Chính sách hỗ trợ học bơi TP.HCM: bước đi mạnh để bảo vệ trẻ em
Chính sách hỗ trợ học bơi TP.HCM là đề xuất nghị quyết nhằm dùng ngân sách nhà nước để chi trả phần lớn chi phí khóa học bơi và đưa đón cho học sinh, học viên chưa đạt kỹ năng bơi an toàn, qua đó phổ cập kỹ năng nước cơ bản và giảm thiểu nguy cơ đuối nước trẻ em trên địa bàn thành phố. Đây không phải là ưu đãi mang tính phong trào, mà là chủ trương an toàn công cộng cần được phụ huynh quan tâm như một “bảo hiểm kỹ năng sống” bắt buộc cho con em. Theo dự thảo, các em ở tất cả cấp học phổ thông và giáo dục thường xuyên, tại cả trường công lập lẫn ngoài công lập, đều được xem xét hỗ trợ nếu chưa đạt yêu cầu về kỹ năng bơi an toàn và tự nguyện đăng ký tham gia khóa học. Mỗi học sinh, học viên chỉ được hỗ trợ một lần trong suốt quá trình học theo chương trình giáo dục phổ thông hoặc giáo dục thường xuyên, nên phụ huynh cần tính toán đăng ký đúng thời điểm.
Quan điểm đáng nói ở đây là thành phố đã nhìn nhận học bơi như một năng lực sinh tồn tối thiểu chứ không chỉ là môn thể thao. Đối với các gia đình có thu nhập trung bình, một khóa học bơi chuẩn bài thường là khoản chi không nhỏ, cộng thêm chi phí đi lại và thời gian của người lớn. Khi nhà nước chủ động gánh phần chi phí này, chính sách học bơi miễn phí trên thực tế trở thành cú hích giúp việc học bơi không còn là “đặc quyền” của những gia đình khá giả mà trở thành một phần bình thường của tuổi thơ. Đó là sự dịch chuyển tư duy đáng hoan nghênh: phòng chống đuối nước trẻ em phải bắt đầu từ kỹ năng bơi an toàn học sinh, thay vì trông chờ vào các giải pháp can thiệp sau tai nạn.
Vì sao chính sách ra đời lúc này: những con số khiến phụ huynh phải giật mình
Nếu phụ huynh còn băn khoăn “có cần thiết phải phổ cập học bơi không”, thì các số liệu hiện nay là lời cảnh báo rõ ràng. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, toàn thành phố hiện có hơn 2,1 triệu học sinh, học viên, trong đó khoảng 59,45% chưa biết bơi; riêng bậc tiểu học, tỷ lệ học sinh chưa có kỹ năng bơi an toàn lên tới hơn 75%. Nghĩa là trong một lớp 30 em tiểu học, trung bình có hơn 20 em không thể tự bảo vệ mình nếu rơi xuống nước. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, khu vui chơi, kênh rạch, hồ cảnh quan, chung cư có hồ bơi xuất hiện khắp nơi, khoảng trống kỹ năng này là quá nguy hiểm.
Thực tế, phần lớn cơ sở giáo dục ở TP.HCM chưa có hồ bơi; việc tổ chức dạy bơi phải thuê địa điểm bên ngoài, kéo theo chi phí phát sinh về đi lại, quản lý và bảo đảm an toàn. Đây là nguyên nhân khiến nhiều trường dù nhận thức rõ tầm quan trọng của phòng chống đuối nước trẻ em vẫn loay hoay trong khâu triển khai. Chính sách hỗ trợ học bơi TP.HCM đang cố gỡ nút thắt này: thay vì từng trường tự xoay sở, thành phố đứng ra thiết kế chương trình bơi an toàn, chuẩn hóa số buổi học, kiểm tra đánh giá và đảm trách thêm phần lớn chi phí. Đối với phụ huynh, điều đó đồng nghĩa với việc con có cơ hội học trong một khung chương trình nhất quán, được giám sát chặt chẽ về chất lượng lẫn an toàn.
Chương trình học bơi được thiết kế thế nào và con bạn sẽ nhận được gì?
Điểm tích cực của chính sách mới nằm ở chỗ không chỉ nói chung chung “phải biết bơi” mà quy định khá rõ về cấu trúc khóa học. Khóa học gồm tối đa 16 buổi, trong đó có 15 buổi học và một buổi kiểm tra, đánh giá kết quả cuối khóa. Kinh phí hỗ trợ bao gồm chi phí thuê địa điểm, giáo viên hoặc huấn luyện viên, lực lượng cứu hộ, công tác kiểm tra, đánh giá đầu vào và cuối khóa. Nói cách khác, phụ huynh không chỉ được hỗ trợ học phí cơ bản, mà còn yên tâm về đội ngũ chuyên môn và hệ thống bảo đảm an toàn đi kèm. Trang phục bơi và vật dụng cá nhân vẫn do người học tự trang bị, nhưng đây là phần dễ chủ động với chi phí thấp, không phải rào cản quá lớn.
