Học bơi là kỹ năng tự bảo vệ, không chỉ là môn thể thao
Học bơi cho học sinh là quá trình rèn kỹ năng di chuyển an toàn dưới nước, nhận diện nguy hiểm và biết cách tự bảo vệ trước nguy cơ đuối nước. Vì thế, mở rộng cơ hội học bơi không thể chỉ dừng ở lời vận động: học sinh cần lớp học phù hợp, địa điểm thuận tiện và hỗ trợ đủ để gia đình không phải từ bỏ vì trở ngại chi phí.
Đề xuất của TPHCM nhắm vào học sinh lớp 3, 4 và 5 tại trường công lập chưa có chứng nhận biết bơi an toàn, thuộc 88 địa bàn nguy cơ cao. Danh sách gồm một đặc khu, 41 phường và 46 xã, trong đó có khu vực ven biển, ven sông lớn hoặc gần công trình thủy lợi, đập dâng và hồ chứa nước. Đây là cách ưu tiên nguồn lực theo rủi ro, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng số em thực sự đến được lớp và hoàn thành khóa học.
Hỗ trợ chi phí có thể gỡ một rào cản lớn
Theo dự thảo nghị quyết đang được lấy ý kiến, TPHCM đề xuất hỗ trợ tối đa 700.000 đồng tiền học bơi và 320.000 đồng chi phí vận chuyển cho mỗi khóa của học sinh thuộc diện thụ hưởng. Mức hỗ trợ đi cùng chi phí đi lại là điểm đáng chú ý: một lớp học có thể nằm ngoài trường, nên tiền xe cũng ảnh hưởng đến việc trẻ có tham gia đều đặn hay không.
Chính sách hỗ trợ học phí bơi có lợi thế về khả năng mở rộng trên nhiều địa bàn, nhưng bản thân khoản hỗ trợ không tạo ra hồ bơi hay lịch học. Các trường ở phía Đông Nam Lâm Đồng cho thấy tổ chức thực tế cần cả địa điểm, phương tiện và người quản lý: Trường THCS Trưng Vương bố trí xe đưa đón, phân công giáo viên theo dõi học sinh; hộ nghèo được miễn học phí, hộ cận nghèo được giảm 50% theo hồ sơ xác nhận. Hỗ trợ tiền chỉ phát huy tác dụng khi gắn với lớp học sẵn có và an toàn.
Lớp miễn phí đưa cơ hội đến gần trẻ em khó khăn
Tại Bình Dương, chiều 25.10, Trung tâm Hoạt động Thanh niên Bình Dương bế giảng hai lớp dạy bơi miễn phí cho 40 học sinh là con công nhân có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực Bến Cát, Chánh Phú Hòa và Thới Hòa. Chương trình tiếp cận thẳng nhóm gia đình chưa có điều kiện cho con học bơi, thay vì chờ phụ huynh tự tìm lớp và tự lo chi phí.
Theo trung tâm, ba lớp miễn phí khác dành cho 60 học sinh sẽ tiếp tục được hướng dẫn và kết thúc trong tháng 11.2026. Mô hình này cho thấy dạy bơi miễn phí có thể đưa trẻ đến với việc học khi điều kiện kinh tế là rào cản; tuy nhiên, lớp ngắn hạn cần được nối tiếp bằng cơ hội luyện tập và củng cố kỹ năng. Chứng nhận hoàn thành khóa học là dấu mốc hữu ích, nhưng phòng tránh đuối nước còn đòi hỏi trẻ biết tránh khu vực nguy hiểm và không tự ý xuống nước.
Địa điểm và lịch học quyết định cơ hội tiếp cận
Ở phía Đông Nam Lâm Đồng, Trường THCS Trưng Vương tổ chức các đợt học bơi an toàn cho học sinh lớp 6 đến lớp 9 trong năm học 2026–2027. Mỗi tuần các em học hai tiết trong tám tuần tại hồ bơi ở phường Phan Thiết; nhà trường sắp xếp xe đưa đón và giáo viên quản lý. Trường Tiểu học Xuân An duy trì 12 tiết bơi mỗi năm trong nội dung thể dục tự chọn, với hồ bơi di động ngay trong khuôn viên; tỷ lệ tham gia gần 100%, trừ học sinh không đủ sức khỏe.
Hai cách tổ chức cho thấy khoảng cách và cơ sở vật chất có thể quyết định việc học sinh có tham gia hay không. Hồ bơi trong trường giảm trở ngại đi lại; xe đưa đón giúp trường tiếp cận địa điểm bên ngoài. Ngược lại, nơi thiếu hồ bơi, kinh phí hoặc sự phối hợp với phụ huynh sẽ khó duy trì lớp, nhất là khi bơi là nội dung tự chọn. Vì vậy, chính sách hỗ trợ, lớp miễn phí và mô hình trường học cần được kết nối thay vì triển khai rời rạc.
Ngành giáo dục tỉnh cho biết sẽ đẩy mạnh phong trào học bơi trong năm học 2026–2027 và những năm tiếp theo, hướng tới mục tiêu mọi học sinh biết bơi và có kỹ năng an toàn dưới nước. Đó là mục tiêu đáng theo đuổi, nhưng cần đánh giá bằng khả năng tiếp cận thực tế: trẻ có lớp gần nhà, có người hướng dẫn và có thể theo học đến cuối khóa hay không.
Muốn giảm rủi ro, phải biến cơ hội thành lớp học thực
Hỗ trợ tiền học bơi giải quyết một phần gánh nặng cho gia đình; lớp miễn phí đưa trẻ khó khăn vào chương trình; còn nhà trường có thể gắn việc học với lịch học và quản lý học sinh. Không cách nào thay thế hoàn toàn hai cách còn lại. Nếu có kinh phí nhưng thiếu hồ bơi, trẻ vẫn khó học; nếu có lớp miễn phí nhưng địa điểm xa hoặc không có phương tiện, cơ hội cũng dễ bị bỏ lỡ.
Phòng tránh đuối nước cần được xem là một phần của năng lực tự bảo vệ, không chỉ là mục tiêu biết bơi. Những mô hình tốt cần dạy trẻ nhận diện nơi nguy hiểm, thận trọng với môi trường nước và có người lớn quản lý trong quá trình học. Kết hợp ngân sách, lớp học dễ tiếp cận và hướng dẫn an toàn là con đường thuyết phục hơn để mở rộng cơ hội cho học sinh, nhất là tại những địa bàn có nhiều sông, hồ và vùng ven biển.
