Du lịch bộ địa hình và lựa chọn nhà di động của một phượt thủ Việt
Du lịch bộ địa hình là hình thức khám phá thế giới bằng phương tiện cá nhân như ô tô hay xe tải được cải tạo thành nhà di động, cho phép người lữ hành tự thiết kế hành trình, dừng lại ở bất cứ đâu có đường chạy và biến chính chiếc xe thành không gian sinh hoạt, làm việc và nghỉ ngơi của mình trong suốt chuyến đi.
Ít ai nghĩ một chiếc xe tải nhỏ mang biển số Việt Nam lại có ngày lăn bánh qua Thổ Nhĩ Kỳ, mang theo cả một lối sống du lịch tự lái táo bạo đến vậy. Thế nhưng đó là lựa chọn của Trần Đặng Đăng Khoa – phượt thủ sinh năm 1987, từng đi vòng quanh thế giới bằng xe máy qua 65 quốc gia, vùng lãnh thổ với quãng đường hơn 80.000km trong 1.111 ngày. Ngày 11-11-2023, anh khởi động chuyến vòng quanh thế giới lần thứ hai, lần này bằng một chiếc xe tải nhỏ được cải tạo thành “ngôi nhà di động”, dự kiến kéo dài hơn 3 năm với mục tiêu đưa xe trở về Việt Nam vào ngày 1-6-2027. Đó không còn là một chuyến đi chơi; đó là tuyên ngôn sống về tự do trên bánh xe.
Thổ Nhĩ Kỳ: bến dừng Á – Âu của một ngôi nhà di động biển số Việt
Trong hành trình du lịch bộ địa hình này, Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ là một dấu mốc trên bản đồ mà là phép thử cho cả người và xe. Hơn 9 năm sau lần đầu đặt chân tới vùng đất nằm trên hai lục địa Á – Âu, Khoa quay lại Thổ Nhĩ Kỳ với chiếc xe tải nhỏ mang biển số Việt Nam, lưu lại từ đầu tháng 8 đến cuối tháng 9 trong chuyến chu du vòng quanh thế giới bằng ô tô. Lần này, anh không còn ngồi trên chiếc Wave huyền thoại, mà ngồi sau vô lăng “Sóc” – biệt danh của ngôi nhà di động.
Ban đầu, anh định lái xuyên Syria và Iraq để vào Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng các quy định nghiêm ngặt khiến việc nhập cảnh bằng đường bộ bất khả thi, buộc anh phải “bẻ lái” hành trình và xin thị thực điện tử từ Jordan. Câu chuyện thị thực nghe có vẻ thủ tục, nhưng nó cho thấy bản chất của du lịch tự lái: tự do luôn đi kèm với rào cản pháp lý, và ai chọn bánh xe làm nhà phải chấp nhận học cách sống chung với những lệnh cấm biên giới và giấy tờ phức tạp.
Sống vanlife giữa Istanbul và những cung đường muối trắng
Trong suốt thời gian chờ “Sóc” cập cảng Yaromca gần Istanbul, Khoa dành 10 ngày lang thang trong thành phố, quan sát một Istanbul hiện đại với hệ thống xe điện, xe buýt và thanh toán không chạm, nơi tuyến Tünel – đường sắt ngầm lâu đời thứ hai thế giới – vẫn âm thầm chạy dưới lòng đất. Nhưng điều khiến anh sốc hơn cả là chi phí sinh hoạt: từ giá xăng có lúc vượt cả Anh, xấp xỉ Pháp đến việc một ly cà phê cát nguyên bản ở trung tâm Istanbul lên tới khoảng 64.000 đồng. Trong bối cảnh lạm phát, vanlife không chỉ là phong cách sống “ngầu”, mà là cách anh tự nấu ăn, mua thực phẩm ở ngoại ô để tiết kiệm chi phí.
Khi chiếc xe tải nhỏ được cải tạo thành nhà di động cập bến, Istanbul chỉ còn là điểm khởi hành. Anh không chọn khách sạn, mà đưa nhà di động lăn bánh đến Ankara, Cappadocia, Trabzon, Antalya và Mardin. Đêm đến, anh tìm bãi cắm trại miễn phí hoặc những khoảng đất trống ven biển, ven đồi để dừng xe qua đêm, giăng lều, xin cắm nhờ ổ điện, dùng tấm cách nhiệt và tự xoay xở mọi sinh hoạt cá nhân. Hình ảnh “Sóc” chạy xuyên hồ muối Tuz trên cung đường từ Cappadocia đến Ankara không chỉ là bức ảnh đẹp; đó là minh chứng rằng du lịch bộ địa hình là cách biến địa hình thành sân chơi, còn chiếc xe – dù nhỏ bé – thành căn nhà chịu đựng nắng, gió và muối trắng của thế giới.
