Phòng ngừa hiệu quả phải bắt đầu từ sự phối hợp
Phối hợp bảo đảm an ninh trường học là việc công an, cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường và gia đình chia sẻ thông tin, giáo dục pháp luật, phát hiện sớm nguy cơ và cùng xử lý vấn đề phát sinh để giữ môi trường học tập an toàn. Đây không nên là hoạt động mang tính nghi thức hay chỉ được khởi động sau một vụ việc; hiệu quả nằm ở trách nhiệm rõ ràng và liên lạc thường xuyên.
Tại xã Tuyên Quang, công an xã, Phòng Văn hóa - Xã hội và hiệu trưởng các trường đã ký quy chế phối hợp, phân định trách nhiệm trong trao đổi thông tin, phòng ngừa, phát hiện và giải quyết vấn đề về an ninh, trật tự trong giáo dục. Công an xã Phan Rí Cửa và Phòng Văn hóa - Xã hội cũng ký quy chế, thống nhất tuyên truyền pháp luật, nắm tình hình và phối hợp bảo đảm trật tự tại cơ sở giáo dục lẫn hoạt động giáo dục. Hai ví dụ cho thấy quy chế có giá trị khi biến cam kết chung thành cách làm cụ thể, giúp các bên chủ động thay vì chờ sự việc vượt khỏi khả năng xử lý của trường.
Tuyên truyền và hiện diện đúng lúc
Phòng ngừa vi phạm cần chạm đến những tình huống học sinh gặp hằng ngày: đi lại, xung đột bạn bè, chất gây nghiện và rủi ro trên mạng. Ở xã Tuyên Quang, công an địa phương tổ chức bốn đợt tuyên truyền về an toàn giao thông, phòng chống bạo lực học đường và vận động giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, với 100 giáo viên và 1.896 học sinh tham dự. Quy mô này cho thấy tuyên truyền có thể tiếp cận đông đảo cộng đồng trường học, nhưng cần được nối tiếp bằng hoạt động thường xuyên, phù hợp lứa tuổi.
Tại Trường THPT Quốc Tuấn, công an xã An Quang và nhà trường thống nhất lồng ghép phổ biến pháp luật trong sinh hoạt dưới cờ và ngoại khóa, tập trung vào giao thông, bạo lực học đường, ma túy, thuốc lá điện tử, lừa đảo và xâm hại trên không gian mạng. Cách tiếp cận này đáng ghi nhận vì không dừng ở việc nêu điều cấm: học sinh còn được hướng dẫn nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ. An toàn học đường bền vững hơn khi các em hiểu hậu quả, biết tìm trợ giúp và được người lớn lắng nghe.
Rõ vai trò, giữ liên lạc hai chiều
Nhà trường có lợi thế gần gũi học sinh và theo dõi diễn biến hằng ngày; giáo viên chủ nhiệm cùng ban giám hiệu có thể nhận ra thay đổi trong hành vi, mâu thuẫn hoặc dấu hiệu cần hỗ trợ. Trường THPT Quốc Tuấn cho biết sẽ phổ biến chỉ đạo của chính quyền đến cán bộ, giáo viên và phụ huynh, đồng thời gắn trách nhiệm giáo viên chủ nhiệm với quản lý, giáo dục đạo đức, lối sống. Vai trò của công an là hỗ trợ chuyên môn pháp luật, nắm tình hình, phòng ngừa và xử lý hành vi vượt khỏi phạm vi giáo dục thông thường. Phân công rành mạch giúp bảo vệ học sinh mà không biến nhà trường thành nơi chỉ chú trọng kỷ luật.
Hai đơn vị ở An Quang dự kiến duy trì kênh thông tin hai chiều và đường dây nóng giữa công an, ban giám hiệu và Hội Cha mẹ học sinh để nhận biết sớm mâu thuẫn, biểu hiện vi phạm và phối hợp giải quyết. Trường cũng cùng công an duy trì mô hình “Cổng trường an toàn giao thông”, kiểm tra việc chấp hành quy định khi học sinh đi xe máy, xe máy điện và ngăn hành vi nguy hiểm như điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm hoặc mang hung khí. Liên lạc nhanh và kiểm tra có mục tiêu có thể giảm khoảng trống giữa phát hiện ở trường và hỗ trợ từ địa phương.
Đo hiệu quả bằng sự an toàn hằng ngày
Việc phối hợp có ý nghĩa đặc biệt với những trường đông học sinh: THPT Quốc Tuấn có quy mô gần 1.600 cán bộ, giáo viên và học sinh. Nhưng số buổi tuyên truyền hay quy chế được ký không nên là thước đo duy nhất. Điều quan trọng hơn là học sinh có biết báo tin, người lớn có phản hồi kịp thời, mâu thuẫn được tháo gỡ sớm và nguy cơ có giảm trong đời sống trường học hay không.
Các quy chế tại Tuyên Quang và Phan Rí Cửa đặt nền tảng để tiếp tục trao đổi thông tin, nắm tình hình và triển khai đồng bộ biện pháp bảo đảm an ninh, trật tự trong giáo dục. Hướng đi này cần được duy trì liên tục, với cách ứng xử lấy giáo dục và bảo vệ học sinh làm trọng tâm, đồng thời xử lý nghiêm hành vi gây nguy hiểm. Kết luận rất rõ: an ninh trường học không thể do riêng công an hay nhà trường bảo đảm. Chỉ khi chính quyền, giáo viên, gia đình và lực lượng chức năng cùng hành động từ sớm, phòng ngừa vi phạm mới trở thành nền nếp và an toàn học đường mới có ý nghĩa thực chất.
