trải nghiệm công nghệ đến gần học sinh
Ngày 31/10, Trường THCS Trọng Điểm ở phường Hạ Long tổ chức Ngày hội STEM với chủ đề “STEM – Khơi nguồn sáng tạo, kết nối tương lai” trong khuôn khổ chuyên đề cấp Cụm chuyên môn số 5 bậc THCS. Sự kiện thu hút hơn 2.000 học sinh, giáo viên của trường cùng đại biểu từ 10 trường trong cụm, một số trường THPT và doanh nghiệp công nghệ. Quy mô ấy đáng chú ý không chỉ vì số người tham dự, mà bởi ngày hội mở cửa trải nghiệm cho học sinh ở nhiều lứa tuổi và kết nối nhà trường với cộng đồng chuyên môn. Mười hai chủ đề trải rộng từ khoa học, toán học, kỹ thuật, kiến trúc đến AI, môi trường và sáng tạo. Khi được chạm vào công nghệ, đặt câu hỏi và tự thử nghiệm, học sinh có cách tiếp cận gần gũi hơn với những lĩnh vực thường bị xem là khó hoặc trừu tượng.
Sân chơi tốt cần nối tiếp bằng cách dạy tốt
Một ngày hội có thể khơi hứng thú, nhưng tác động lâu dài phụ thuộc vào việc học sinh có tiếp tục được thực hành trong lớp hay không. Trước đó, tháng 8, Ngày hội thanh thiếu nhi sáng tạo khoa học công nghệ tại phường Hà Tu thu hút hơn 500 đại biểu, giáo viên, đoàn viên thanh niên và học sinh. Tại đây, các em trải nghiệm lập trình kéo-thả, xe kỹ sư, robot hình người và kính thực tế ảo; những hoạt động này cho thấy công nghệ có thể trở thành chất liệu học tập trực quan thay vì chỉ là nội dung để nghe giảng. Tuy vậy, số lượng mô hình hay cuộc thi không nên là thước đo duy nhất. Điều đáng giữ lại là cơ hội cho trẻ tự làm, sai, giải thích và cải tiến. Giáo dục STEM phát huy ý nghĩa khi những trải nghiệm đó trở thành một phần đều đặn của việc học, giúp năng lực sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề được rèn luyện qua thời gian.
