Từ nguồn cung giá thấp đến đối tác dịch vụ
Hợp tác dịch vụ giữa doanh nghiệp Canada và Việt Nam là việc đưa chuyên môn, công nghệ và tư vấn vào quan hệ kinh doanh song phương, thay vì chỉ mua bán hàng hóa. Đây là hướng đi đáng chú ý khi doanh nghiệp Canada tìm cách đa dạng hóa thị trường và mở rộng cơ hội tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.
Tại Hội nghị Thương mại quốc tế Mississauga 2026 ở Toronto, các diễn giả bàn về triển vọng thương mại toàn cầu, logistics, hải quan và kết nối doanh nghiệp. Tâm điểm không nên chỉ là Việt Nam có thể cung cấp gì với giá cạnh tranh, mà còn là những bài toán doanh nghiệp trong nước cần giải quyết. Peter Hawkins, đồng sở hữu MELLOHAWK Logistics, nhận xét Việt Nam lâu nay thường bị nhìn như nguồn hàng giá thấp; cách nhìn đó đã lạc hậu khi nhu cầu và năng lực của thị trường ngày càng đa dạng.
Cơ hội nằm ở việc chuyển từ giao dịch ngắn hạn sang cung cấp giải pháp: dịch vụ kỹ thuật, đào tạo nhân lực và tư vấn doanh nghiệp. Nhưng chuyên môn chỉ có giá trị khi được thiết kế theo ưu tiên của đối tác Việt Nam, thay vì mang nguyên mô hình Canada sang áp dụng.
Cơ hội song phương rộng hơn thương mại hàng hóa
Danh mục hợp tác tiềm năng trải từ nông nghiệp, chế biến thực phẩm và y tế đến năng lượng sạch, công nghệ môi trường, công nghệ thông tin, hạ tầng và logistics. Canada có thể đóng góp giải pháp bảo quản thực phẩm; tư vấn, thiết kế dự án chuyển đổi năng lượng; phần mềm, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng; cùng công nghệ chẩn đoán và chăm sóc sức khỏe số. Đây là những lĩnh vực mà giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm, mà ở khả năng triển khai, bảo trì và chia sẻ kiến thức.
Bối cảnh khu vực cũng tạo thêm động lực. Năm 2025, thương mại hàng hóa hai chiều giữa Canada và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đạt 281,4 tỷ CAD. Canada đang tổ chức phái đoàn thương mại tới Việt Nam cùng Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines và Campuchia, cho thấy ASEAN ngày càng được chú trọng trong chiến lược đa dạng hóa. Theo khảo sát của Hội đồng Kinh doanh Canada-ASEAN, cứ năm doanh nghiệp được hỏi thì bốn dự định tăng thương mại và đầu tư với các nền kinh tế ASEAN.
Sự quan tâm tăng lên trong lúc quan hệ thương mại Canada-Mỹ còn nhiều bất định. Thủ tướng Mark Carney dự kiến công du châu Á, tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN tại Manila nhằm thúc đẩy hoàn tất đàm phán FTA ASEAN-Canada và hướng tới kết thúc đàm phán FTA song phương với Philippines. Hiệp định có thể cải thiện điều kiện tiếp cận, nhưng không tự tạo ra khách hàng hay đối tác.
Những câu hỏi cần trả lời trước khi bước vào thị trường
Trước khi đầu tư thời gian và nguồn lực, doanh nghiệp Canada nên tự hỏi: nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp Việt Nam là gì; thế mạnh nào của mình giải quyết được nhu cầu đó; ai là đối tác địa phương đủ năng lực triển khai; và sản phẩm dịch vụ có đáp ứng yêu cầu cấp phép, chứng nhận, thuế quan cùng quy tắc xuất xứ hay không? Đây không phải khâu phụ. Khoảng cách thông tin, rào cản phi thuế quan và khác biệt về quy định có thể khiến sự quan tâm không chuyển thành hợp đồng.
Ngôn ngữ, văn hóa, tập quán kinh doanh và khung pháp lý cũng cần được nghiên cứu riêng cho từng thị trường. Các hiệp định thương mại có thể góp phần làm quy định rõ ràng và dễ dự đoán hơn, nhưng doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra điều kiện thực tế, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tính đến việc thực thi hợp đồng. Vì vậy, một chuyến khảo sát đơn lẻ khó thay thế được sự hiện diện liên tục và quá trình xây dựng lòng tin.
Bước đi thực tế là chuẩn bị kỹ trước mỗi chuyến khảo sát, gặp trực tiếp đối tác tiềm năng và xác định rõ mục tiêu hợp tác. Julie Nguyen cũng nhấn mạnh cần tăng cường chương trình kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp hai nước. Với thị trường Việt Nam, chiến lược có triển vọng nhất không phải bán một lời giải chung, mà là cùng đối tác xác định vấn đề và điều chỉnh dịch vụ cho phù hợp.
Cơ hội chỉ thành hiện thực khi có cam kết lâu dài
Việt Nam nên được nhìn như một thị trường hợp tác, không chỉ là điểm đến tìm nguồn cung. Dịch vụ, tư vấn, công nghệ và đào tạo mở ra dư địa để doanh nghiệp Canada đóng góp trực tiếp vào năng lực của đối tác Việt Nam, đồng thời xây dựng quan hệ thương mại có chiều sâu hơn.
Tuy nhiên, tiềm năng không bảo đảm thành công. Doanh nghiệp cần hiểu ưu tiên địa phương, chọn đúng đối tác, nắm yêu cầu pháp lý và dành thời gian tạo dựng lòng tin. Nếu chỉ dựa vào hình ảnh cũ về Việt Nam như một nguồn hàng giá thấp, doanh nghiệp Canada có thể bỏ lỡ những cơ hội lớn hơn trong hợp tác dịch vụ. Kết luận rất rõ: muốn mở rộng bền vững, hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe thị trường và cùng đối tác thiết kế giải pháp.
