Trường nội trú biên cương: từ khoảng trống chính sách đến cú hích mang tên PETROVIETNAM
Trường nội trú biên cương là mô hình trường phổ thông có khu ăn, ở, sinh hoạt tập trung cho học sinh vùng biên, giúp các em không phải đi lại đường xa nguy hiểm, đồng thời được học tập trong cơ sở vật chất trường học đồng bộ, hiện đại và an toàn, qua đó thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng biên với đồng bằng và thành thị.
Trong bối cảnh cả nước triển khai chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền, Phong Thổ (Lai Châu) từng là một “điểm trống” về mô hình này. Dù địa bàn có khoảng 956 trường phổ thông, chỉ có khoảng 22 trường phổ thông dân tộc nội trú, phục vụ 7.644 học sinh. Khoảng trống nội trú cho thấy chính sách đúng nhưng nguồn lực ngân sách là chưa đủ. Ngày 5.9, khi Trường Phổ thông nội trú tiểu học và THCS PETROVIETNAM – Phong Thổ chính thức khai giảng năm học 2026-2027, hơn 1.000 học sinh vùng khó đã bước vào một quỹ đạo học tập hoàn toàn khác: học gần biên giới nhưng trong điều kiện không thua kém trường chuẩn ở trung tâm.
245 tỉ đồng và cách doanh nghiệp “đầu mỏ” tái định nghĩa trách nhiệm xã hội
Điểm đáng nói của Trường Phổ thông nội trú PETROVIETNAM - Phong Thổ không chỉ là sự hiện diện, mà là cách nó được hình thành: một doanh nghiệp đầu mỏ bỏ tiền thật, làm hạ tầng thật, cho một nhu cầu rất cụ thể của giáo dục vùng biên. Công trình được xây trên diện tích khoảng 6,15 ha, tổng mức đầu tư 280 tỉ đồng, trong đó PETROVIETNAM tài trợ 245 tỉ, ngân sách địa phương đối ứng 35 tỉ đồng. Đây là con số đủ lớn để bác bỏ quan điểm coi doanh nghiệp tài trợ giáo dục chỉ là “làm hình ảnh”.
Trong khoảng 10 tháng thi công “3 ca, 4 kíp”, ngôi trường từ công trường giữa núi rừng Tây Bắc biến thành một quần thể giáo dục hoàn chỉnh, kịp đưa vào sử dụng đúng dịp khai giảng, phục vụ khoảng 1.050 học sinh. Cụm công trình gồm 30 phòng học lý thuyết, 16 phòng bộ môn, nhà hiệu bộ, thư viện, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, sân thể thao, bể bơi, nhà công vụ giáo viên và các hạng mục phụ trợ. Khi một doanh nghiệp tài trợ giáo dục với quy mô như vậy, trách nhiệm xã hội không còn là vài suất quà cuối năm mà trở thành đầu tư chiến lược vào con người.
Khi cơ sở vật chất trường học thay đổi đường đến lớp của học sinh vùng cao
Trước khi có trường nội trú biên cương này, với nhiều học sinh ở các bản xa, đến trường nghĩa là phải dậy từ tờ mờ sáng, vượt dốc, lối mòn, khe suối; có em phải ở tạm những “tổ chim” dựng tạm gần điểm trường, phó mặc an toàn cho thời tiết và may rủi đường núi. Đó không chỉ là khó khăn, mà còn là nguyên nhân trực tiếp của tình trạng bỏ học, đứt gãy học tập – điều mà mọi khẩu hiệu về “bình đẳng cơ hội” đều không thể che lấp.
Sự xuất hiện của một khu trường nội trú với mô hình học tập, ăn ở tập trung đã cắt ngắn hành trình băng rừng, lội suối mỗi ngày, đồng thời mở ra môi trường giáo dục an toàn, đồng bộ và đầy đủ hơn. Khu nội trú bảo đảm chỗ ăn, ở sạch sẽ cho học sinh bản xa; thư viện, phòng bộ môn, nhà đa năng, sân thể thao, khu sinh hoạt văn hoá giúp các em có cơ hội tiếp cận giáo dục hiện đại ngay tại quê hương. Chính cảm giác yên tâm của cha mẹ và sự gắn bó của thầy cô với học trò trong môi trường ấy là thứ sẽ giữ chân học sinh với con chữ lâu dài.
“Thắp sáng tri thức” vùng biên: lợi ích kép cho an sinh và phát triển kinh tế
PETROVIETNAM gọi một trong bốn giá trị cốt lõi của mình là “Nghĩa tình”, và lựa chọn thực thi nó bằng cách kiên trì đầu tư vào những công trình như trường phổ thông nội trú ở Phong Thổ. Chỉ riêng giai đoạn 2011-2025, Tập đoàn đã chi hơn 10.300 tỉ đồng cho an sinh xã hội, riêng năm 2025 là hơn 1.300 tỉ đồng, trải rộng từ giáo dục, y tế đến hỗ trợ người nghèo và khắc phục thiên tai. Tại Lai Châu, các chương trình an sinh đã đạt khoảng 267 tỉ đồng, trong đó điểm nhấn là ngôi trường nội trú cùng phòng STEM trị giá 3 tỉ đồng dành riêng cho học sinh ở đây.
Từ ngọn lửa năng lượng khai thác từ lòng đất, doanh nghiệp đầu mỏ này đang góp phần thắp lên “ngọn lửa tri thức, niềm tin và khát vọng vươn lên” giữa vùng biên cương. Và điều quan trọng hơn những lễ khánh thành là tầm nhìn dài hạn: xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới không chỉ bổ sung cơ sở vật chất, mà là chính sách mở rộng cơ hội phát triển, thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao dân trí và đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ. Khi lực lượng lao động có tri thức lớn lên ngay từ biên giới, đó cũng là nền tảng an ninh, là động lực nội sinh cho phát triển kinh tế vùng biên.
Kết luận: Từ một ngôi trường đến một chuẩn mực mới cho doanh nghiệp tài trợ giáo dục
Trường Phổ thông nội trú PETROVIETNAM - Phong Thổ là minh chứng rằng doanh nghiệp tài trợ giáo dục không phải “điểm tô” cho báo cáo trách nhiệm xã hội, mà có thể trở thành lực kéo thực sự cho giáo dục vùng biên. Khi một trường nội trú biên cương hoàn thành trước hạn, đón hơn 1.000 học sinh vào năm học mới, điều thay đổi không chỉ là bức tranh cơ sở vật chất trường học địa phương, mà là cả đường chân trời tương lai của nhiều thế hệ học trò.
Từ góc nhìn chính sách, mô hình kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực doanh nghiệp cho giáo dục vùng biên cần được xem như một trụ cột, không phải ngoại lệ. Từ góc nhìn doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội không dừng ở hỗ trợ trước mắt mà phải “đặt Nghĩa tình vào đúng nơi có khả năng tạo ra giá trị bền vững nhất: đầu tư vào con người”. Nếu mỗi ngành kinh tế mũi nhọn coi việc thắp sáng tri thức ở biên cương là một phần sứ mệnh của mình, Phong Thổ sẽ không là câu chuyện lẻ loi, mà là khởi đầu của một chuẩn mực phát triển mới.
