‘Tình yêu có thể’ – cú trở lại mang tính biểu tượng của Lee Chang-dong
“Tình yêu có thể” (Possible Love) của Lee Chang-dong là một phim tâm lý – xã hội xoay quanh hai gia đình ở hai đầu khoảng cách giai cấp, một bên là công nhân bị ảnh hưởng bởi cuộc tái cơ cấu và đàn áp công đoàn, một bên là nữ đạo diễn phim tài liệu giàu có, qua đó soi chiếu tiền bạc, quyền lực và những cách con người kết nối trong một xã hội đầy bất bình đẳng. Điều đáng nói không phải chỉ là việc Lee Chang-dong trở lại sau 8 năm vắng bóng kể từ “Burning”, mà là cách ông chọn trở lại: bằng một dự án được xây dựng như tuyên ngôn đạo đức của người làm phim trước nỗi đau giai cấp. Tình yêu có thể Lee Chang-dong không phải phim “dễ xem”, mà là lời thách thức gửi tới cả khán giả lẫn giới làm nghề. Việc phim được chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 (BIFF) trong hạng mục Icon và đoạt Giải thưởng Lớn của Ban Giám Khảo tại Liên hoan phim Venice lần thứ 83 cho thấy đây không chỉ là cú trở lại, mà là một bước nhảy vọt về vị thế của điện ảnh Hàn Quốc trên bản đồ thế giới.
Dàn diễn viên Hàn Quốc hạng A: khi biểu tượng cùng đứng chung khung hình
Nếu kịch bản là xương sống thì dàn diễn viên Hàn Quốc trong “Tình yêu có thể” là trái tim của bộ phim. Sự kết hợp của Jeon Do-yeon, Seol Kyung-gu, Zo In-sung và Cho Yeo-jeong biến dự án này thành một cuộc tái hợp hiếm có của những biểu tượng điện ảnh Hàn Quốc. Đây không phải kiểu “all-star cast” để câu khách, mà là một lựa chọn mang tính tuyên bố: Lee Chang-dong cần những người đã đi qua nhiều vai diễn, nhiều tầng cảm xúc, để gánh vác câu chuyện về nỗi đau lao động và quyền lực của cái nhìn. Jeon Do-yeon – người từng cùng Lee tạo nên “Miryang” – trở lại với vai Mi-ok, một nữ công nhân đeo khẩu trang cả trong đời sống lẫn cảm xúc. Seol Kyung-gu hóa thân thành Ho-seok, người thợ hàn mất việc sau cuộc đàn áp công đoàn, mang trên mình sự kiệt quệ của cả một tầng lớp. Jeon Do-yeon Zo In-sung cùng xuất hiện trong các cảnh quây quần nướng thịt mà Jo In-sung gọi là “phần tung hứng thú vị nhất”, nơi bốn nhân vật với mục đích và tính cách khác nhau va chạm trực diện. Khi những gương mặt quen thuộc này đứng cạnh nhau, khán giả không chỉ xem một bộ phim, mà còn chứng kiến lịch sử diễn xuất Hàn Quốc hội tụ trong cùng một khung hình.
Quyền lực của cái nhìn: Cho Yeo-jeong và đứa trẻ Cheol-i
Điểm sắc bén nhất của Tình yêu có thể Lee Chang-dong nằm ở việc bộ phim không chỉ kể câu chuyện về giai cấp, mà còn mổ xẻ quyền lực của người cầm máy quay. Đề xuất của đồng biên kịch Oh Jeong-mi – đưa vào góc nhìn của một đạo diễn phim tài liệu – đã khiến dự án vốn bị ngưng trệ chuyển động trở lại. Khi nhân vật Lee Ye-ji của Cho Yeo-jeong xuất hiện cùng chiếc máy quay, câu chuyện lập tức xoay trục: ai được nhìn, ai bị nhìn, và cái nhìn ấy mang theo thứ quyền lực nào. Lee Chang-dong nói rõ: “Việc ai đó cầm máy tức là ai đó đang nhìn ai đó, và hành động nhìn tự thân đã mang quyền lực.” Câu nói này xứng đáng được trích lại như một tuyên ngôn về đạo đức hình ảnh. Song song với Ye-ji, ánh mắt của cậu bé Cheol-i – đứa con trong gia đình công nhân – được xây dựng như một cái nhìn “hơi siêu việt”, mang đặc điểm hội chứng Asperger, đôi lúc giống như ánh nhìn của chính khán giả hoặc một “ánh nhìn của Chúa” theo gợi ý từ loạt phim “Decalogue”. Sự đối thoại giữa hai kiểu nhìn này khiến bộ phim không chỉ kể về bất công, mà còn chất vấn cách chúng ta quan sát bất công.