Về đối tượng thụ hưởng, dự thảo nhấn mạnh chính sách áp dụng đối với học sinh các cấp học và học viên giáo dục thường xuyên tại các cơ sở giáo dục công lập, ngoài công lập chưa đạt yêu cầu về kỹ năng bơi an toàn và tự nguyện đăng ký tham gia khóa học. Điều này có hai hàm ý. Thứ nhất, chính sách ưu tiên các em chưa biết bơi hoặc bơi kém, tránh tình trạng tận dụng hỗ trợ cho những khóa nâng cao không cần thiết. Thứ hai, yếu tố “tự nguyện” cho thấy nhà trường sẽ không ép buộc mà khuyến khích; phần quyết định cuối cùng vẫn thuộc về gia đình. Tuy vậy, nhìn từ góc độ phòng chống đuối nước trẻ em, phụ huynh nên coi việc đăng ký cho con như một nhiệm vụ, không phải lựa chọn tùy hứng.
Hỗ trợ đưa đón và bài toán hạ tầng: chính sách có giải được khó cho trường và phụ huynh?
Một điểm sáng khác của chính sách hỗ trợ học bơi TP.HCM là không bỏ quên câu chuyện đưa đón, yếu tố thường khiến phụ huynh e ngại. Nếu được thông qua, người học không chỉ được hỗ trợ kinh phí khóa học mà còn được hỗ trợ chi phí đưa đón đến địa điểm học đối với những trường chưa có hồ bơi. Dự thảo đề xuất hỗ trợ chi phí vận chuyển tập trung đưa, đón học sinh từ trường đến địa điểm học bơi và ngược lại, góp phần tạo điều kiện để nhiều học sinh được tiếp cận chương trình học một cách thuận lợi hơn. Với cách thiết kế này, phụ huynh không phải tất bật sắp xếp thời gian đưa con đi học bơi riêng lẻ, giảm áp lực về công việc và di chuyển.
Tất nhiên, câu hỏi đặt ra là hạ tầng hồ bơi có đủ để đáp ứng nhu cầu học bơi an toàn học sinh hay không. Trước đó, thành phố đã yêu cầu các địa phương dành quỹ đất và ưu tiên bố trí ngân sách xây dựng hồ bơi tại khu vực gần trường học, khu vực đông dân cư, đặc biệt quan tâm đến các quận, huyện chưa có hồ bơi hoặc hồ bơi chưa đạt chuẩn như Quận 7, 9, 11, 12, Bình Tân, Cần Giờ, Củ Chi, Nhà Bè, Hóc Môn. Dù tiến độ xây dựng ở từng nơi có thể khác nhau, việc song song phát triển hạ tầng và ban hành chính sách hỗ trợ là cách tiếp cận hợp lý: nhu cầu học bơi tăng sẽ tạo áp lực tích cực để các quận, huyện đẩy nhanh việc đầu tư hồ bơi đạt chuẩn.
Phụ huynh cần làm gì để tận dụng chính sách và bảo vệ con khỏi nguy cơ đuối nước?
Theo tính toán, nếu toàn bộ học sinh, học viên thuộc diện thụ hưởng tham gia ngay trong năm học 2026-2027, tổng kinh phí hỗ trợ có thể lên tới hơn 1.199 tỷ đồng. Chương trình dự kiến tiếp tục được triển khai trong các năm học tiếp theo nhằm từng bước nâng cao tỷ lệ học sinh biết bơi, góp phần phòng, chống tai nạn đuối nước và tăng cường kỹ năng an toàn cho học sinh. Quy mô ngân sách lớn cho thấy đây không phải chính sách ngắn hạn mà là chiến lược dài hơi. Phụ huynh vì vậy nên chuẩn bị tâm thế: đăng ký cho con càng sớm càng tốt khi nhà trường triển khai, chủ động phối hợp trong khâu khảo sát đầu vào, theo dõi tiến độ học và kiểm tra kỹ năng sau khóa.
Trong kế hoạch bơi an toàn, phòng, chống đuối nước trẻ em giai đoạn 2016-2020, thành phố đặt mục tiêu có 40% trẻ em trong độ tuổi tiểu học, THCS biết kỹ năng an toàn trong môi trường nước, đồng thời giảm 6% trẻ em tử vong do tai nạn đuối nước so với năm 2016. Những mục tiêu này sẽ khó đạt nếu phụ huynh coi học bơi là hoạt động phụ, xếp sau học thêm văn, toán, ngoại ngữ. Về bản chất, chính sách học bơi miễn phí hiện nay chỉ tạo điều kiện; hiệu quả thực sự phụ thuộc vào việc chúng ta có đưa con tới hồ bơi hay không. Khi một khóa học bơi có cấu trúc rõ ràng, được nhà trường quản lý, có hỗ trợ đưa đón và chi phí, từ chối tham gia gần như đồng nghĩa với việc bỏ qua cơ hội bảo vệ sinh mạng của con bằng kỹ năng tự cứu cơ bản.
