Phòng ngừa phải bắt đầu trước khi xung đột bùng phát
Phòng chống bạo lực học đường là việc nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng chủ động ngăn nguy cơ, bảo vệ người học, can thiệp khi có sự việc và xử lý vi phạm theo đúng quy định. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Đoàn Trung Kiên nêu bốn nhóm giải pháp, trong khuôn khổ triển khai Chỉ thị 03/CT-TTg của Thủ tướng ban hành ngày 30/1/2026. Hướng đi này đúng ở chỗ không thể trông chờ một hình thức kỷ luật sau sự việc để giải quyết vấn đề vốn thường tích tụ từ trước. Nhóm giải pháp đầu tiên đặt trọng tâm vào giáo dục đạo đức, nhân cách, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn và tự bảo vệ; đồng thời giúp học sinh nhận diện bắt nạt trên mạng. Giáo viên cần được rèn kỹ năng xử lý tình huống sư phạm, còn gia đình và trường học phải theo dõi tâm lý học sinh, phát hiện khó khăn sớm và sử dụng hiệu quả tư vấn học đường.
Phòng ngừa chỉ có tác dụng khi học sinh tin rằng người lớn sẽ lắng nghe và hỗ trợ, thay vì chờ đến khi mâu thuẫn thành hành vi bạo lực. Vì vậy, giáo dục kỹ năng cần đi cùng việc duy trì kênh tư vấn dễ tiếp cận và trao đổi thường xuyên với gia đình.
Can thiệp nhanh, chuyển vụ việc đúng nơi có thẩm quyền
Khi bạo lực xảy ra, nhà trường phải lập tức chấm dứt hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu và hỗ trợ người bị ảnh hưởng; đồng thời báo cho gia đình, cơ quan có thẩm quyền và lưu giữ thông tin cần thiết. Đây là phần không thể trì hoãn của can thiệp bạo lực học đường: ưu tiên bảo vệ người bị hại trước, rồi mới làm rõ diễn biến và trách nhiệm. Nếu có dấu hiệu tội phạm, vụ việc phải được chuyển đến cơ quan chức năng; xử lý nội bộ để né tránh trách nhiệm hoặc che giấu sự việc là không chấp nhận được. Việc xử lý bạo lực học đường cũng cần bảo vệ quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của cả học sinh lẫn giáo viên, đặc biệt là trẻ em. Kiên quyết không có nghĩa là bỏ qua quy trình; xử lý dứt khoát phải đồng thời đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.
Phản ứng ban đầu còn quyết định người bị ảnh hưởng có tiếp tục được học tập trong môi trường an toàn hay không. Sau sự việc, trường học cần phối hợp với gia đình, cơ sở y tế và chuyên gia để hỗ trợ tâm lý, theo dõi hồi phục và phòng ngừa tái diễn. Học sinh có hành vi bạo lực phải chịu kỷ luật gắn với giáo dục, tư vấn và giám sát để sửa đổi hành vi, chứ không chỉ nhận một hình thức phạt rồi bị bỏ mặc.
An ninh trường học cần đi cùng trách nhiệm lãnh đạo
Nhóm giải pháp thứ tư yêu cầu rà soát biện pháp bảo vệ, kiểm soát người ra vào và nhận diện nguy cơ ở cổng trường, trong khuôn viên lẫn môi trường trực tuyến. Đây là những giải pháp an toàn trường học thiết thực, nhưng chỉ phát huy tác dụng nếu đi cùng trách nhiệm giải trình: khi xảy ra bạo lực hoặc chậm xử lý, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục và cá nhân liên quan phải được xem xét, làm rõ. Kế hoạch phối hợp giữa ngành giáo dục và công an đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục tham gia ký kết phối hợp với công an địa phương. Con số cho thấy phạm vi phối hợp đã rộng, nhưng ký kết không thể thay thế việc thực hiện thường xuyên. Nhà trường cần biến quy trình bảo vệ thành phản ứng cụ thể, có người chịu trách nhiệm và có cách chuyển thông tin kịp thời khi phát hiện nguy cơ.
Bộ GD&ĐT giao đơn vị phụ trách công tác học sinh tiếp tục theo dõi, đánh giá việc thực hiện Thông tư 19/2025, tiếp nhận ý kiến để xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế khi cần. Bộ cũng rà soát quy định hiện hành và nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định 80/2017/NĐ-CP về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường. Đây là bước cần thiết, song hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc nhà trường phòng ngừa đến đâu, can thiệp nhanh thế nào và có dám chuyển vụ việc nghiêm trọng đến đúng cơ quan hay không.