Phong cách chỉ đạo “đừng diễn” và sự công bằng của ánh trăng
Điều làm “Tình yêu có thể” khác với nhiều phim BIFF 2026 khác là cách Lee Chang-dong đối xử với diễn viên: ông yêu cầu họ “đừng diễn”. Jeon Do-yeon kể rằng trên trường quay, thay vì đòi hỏi những màn trình diễn bùng nổ, đạo diễn muốn cô “nói và cảm nhận để lời thoại nghe như lời của chính mình”, giữ tâm thế mở và bỏ rỗng suy nghĩ. Seol Kyung-gu thì chỉ thấy vui nhất khi nghe nhận xét rằng anh “trông như đang sống trên màn ảnh”, còn Cho Yeo-jeong tin rằng kịch bản đã chứa sẵn mọi thứ, nên nhiệm vụ của cô là yên lặng và tin vào khoảnh khắc. Cách làm này không phải trò “giả tự nhiên” đang thịnh hành, mà là nỗ lực trả lại sự công bằng cho nhân vật: không ai bị biến thành biểu tượng một chiều, tất cả đều là con người cụ thể. Không ngẫu nhiên mà ê-kíp nhắc đến hình ảnh “ánh trăng chiếu công bằng với mọi người” khi nói về phim; đó là tuyên bố thẩm mỹ: Lee Chang-dong dùng ánh trăng của điện ảnh để soi đều lên công nhân bị sa thải, đạo diễn giàu có, đứa trẻ Asperger, và cả khán giả đang ngồi trong rạp.
Ý nghĩa của một dự án đặc biệt: khi giải thưởng chỉ là phần phụ
Phim BIFF 2026 “Tình yêu có thể” đã được mời vào hạng mục Icon tại Busan và giành Giải thưởng Lớn của Ban Giám Khảo (Silver Lion Grand Jury Prize) tại Venice – lần đầu tiên trong lịch sử điện ảnh Hàn Quốc có một tác phẩm đạt được vinh dự này. Nhưng nếu chỉ nhìn vào huy chương, ta sẽ bỏ lỡ điều quan trọng hơn: đây là bộ phim mà đạo diễn phải tự hỏi “liệu tôi có tư cách để kể câu chuyện của họ không” trước khi bấm máy. Sự tái hợp của Jeon Do-yeon Zo In-sung, Seol Kyung-gu và Cho Yeo-jeong không chỉ tạo nên dàn diễn viên Hàn Quốc đáng mơ ước, mà còn cho thấy một thế hệ ngôi sao sẵn sàng dùng danh tiếng của mình để kể câu chuyện về công nhân bị sa thải, về những đường ranh giai cấp và những ham muốn không nói ra. Trong một thời đại mà điện ảnh Hàn đang bị kéo mạnh về phía thương mại, Tình yêu có thể Lee Chang-dong là lời nhắc rằng sức mạnh lớn nhất của phim ảnh vẫn nằm ở khả năng nhìn thẳng vào những bất công và đặt câu hỏi: chúng ta yêu nhau “có thể” đến đâu, khi tiền bạc và quyền lực luôn chen vào giữa.
