Giáo dục pháp luật phải đi cùng phòng ngừa
Giáo dục pháp luật học đường là quá trình giúp học sinh hiểu quy định liên quan đến đời sống, biết tự bảo vệ mình và hình thành cách ứng xử có trách nhiệm trong môi trường học tập. Hai mô hình tại phường Hoa Lư và xã Quyết Thắng cùng hướng đến mục tiêu ấy, nhưng chọn những điểm bắt đầu khác nhau.
Tại Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Hoa Lư, hội nghị ra mắt mô hình “Pháp luật cùng em đến trường” đã công bố quyết định thành lập mô hình, Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, đồng thời phân công trách nhiệm để hoạt động được duy trì thường xuyên. Trước đó, Công an phường khảo sát thực trạng tuyên truyền pháp luật và xác định những nguy cơ vi phạm ở lứa tuổi học sinh làm căn cứ xây dựng nội dung phù hợp.
Cách tiếp cận này đáng chú ý vì không xem tuyên truyền là vài buổi phổ biến quy định rời rạc. Khi nội dung xuất phát từ tình hình thực tế và gần với tâm lý tuổi học trò, kiến thức có cơ hội trở thành kỹ năng nhận diện rủi ro, tự bảo vệ và góp phần xây dựng trường học an toàn.
Hoa Lư chọn đưa kiến thức đến gần học sinh
Mô hình ở Hoa Lư đặt trọng tâm vào đổi mới cách tuyên truyền theo hướng thiết thực, gần gũi, phù hợp với lứa tuổi. Nội dung dự kiến gắn với đời sống học đường, ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ và trách nhiệm của học sinh với cộng đồng. Đây là hướng đi cần thiết: biết điều gì bị cấm quan trọng, nhưng biết cách tránh nguy cơ và tìm người hỗ trợ còn thiết thực hơn.
Công an phường giữ vai trò chủ động trong tuyên truyền và bảo đảm an ninh, trật tự; nhà trường chịu trách nhiệm phối hợp quản lý, giáo dục; gia đình cùng tham gia đồng hành. Các bên cũng tăng cường trao đổi thông tin để phát hiện vấn đề phát sinh và phối hợp xử lý sớm. Tại hội nghị, đại diện công an, nhà trường, cha mẹ học sinh và học sinh ký cam kết chấp hành quy định pháp luật về an ninh, trật tự.
Giá trị của cam kết không nằm ở chữ ký nếu thiếu việc làm tiếp nối. Mô hình chỉ tạo được chuyển biến khi kiến thức được nhắc lại, đối thoại được duy trì và học sinh có thể chủ động chia sẻ điều khiến các em lo ngại.
Quyết Thắng chú trọng nhận diện nguy cơ sớm
Ở xã Quyết Thắng, Công an xã đang triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình “Lớp học an toàn”, với trọng tâm phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ mất an ninh, an toàn trường học. Cách làm này nhìn rộng hơn phạm vi lớp học: vi phạm có thể nảy sinh ngoài giờ lên lớp, trên không gian mạng hoặc trong các mối quan hệ xã hội.
Lực lượng cảnh sát phòng, chống tội phạm phối hợp với ban giám hiệu nắm tình hình học tập, sinh hoạt, tâm lý và quan hệ của học sinh; chú ý những biểu hiện bất thường, mâu thuẫn và vật dụng có thể gây thương tích. Khi xuất hiện vụ việc hoặc dấu hiệu nguy cơ, công an, nhà trường và gia đình phối hợp giáo dục, định hướng để giải quyết từ cơ sở.
Mô hình có yếu tố kiểm tra, giám sát, nhưng hiệu quả không nên được đo bằng mức độ kiểm soát đơn thuần. Điểm cần giữ là cách tiếp cận gần gũi, lắng nghe, tôn trọng tâm lý tuổi học trò, tránh kỳ thị hay gây áp lực không cần thiết. Đó là điều kiện để phòng chống bạo lực học đường mà không đẩy học sinh có khó khăn ra xa người có thể giúp đỡ.
Hai cách làm cần nối thành một hệ thống hỗ trợ
Đặt cạnh nhau, “Pháp luật cùng em đến trường” thiên về trang bị kiến thức và kỹ năng; “Lớp học an toàn” nghiêng về theo dõi dấu hiệu, ngăn nguy cơ và can thiệp khi cần. Hai hướng bổ sung cho nhau: giáo dục giúp học sinh biết lựa chọn đúng, còn phối hợp phát hiện sớm giúp người lớn kịp thời hỗ trợ khi mâu thuẫn hoặc rủi ro xuất hiện.
Muốn duy trì kết quả, cả hai mô hình đều cần sự tham gia liên tục của công an địa phương, nhà trường và gia đình. Quyết Thắng cũng đặt mục tiêu tiếp tục nhận được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền, nhà trường, phụ huynh và người dân; tại Hoa Lư, cơ cấu Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc tạo nền tảng phân công, phối hợp thường xuyên.
Kết luận quan trọng không phải địa phương nào chọn cách làm hay hơn, mà là an toàn học đường không thể giao riêng cho một lực lượng. Khi giáo dục pháp luật đi cùng lắng nghe, chia sẻ thông tin và xử lý đúng cách, học sinh vừa hiểu trách nhiệm của mình vừa có nơi tìm đến trước khi một nguy cơ trở thành vi phạm.
