Camera biến kho hàng thành điểm cảnh giới
Buôn lậu thực phẩm là hoạt động đưa hàng hóa không được kiểm soát hợp pháp qua biên giới để tập kết, vận chuyển và tiêu thụ, thường đi kèm thủ đoạn che giấu nguồn gốc và né tránh lực lượng chức năng. Vụ việc tại Lào Cai cho thấy cách thức ấy không dừng ở việc giấu hàng trong hành lý: camera theo dõi, người cảnh giới và việc đổi lộ trình được kết hợp thành một mạng lưới báo động. Ngày 27/10, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lào Cai cho biết đang điều tra đường dây đưa thực phẩm không rõ nguồn gốc từ Trung Quốc vào Việt Nam để tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô vận chuyển, mà là việc các đối tượng tìm cách quan sát ngược hoạt động của lực lượng chức năng, biến kho hàng và tuyến đường thành mắt xích giám sát.
Theo thông tin điều tra ban đầu, đường dây có khoảng 30–50 người, với nhiệm vụ được phân chia từ vận chuyển, tiếp nhận, bảo quản đến phân phối. Các đối tượng lắp camera tại kho, bố trí người canh gác và theo dõi dọc tuyến vận chuyển để phát hiện lực lượng chức năng rồi báo cho đồng bọn. Đây là thủ đoạn đáng lo vì nó giúp những người tổ chức có thêm thời gian chuyển hướng hoặc che giấu hàng, trong khi người trực tiếp mang vác có thể chỉ là mắt xích dễ thay thế.
Ngụy trang người vận chuyển, cất giấu hàng trong hành lý
Cách qua mặt tại cửa khẩu dựa vào những chuyến đi lặp lại và vẻ ngoài ít gây chú ý. Người vận chuyển bị nghi giả làm cư dân biên giới hoặc khách du lịch, giấu trứng gà non trong ba lô, túi xách rồi xuất nhập cảnh nhiều lần. Sau khi vào Việt Nam, hàng được đưa về kho có hệ thống bảo quản lạnh; một số người còn đi xe máy qua khu đông dân cư và liên tục đổi tuyến để tránh bị theo dõi. Những chi tiết này cho thấy kiểm tra từng chuyến riêng lẻ có thể chưa đủ nếu phía sau là một quy trình có người nhận hàng, giữ kho và chuyển tiếp.
Khoảng 10h50 ngày 25/10, lực lượng chức năng phát hiện Nguyễn Quang L. và Trần Đức T. vận chuyển tổng cộng 60 kg trứng gà non tại luồng nhập cảnh Cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Cùng thời điểm, một tổ công tác khám xét kho ở phường Lào Cai, phát hiện thêm 641 kg trứng gà non do một người trông giữ, bảo quản. Hàng có dấu hiệu chảy nước, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp và không được khai báo hải quan. Việc phát hiện cả người mang hàng lẫn kho tập kết giúp hé lộ mắt xích phía sau, thay vì chỉ xử lý một chuyến vận chuyển đơn lẻ.
Hơn 6 tấn hàng đông lạnh bị phát hiện ở Quảng Ninh
Một vụ việc khác cho thấy vận chuyển thực phẩm trái phép không chỉ diễn ra bằng hành lý cá nhân. Khoảng 5h ngày 22/10, tại khu vực biên giới Hồ Tràng Vinh, thuộc thôn Pò Hèn, lực lượng biên phòng Quảng Ninh phát hiện 11 người đang bốc vác, vận chuyển hàng; một số đối tượng tìm cách bỏ chạy bằng bè mảng và ô tô. Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ 5.150 kg nầm lợn đông lạnh, 1.000 kg trứng gà non đông lạnh, ba bè mảng gắn máy và một xe bán tải. Tổng lượng thực phẩm không rõ nguồn gốc vượt 6 tấn, trong đó một số hàng đã bốc mùi hôi thối.
Theo lời khai ban đầu, những người bị phát hiện được thuê bốc vác; hàng được chuyển từ ô tô xuống bè mảng từ tối hôm trước, men theo lòng hồ đến địa điểm định sẵn rồi chờ đưa lên bờ. Lực lượng chức năng bắt giữ nhóm khi hàng đang được chuyển lên xe. Hai vụ việc ở Lào Cai và Quảng Ninh có phương thức vận chuyển khác nhau, nhưng cùng cho thấy đường dây dựa vào nhiều chặng và nhiều người để đưa thực phẩm không rõ nguồn gốc vào lưu thông. Camera theo dõi ở Lào Cai càng nhấn mạnh rằng cuộc đấu tranh không chỉ là kiểm tra hàng hóa, mà còn phải lần ra mạng lưới cảnh giới và điều phối.
Trọng tâm tiếp theo là làm rõ cả mạng lưới
Biên phòng Lào Cai đang điều tra, làm rõ đường dây vận chuyển từ Trung Quốc vào Việt Nam; vụ việc hơn 6 tấn hàng tại Quảng Ninh cũng tiếp tục được xác minh để xử lý theo quy định. Đây là bước cần thiết: nếu chỉ dừng ở người mang vác hoặc trông kho, những mắt xích tổ chức, cảnh giới và phân phối có thể vẫn nằm ngoài tầm xử lý.
Điều đáng lưu tâm trong các vụ buôn lậu thực phẩm này là sự kết hợp giữa che giấu hàng và giám sát lực lượng truy bắt. Camera không làm hàng hóa hợp pháp hơn; nó chỉ giúp đường dây tìm cách kéo dài hoạt động và cảnh báo nhau khi có nguy cơ bị phát hiện. Vì vậy, phát hiện kho, tuyến đi và cách truyền tin phải được xem như những phần liên kết của cùng một cuộc điều tra. Kết luận sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan chức năng xác định đầy đủ vai trò từng người và nguồn gốc hàng hóa, chứ không chỉ vào số lượng bị thu giữ.
