Một chiến thắng làm nên lịch sử cho Lee Chang-dong và phim Hàn
Possible Love Venice là cột mốc nơi bộ phim Tình yêu khả dĩ của đạo diễn Lee Chang-dong trở thành tác phẩm Hàn Quốc đầu tiên giành Silver Lion Grand Jury Prize, giải thưởng lớn của Ban giám khảo và cũng là vinh dự cao thứ hai tại Liên hoan phim Venice, khẳng định bước nhảy vọt của phim Hàn Quốc quốc tế trên một trong ba sân khấu điện ảnh danh giá nhất thế giới.
Ngày 12-9 theo giờ địa phương, Possible Love chiến thắng Silver Lion Grand Jury Prize tại Liên hoan phim Venice lần thứ 83, sau khi nhận màn đứng ovation kéo dài sáu đến bảy phút trong buổi công chiếu thế giới. Quan trọng hơn con số là cảm giác: khán phòng Lido đã công nhận không chỉ một bộ phim, mà cả tiếng nói kiên định của Lee Chang-dong sau tám năm im lặng sáng tác. Đây cũng là lần ghi nhận quốc tế lớn nhất của ông sau 24 năm, kể từ khi đoạt Sư tử Bạc Đạo diễn với Oasis. Thông điệp rất rõ: lịch sử Venice đang được viết lại, và lần này có tên một đạo diễn Hàn Quốc ở vị trí trung tâm.
Từ Oasis đến Possible Love: một vòng cung 24 năm được khép lại
Khi Lee Chang-dong bước lên sân khấu Venice nhận Giải thưởng lớn của Ban giám khảo, đó không chỉ là khoảnh khắc vinh danh một phim mới, mà là điểm kết của một vòng cung kéo dài 24 năm trong sự nghiệp. Từ Oasis – tác phẩm mang về cho ông Sư tử Bạc Đạo diễn và giải FIPRESCI – đến Possible Love, đạo diễn này chưa bao giờ che giấu ám ảnh với những con người bị gạt ra rìa.
Theo chính lời ông, động lực làm Tình yêu khả dĩ xuất phát từ cú sốc trước vụ sa thải hàng loạt tại một tập đoàn lớn Hàn Quốc hơn mười năm trước, cuộc đình công bị cưỡng chế giải tán và vết thương xã hội còn lại. Ông tự chất vấn xu hướng phim ảnh “tiêu thụ nỗi đau của người khác”, rồi dùng Possible Love để trả lời bằng một đạo đức làm phim nghiêm khắc hơn: nếu đã ghi lại nỗi đau, người nghệ sĩ phải cùng gánh và tìm manh mối cho sự chữa lành. Chính triết lý này khiến chiến thắng Silver Lion Grand Jury Prize lần này không chỉ là giải thưởng, mà là sự thừa nhận một thái độ làm phim.
Jo In Sung, Jeon Do Yeon và câu hỏi đạo đức của thời lao động bất ổn
Trong Possible Love, Lee Chang-dong đặt hai cặp vợ chồng ở hai đầu thang xã hội đối diện nhau: một người chồng công nhân bị sa thải H-seok do Seol Kyung-gu thủ vai và vợ anh Mi-ok (Jeon Do-yeon), cùng nữ đạo diễn phim tài liệu Ye-ji (Cho Yeo-jeong) và người chồng giàu có Sang-woo (Jo In-sung). Họ gặp nhau khi làm phim tài liệu, và chính máy quay trở thành chiếc gương phơi bày khoảng cách giai cấp, quyền lực và ham muốn.
FIPRESCI nhận xét rằng sức mạnh của Possible Love nằm ở cách bộ phim tập trung vào các cuộc đấu tranh quyền lực, đồng thời đặt ra câu hỏi về bóc lột, giai cấp, sự vỡ mộng, tình yêu, ham muốn, sở hữu và đạo đức kể chuyện. Gần như mọi mối quan hệ trong phim, theo một tạp chí điện ảnh Anh, đều bị chi phối bởi “tiền hoặc sự thiếu tiền”. Khi một nữ đạo diễn giàu có dùng máy quay để ghi lại đời sống của cặp vợ chồng công nhân thất nghiệp, Lee Chang-dong hỏi thẳng: liệu quan sát và ghi chép nỗi đau người khác có trở thành một hình thức bóc lột mới? Đây là câu hỏi đạo đức ít phim Hàn chính thống dám đặt ra rõ đến vậy.
FIPRESCI, Silver Lion và bước nhảy mới của phim Hàn trên bản đồ quốc tế
Possible Love không chỉ dừng lại ở Silver Lion Grand Jury Prize – giải cao thứ hai của Liên hoan phim Venice – mà còn mang về Giải của Liên đoàn các nhà phê bình phim quốc tế (FIPRESCI) ở hạng mục tranh giải. Đây là lần thứ hai Lee Chang-dong nhận FIPRESCI tại Venice sau Oasis, cho thấy cộng đồng phê bình quốc tế coi ông là một trong những tiếng nói độc đáo nhất của phim Hàn Quốc quốc tế.
Possible Love được chấm điểm trung bình 4,61 trên thang 5 trong tổng hợp của Venezia News, với các tờ Screen International, The Hollywood Reporter và Le Monde đều dành điểm tuyệt đối. Một tờ báo Pháp khẳng định bộ phim xứng đáng vị trí cao trên bảng giải thưởng. Nhìn rộng hơn, việc một phim Hàn lần đầu giành Grand Jury Prize ở Venice cho thấy ảnh hưởng của điện ảnh Hàn trên các đường đua quốc tế danh giá đã vượt khỏi phạm vi “hiện tượng nhất thời”. Sau Cannes và Oscar, Venice nay là chiến tuyến mà phim Hàn không chỉ góp mặt, mà còn định hình lại chuẩn mực.
Từ Venice ra thế giới: vì sao ‘Possible Love’ là dấu mốc khó bỏ qua
Possible Love sẽ được chiếu tại một số rạp nội địa Hàn Quốc từ ngày 23-9, trước khi đến với khán giả toàn cầu trên Netflix vào ngày 6-11. Nghĩa là chiến thắng ở Venice không dừng lại ở một chiếc cúp, mà mở ra đường đi cụ thể: từ phòng chiếu Lido, phim bước thẳng vào hệ sinh thái streaming toàn cầu, nơi khán giả có thể tiếp cận tác phẩm gần như đồng thời.
Đối với người xem, điều này đồng nghĩa với việc một tác phẩm nghệ thuật mang tính tranh luận cao – từ vấn đề giai cấp đến đạo đức kể chuyện – không còn bị giới hạn ở festival. Với Possible Love Venice, Lee Chang-dong giải thưởng lần này vừa là sự hồi sinh cá nhân sau tám năm, vừa là lời nhắc rằng phim Hàn Quốc quốc tế đã sẵn sàng chơi ở “hạng nặng” mà không cần nhượng bộ thị hiếu dễ dãi. Nếu muốn hiểu vì sao điện ảnh Hàn không còn chỉ là làn sóng Hallyu mà là một lực lượng thẩm mỹ, Possible Love là bộ phim khó có thể bỏ qua.