Chiếc xe biển số Việt và những cuộc gặp bất ngờ trên đường
Trong một đất nước mà loại xe tải nhỏ như “Sóc” khá hiếm, việc một chiếc xe mang biển số Việt Nam lăn bánh trên đường Thổ Nhĩ Kỳ gần như là chuyện khó tin. Thế nên phản ứng của người đi đường cũng khác thường: nhiều người chạy phía sau, tiến lại gần, bấm còi, nhìn chăm chú; có người còn chặn đầu xe. Khoa kể anh từng tưởng mình vi phạm luật hay bị làm khó, nhưng tất cả chỉ để hỏi chuyện, xin chụp ảnh với chiếc xe và tặng anh đồ ăn, nước uống. Với một người lựa chọn du lịch tự lái, đây là món quà mà tour trọn gói khó khi nào đem lại: cảm giác được cộng đồng đường bộ nhận diện, tò mò và chào đón.
Nhưng phía sau những khoảnh khắc đáng nhớ là lớp thực tế không nhiều người thấy. Vận chuyển ô tô giữa các châu lục bằng đường biển, thường bằng container, theo lời Khoa, tốn kém và phức tạp hơn nhiều so với vận chuyển xe máy: ngoài chi phí, còn là hải quan và giấy tờ liên quan. Khi xe hỏng, việc tìm phụ tùng cũng mất thời gian, nhất là với dòng xe không phổ biến ở địa phương. Thêm vào đó, các quy định thị thực với xe mang biển số của nước thứ ba tại Nga và Trung Quốc ngày càng chặt chẽ, buộc anh phải tính toán hành trình kỹ hơn. Du lịch bộ địa hình vì thế không dành cho ai chỉ muốn “xách balô lên và đi”; nó dành cho những người sẵn sàng ôm luôn trách nhiệm kỹ thuật, tài chính và pháp lý của cả một ngôi nhà trên bánh xe.
Khi bánh xe không dừng: tự do, giới hạn và lời gợi mở cho người Việt thích tự lái
Điều thú vị là dù hành trình qua Thổ Nhĩ Kỳ chịu nhiều sức ép từ lạm phát, giá cả và các rào cản biên giới, “guồng quay của bánh xe vẫn không dừng lại” như cách Khoa mô tả. Rời Thổ Nhĩ Kỳ, anh lên kế hoạch tiếp tục du lịch bộ địa hình qua vùng Kavkaz – Georgia, Armenia, Azerbaijan – rồi vượt biển Caspi sang Kazakhstan, tiếp tục đến Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và có thể là Afghanistan. Một lộ trình như thế cho thấy du lịch tự lái bằng nhà di động không phải cơn hứng khởi nhất thời, mà là chiến lược dài hơi: chọn phương tiện, tuyến đường, thời điểm và cả khả năng thoát hiểm khi mọi thứ không như ý.
Nhìn vào câu chuyện Trần Đặng Đăng Khoa, người Việt đam mê lái xe có thể thấy cả cảm hứng lẫn cảnh báo. Ngôi nhà di động cho phép anh chủ động tránh chi phí cao bằng cách nấu ăn trên xe, dừng ở vùng ngoại ô hoặc bãi cắm trại, tự thiết kế nhịp sống của mình. Nhưng đổi lại là sự cô đơn, những đêm đỗ xe ven đồi, các lần bị chặn lại chỉ vì chiếc biển số xa lạ, và áp lực phải xử lý mọi hỏng hóc của “căn nhà” giữa nơi không có gara quen. Kết luận công bằng nhất là: du lịch bộ địa hình bằng nhà di động không dành cho tất cả, nhưng với những ai khao khát tự do và chấp nhận trả giá bằng mồ hôi, thời gian và rủi ro, đây là một trong những cách sống trọn vẹn nhất với đường xa mà họ có thể chọn.
